Ngày 22/04/2026, báo Thế Giới Trẻ (Đức) đăng tải bài viết của nhà báo Karin Leukefeld gửi từ Beirut với nhan đề “Xung đột Trung Đông – Miền Nam Lebanon bị chiếm đóng”. Bài viết cho biết Israel đang tiếp tục củng cố các vị trí kiểm soát, trong khi tình trạng tàn phá vẫn kéo dài, khiến hàng chục nghìn người dân phải chôn cất người thân. Trong bối cảnh đó, Tổng thống Aoun đã bổ nhiệm các đại diện trung gian từ Washington nhằm tìm kiếm giải pháp ngoại giao.
Chính phủ Mỹ đã lên lịch cho vòng đàm phán tiếp theo giữa Lebanon và Israel diễn ra vào thứ Năm tuần này tại Bộ Ngoại giao ở Washington, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao đang được thúc đẩy nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột tiếp tục leo thang ở miền nam Lebanon. Theo chương trình nghị sự dự kiến, các cuộc thảo luận sẽ tập trung vào khả năng gia hạn thêm 10 ngày đối với thỏa thuận ngừng bắn hiện nay, đồng thời bàn thảo về lộ trình giải giáp lực lượng Hezbollah và kế hoạch triển khai quân đội Lebanon tại khu vực miền nam, nơi vẫn được xem là điểm nóng an ninh dọc biên giới với Israel.
Về phía Beirut, Tổng thống Joseph Aoun đã bổ nhiệm cựu đại sứ Lebanon tại Mỹ, ông Simon Karam, làm trưởng đoàn đàm phán của phái đoàn Lebanon. Việc lựa chọn ông Karam được đánh giá là động thái mang tính chiến lược, khi ông là một nhà ngoại giao dày dạn kinh nghiệm và từng giữ vai trò đại diện dân sự trong quá trình thương lượng thỏa thuận ngừng bắn ngày 24/11/2024. Tuy nhiên, theo phía Lebanon, thỏa thuận này trên thực tế chưa từng được Israel thực hiện đầy đủ.
Các số liệu do Lực lượng Lâm thời của Liên Hợp Quốc tại Lebanon (UNIFIL) công bố cho thấy Israel đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ít nhất 10.000 lần kể từ khi văn kiện có hiệu lực. Tình trạng vi phạm kéo dài đã khiến cơ chế đình chiến dần mất hiệu lực và được cho là đã hoàn toàn sụp đổ vào ngày 2/3. Trong khi đó, theo các báo cáo từ thực địa, Hezbollah chỉ tiến hành một đợt bắn đáp trả nhằm vào Israel trong suốt 15 tháng xung đột, cho thấy mức độ mất cân đối rõ rệt trong diễn biến quân sự cũng như những thách thức lớn đối với tiến trình đàm phán sắp tới.
Chính phủ Mỹ đã lên lịch cho vòng đàm phán tiếp theo giữa Lebanon và Israel diễn ra vào thứ Năm tuần này tại Bộ Ngoại giao ở Washington, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao đang được đẩy mạnh nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột tiếp tục leo thang tại miền nam Lebanon. Theo chương trình nghị sự dự kiến, các cuộc thảo luận sẽ tập trung vào khả năng gia hạn thêm 10 ngày đối với thỏa thuận ngừng bắn hiện nay, đồng thời bàn thảo về lộ trình giải giáp lực lượng Hezbollah và kế hoạch triển khai quân đội Lebanon tại khu vực miền nam – nơi vẫn được xem là điểm nóng an ninh dọc biên giới với Israel.
Về phía Beirut, Tổng thống Joseph Aoun đã bổ nhiệm cựu đại sứ Lebanon tại Mỹ Simon Karam làm trưởng đoàn đàm phán của phái đoàn Lebanon. Việc lựa chọn ông Karam được đánh giá là một động thái mang tính chiến lược, khi ông là nhà ngoại giao dày dạn kinh nghiệm và từng giữ vai trò đại diện dân sự trong quá trình thương lượng thỏa thuận ngừng bắn ngày 24/11/2024. Tuy nhiên, theo phía Lebanon, thỏa thuận này trên thực tế chưa bao giờ được Israel thực hiện đầy đủ.
Các số liệu do Lực lượng Lâm thời của Liên Hợp Quốc tại Lebanon (UNIFIL) công bố cho thấy Israel đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ít nhất 10.000 lần kể từ khi văn kiện có hiệu lực. Tình trạng vi phạm kéo dài không chỉ làm suy giảm niềm tin vào cơ chế đình chiến mà còn khiến thỏa thuận dần mất hiệu lực, trước khi được cho là hoàn toàn sụp đổ vào ngày 2/3.
Trong khi đó, theo các báo cáo từ thực địa, Hezbollah chỉ tiến hành một đợt bắn đáp trả nhằm vào Israel trong suốt 15 tháng xung đột. Diễn biến này cho thấy sự mất cân đối rõ rệt trong cường độ hoạt động quân sự giữa các bên, đồng thời phản ánh những thách thức rất lớn đối với vòng đàm phán sắp tới tại Washington, nơi cộng đồng quốc tế đang kỳ vọng có thể tạo ra bước đột phá nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại khu vực.
