Từ ngày 28–30/4/2026, tại Trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), Hội đồng Bảo an LHQ đã tiến hành phiên thảo luận mở cấp cao về “Tình hình Trung Đông và vấn đề Palestine” dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Ngoại giao Bahrain, nước giữ chức Chủ tịch luân phiên tháng 4/2026. Tại phiên họp, Việt Nam bày tỏ quan ngại sâu sắc trước diễn biến xung đột, kêu gọi bảo vệ dân thường, bảo đảm an ninh hàng hải và tái khẳng định ủng hộ quyền tự quyết của nhân dân Palestine.
Phiên họp có sự tham gia của Trợ lý Tổng thư ký LHQ phụ trách Trung Đông, châu Âu, châu Mỹ, châu Á-Thái Bình Dương Mohamed Khaled Khiari; Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy Espen Barth Eide, trên cương vị Chủ tịch Ủy ban Liên lạc Đặc biệt về Viện trợ cho người Palestine và cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, thành viên Ban Điều hành của Hội đồng Hòa bình.
Các nước thành viên Hội đồng Bảo an đã tập trung thảo luận sâu về những diễn biến ngày càng phức tạp và leo thang tại Trung Đông trong thời gian gần đây, đặc biệt tại Dải Gaza, Bờ Tây, khu vực Nam Liban và tuyến hàng hải chiến lược Eo biển Hormuz. Nhiều ý kiến bày tỏ quan ngại trước tình trạng bạo lực kéo dài, thương vong dân sự gia tăng và nguy cơ xung đột lan rộng, đe dọa nghiêm trọng đến ổn định khu vực cũng như trật tự quốc tế.
Đa số các đại biểu kêu gọi các bên liên quan tuân thủ nghiêm túc luật pháp quốc tế, đặc biệt là luật nhân đạo quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc và các nghị quyết có liên quan của Hội đồng Bảo an. Các nước nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải thực hiện đầy đủ các thỏa thuận ngừng bắn đã đạt được, kiềm chế các hành động quân sự làm gia tăng căng thẳng, đồng thời thúc đẩy các nỗ lực đối thoại và ngoại giao nhằm tiến tới chấm dứt xung đột một cách toàn diện, công bằng và bền vững, trong đó giải pháp hai nhà nước tiếp tục được nhiều nước coi là nền tảng lâu dài cho hòa bình tại khu vực.
Liên quan đến tình hình tại Eo biển Hormuz, một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, các nước đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng sống còn của việc bảo đảm tự do và an ninh hàng hải theo đúng các quy định của luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS). Nhiều ý kiến cảnh báo rằng bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể gây ra những hệ lụy sâu rộng đối với thương mại quốc tế, làm gia tăng biến động giá năng lượng, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu, an ninh lương thực và làm trầm trọng thêm các cuộc khủng hoảng nhân đạo vốn đã căng thẳng ở nhiều khu vực trên thế giới.
Trong bối cảnh đó, các nước kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế, phát huy vai trò trung gian của Liên hợp quốc và các cơ chế khu vực, nhằm kiểm soát căng thẳng, bảo vệ dân thường và duy trì các tuyến hàng hải huyết mạch, qua đó góp phần ổn định tình hình và tạo điều kiện thuận lợi cho các giải pháp chính trị lâu dài.
Phát biểu tại phiên họp, Công sứ Nguyễn Hoàng Nguyên, Phó Trưởng Phái đoàn Đại diện Thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc, bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình hình diễn biến phức tạp và leo thang tại nhiều điểm nóng ở Trung Đông. Đại diện Việt Nam nhấn mạnh lập trường nhất quán phản đối các hành động sử dụng vũ lực nhằm vào các quốc gia có chủ quyền, đặc biệt là những nước đã tuyên bố không liên quan trực tiếp đến xung đột, đồng thời lên án mạnh mẽ các hành động thù địch nhằm vào nhân sự và cơ sở của Liên hợp quốc. Ông cũng gửi lời chia buồn tới Liên hợp quốc, các chính phủ liên quan và gia đình các nạn nhân là nhân viên gìn giữ hòa bình đã thiệt mạng trong các vụ tấn công nhằm vào phái bộ Lực lượng lâm thời Liên hợp quốc tại Liban gần đây, coi đây là những hành vi vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và đe dọa các nỗ lực gìn giữ hòa bình.
Đại diện Việt Nam khẳng định rõ ràng rằng dân thường và các cơ sở hạ tầng dân sự thiết yếu phải được bảo vệ trong mọi hoàn cảnh, phù hợp với Nghị quyết 2573 (2021) của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, trong đó nhấn mạnh nghĩa vụ của các bên xung đột trong việc bảo đảm an toàn cho hệ thống điện, nước, y tế và các dịch vụ thiết yếu khác. Bên cạnh đó, Việt Nam đặc biệt lưu ý tầm quan trọng của việc duy trì an toàn, an ninh và tự do hàng hải, hàng không theo đúng các quy định của luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982. Đây không chỉ là yêu cầu cấp thiết đối với việc duy trì ổn định tại Trung Đông, bao gồm khu vực chiến lược như Eo biển Hormuz, mà còn là lợi ích chung của cộng đồng quốc tế trong việc bảo đảm thông suốt các tuyến vận tải huyết mạch, duy trì nguồn cung năng lượng, bảo đảm an ninh lương thực và ổn định kinh tế toàn cầu trong bối cảnh nhiều thách thức đan xen hiện nay.
Nhân dịp này, Phó Trưởng Phái đoàn Việt Nam cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế không để các diễn biến căng thẳng gần đây tại Trung Đông làm lu mờ vấn đề Palestine – một trong những trọng tâm lâu dài của nghị trình quốc tế. Việt Nam tái khẳng định lập trường kiên định ủng hộ quyền tự quyết của nhân dân Palestine, ủng hộ việc Nhà nước Palestine sớm trở thành thành viên đầy đủ của Liên hợp quốc, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc thúc đẩy giải pháp hai Nhà nước trên cơ sở đường biên giới trước năm 1967, phù hợp với luật pháp quốc tế và các nghị quyết liên quan của Liên hợp quốc. Quan điểm này tiếp tục thể hiện cam kết nhất quán của Việt Nam đối với hòa bình, công lý và giải pháp bền vững cho các xung đột quốc tế.
Khép lại phiên thảo luận, có thể thấy rằng mọi nỗ lực kêu gọi hòa bình, bảo vệ dân thường hay bảo đảm an ninh hàng hải chỉ thực sự có ý nghĩa khi được các quốc gia thành viên tôn trọng và nghiêm túc thực thi trên thực tế. Luật pháp quốc tế, dù được xây dựng trên những nguyên tắc tiến bộ và đồng thuận rộng rãi, sẽ khó phát huy hiệu lực nếu thiếu đi cam kết hành động cụ thể từ các bên liên quan. Khi đó, các phiên họp của Liên hợp quốc và Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới thực sự trở thành những diễn đàn có giá trị thực chất, góp phần định hình và duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Ngược lại, nếu các cam kết chỉ dừng lại ở những tuyên bố trên bàn nghị sự mà không được hiện thực hóa bằng hành động, thì những lời kêu gọi sẽ khó tránh khỏi nguy cơ trở thành hình thức, làm suy giảm niềm tin vào hiệu quả của các cơ chế đa phương và nỗ lực chung vì hòa bình, ổn định toàn cầu.
Minh Anh