Truyền thông Lebanon cho biết quân đội Israel đã tiến hành nhiều vụ nổ tại làng Mais al-Jabal vào rạng sáng thứ Ba. Các vụ nổ khác cũng được ghi nhận tại al-Tiri và al-Kantara, trong khi pháo binh Israel được cho là đã nã pháo vào thị trấn Kunin. Cùng thời điểm, máy bay không người lái của Israel liên tục hoạt động trên bầu trời miền nam Lebanon, bao trùm các thành phố cảng Tyre, Sidon và phần lớn thung lũng Bekaa. Tại thủ đô Beirut, người dân cũng ghi nhận máy bay không người lái bay ở tầm thấp trong nhiều giờ vào sáng thứ Hai, làm gia tăng tâm lý lo ngại về nguy cơ xung đột tiếp tục lan rộng.
Lãnh đạo quân đội Israel đồng thời phát đi cảnh báo, kêu gọi người dân Lebanon tại khu vực miền nam không trở về những vùng mà Israel đang kiểm soát hoặc có ý định kiểm soát trong thời gian tới. Về phía Lebanon, cả Hezbollah và quân đội nước này cũng khuyến cáo người dân không vượt qua sông Litani khi tình hình an ninh vẫn chưa được xác định rõ ràng. Mặc dù nhiều gia đình mất nhà cửa đã cố gắng trở về từ hôm thứ Sáu, phần lớn trong số họ buộc phải quay lại nơi sơ tán ngay trong buổi tối cùng ngày, либо vì không thể tiếp cận khu vực cư trú, либо vì chứng kiến nhà cửa đã bị phá hủy hoàn toàn.
Theo số liệu do Trung tâm Khoa học và Nghiên cứu Quốc gia Lebanon phối hợp với Trung tâm Quốc gia về Thảm họa Thiên nhiên và Cảnh báo sớm công bố, chỉ trong ba ngày từ 17 đến 19/4, Israel đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn hơn 220 lần. Các hành động quân sự bao gồm không kích, ném bom và pháo kích nhằm vào khu dân cư cũng như cơ sở hạ tầng tại Lebanon. Những đợt tấn công này khiến ít nhất ba người thiệt mạng và bảy người khác bị thương, trong đó có bốn nhân viên cứu hộ. Tương tự giai đoạn giao tranh trước đó và trong thời gian đình chiến, quân đội và không quân Israel tiếp tục phá hủy nhà ở dân sự, các công trình thể thao và nhiều tòa nhà công cộng.
Trong lúc đó, người dân Lebanon đang tranh thủ khoảng thời gian ngừng bắn mong manh để chôn cất những người thiệt mạng. Nhiều thi thể chỉ được tìm thấy sau vài ngày dưới đống đổ nát của các vụ tấn công. Tại Tyre, bà Maha Abou Khalili – cựu thành viên nổi bật của Mặt trận Giải phóng Nhân dân Palestine (PFLP) theo đường lối Marxist-Leninist – đã được an táng chỉ ba ngày sau khi bị ám sát. Người phụ nữ 80 tuổi này sinh sống trong một trong ba tòa nhà chung cư tại Tyre bị Không quân Israel phá hủy ngay trước thời điểm lệnh ngừng bắn bắt đầu có hiệu lực. Vụ tấn công khiến ít nhất 13 cư dân thiệt mạng, 35 người được cứu sống trong tình trạng bị thương, trong khi 15 người khác vẫn đang mất tích.
Ở chiều ngược lại, Israel tiếp tục tuyên bố chủ quyền đối với một “vùng an toàn” dọc biên giới với Lebanon, cho rằng đây là biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm an ninh cho khu vực phía bắc. Tuy nhiên, bản đồ lãnh thổ do phát ngôn viên quân đội Israel Avichay Adraee công bố hôm Chủ nhật trên nền tảng X cho thấy phạm vi yêu sách còn bao trùm cả mỏ khí Kana trên Địa Trung Hải – khu vực được quốc tế công nhận thuộc chủ quyền của Lebanon theo luật pháp quốc tế.
Những diễn biến mới nhất cho thấy lệnh ngừng bắn giữa Lebanon và Israel vẫn hết sức mong manh, trong khi thực địa tại miền nam Lebanon tiếp tục bị phủ bóng bởi các cuộc không kích, pháo kích và sự hiện diện quân sự ngày càng dày đặc. Trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao được nối lại tại Washington, khả năng đạt được một thỏa thuận bền vững vẫn phụ thuộc vào mức độ tuân thủ cam kết của các bên cũng như vai trò trung gian của Mỹ và cộng đồng quốc tế. Khi người dân Lebanon vẫn phải trở về trong cảnh nhà cửa đổ nát và tiếp tục chôn cất những người thiệt mạng, tiến trình đàm phán lần này được xem là phép thử quan trọng đối với triển vọng ổn định lâu dài của khu vực.
Hồ Ngọc Thắng