Ngày 13/9/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài viết của nhà báo Reinhard Lauterbach với tiêu đề “Ba Lan – Mở rộng lãnh thổ tiền tuyến”, nhận định Ba Lan đang tiến gần đến một thỏa thuận với Mỹ về việc thiết lập các căn cứ quân sự thường trực, trong khi Washington được cho là chỉ muốn bố trí các căn cứ này tại những địa điểm gần biên giới Đức.
Ba Lan đang đứng trước quyết định lựa chọn địa điểm xây dựng các căn cứ quân sự của Mỹ trên lãnh thổ nước này. Trong tuần này, một phái đoàn cấp cao của Lầu Năm Góc đã có chuyến làm việc kéo dài hai ngày tại Ba Lan để khảo sát các địa điểm tiềm năng. Theo truyền thông Ba Lan, khu vực gần hai thành phố lớn Poznań và Wrocław, nơi đều có sân bay, đang được xem xét. Chính quyền thành phố Szczecin cũng bày tỏ mong muốn được lựa chọn làm nơi đồn trú của quân đội Mỹ.
Trước đây, các cuộc thảo luận chủ yếu xoay quanh kế hoạch xây dựng một căn cứ quân sự quy mô lớn của Mỹ tại Ba Lan. Kế hoạch này lần đầu được chính phủ do đảng Luật pháp và Công lý (PiS) lãnh đạo khi đó công bố vào năm 2016 với tên gọi “Pháo đài Trump”. Tuy nhiên, theo phân tích gần đây của truyền thông Ba Lan, xu hướng hiện nay đã chuyển sang bố trí lực lượng Mỹ tại nhiều địa điểm khác nhau.
Các căn cứ dự kiến đi vào hoạt động vào khoảng năm 2030. Theo bài viết, mốc thời gian này không phù hợp với những nhận định từ giới quân sự phương Tây rằng Nga có thể tiến hành một cuộc tấn công sớm nhất vào năm 2028 hoặc 2029.
Ba Lan dự kiến đầu tư hàng chục tỷ euro cho việc xây dựng và duy trì các căn cứ này. Khoản đầu tư bao gồm cả khu nhà ở dành cho gia đình binh sĩ cùng hệ thống hạ tầng đô thị cần thiết, thậm chí có cả nhà thờ, tương tự mô hình từng xuất hiện tại nhiều căn cứ quân sự Mỹ nay đã bị bỏ hoang ở miền Nam nước Đức.
Với tư cách “nước chủ nhà”, Ba Lan cũng sẽ phải chi trả các khoản vận hành thường xuyên như thực phẩm, nước, điện và xử lý rác thải tại các căn cứ dự kiến. Vấn đề xử lý chất thải được bài viết đặc biệt đề cập. Tại thị trấn nhỏ Powidz, phía đông Poznań, nơi Mỹ đã vận hành một sân bay tiếp tế trong nhiều năm, công suất của nhà máy xử lý nước thải địa phương không đáp ứng được lượng chất thải phát sinh từ hoạt động của quân đội. Tình trạng này được cho là đã gây ô nhiễm hồ nước vốn là địa điểm phục vụ các hoạt động chèo thuyền và bơi lội giải trí.
Theo Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski, chi phí duy trì lực lượng được ước tính khoảng 15.000 USD cho mỗi binh sĩ mỗi năm. Với mục tiêu bố trí thường trực 10.000 binh sĩ tại Ba Lan, riêng khoản này có thể lên tới 150 triệu USD/năm.
Con số trên chưa bao gồm chi phí phát sinh từ các vụ tai nạn và thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng. Theo bài viết, căn cứ vào các thỏa thuận tiêu chuẩn về việc đồn trú quân đội với Mỹ, những khoản chi phí này thuộc trách nhiệm của nước chủ nhà. Paweł Bejda, nghị sĩ thuộc Đảng Nhân dân Ba Lan (PSL) và là đại diện của Ba Lan trong nhóm đàm phán, cho rằng các khoản chi phí nói trên, cũng như chi phí xây dựng căn cứ, sẽ được phân bổ trong nhiều năm.
Kế hoạch triển khai thường trực quân đội Mỹ nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong giới chính trị Ba Lan. Theo bài viết, Ba Lan một lần nữa thể hiện vai trò là “đồng minh kiểu mẫu” của Mỹ và coi sự hiện diện quân sự của Washington là một bảo đảm về an ninh.
Quan điểm này cũng nhận được sự đồng tình của phần lớn người dân Ba Lan. Trong một cuộc khảo sát được thực hiện trên toàn Liên minh châu Âu (EU) vào mùa xuân năm 2026 về sự hiện diện quân sự của Mỹ, Ba Lan có tỷ lệ ủng hộ cao nhất, với 52% số người được hỏi tán thành và 26% phản đối việc quân đội Mỹ đồn trú trên lãnh thổ nước này. Tại Romania, quốc gia đứng thứ hai, tỷ lệ ủng hộ và phản đối khá sát nhau, lần lượt là 40% và 37%. Trong khi đó, tại các nước phía tây và nam châu Âu, tỷ lệ phản đối sự hiện diện của quân đội Mỹ cao hơn đáng kể.
Theo tác giả, nếu được triển khai, kế hoạch bố trí thường trực lực lượng Mỹ tại Ba Lan sẽ khiến Đạo luật Sáng lập NATO – Nga năm 1997 trên thực tế trở nên lỗi thời. Văn kiện này ra đời trong bối cảnh NATO mở rộng về phía đông nhằm xoa dịu những quan ngại từ Moscow và đề cập việc không triển khai thường trực các lực lượng chiến đấu đáng kể tại các quốc gia thành viên mới.
Trong những năm qua, NATO duy trì lực lượng Mỹ tại Ba Lan theo hình thức luân phiên, với mỗi đợt triển khai kéo dài khoảng sáu tháng. Quân số dao động trung bình từ 6.000 đến 10.000 người. Theo kế hoạch được đề cập trong bài viết, mô hình luân phiên này vẫn sẽ được duy trì song song với lực lượng đồn trú thường trực. Theo tính toán của phía Ba Lan, tổng số binh sĩ Mỹ hiện diện tại nước này vì thế có thể lên tới 15.000 người, với mục tiêu “bảo vệ sườn phía đông của NATO” và “răn đe Nga”.
Warszawa được cho là kỳ vọng phần lớn lực lượng bổ sung sẽ được điều chuyển từ các căn cứ của Mỹ tại Đức. Theo phân tích của tác giả, điều này còn có thể làm giảm vai trò của Đức trong tính toán chiến lược của Washington, qua đó tạo thêm dư địa chính trị cho Ba Lan.
Hiệu quả của mục tiêu “răn đe Nga” vẫn là vấn đề gây tranh luận. Một trong những điểm khiến phía Ba Lan chưa hài lòng trong quá trình đàm phán là Mỹ không muốn xây dựng các căn cứ thường trực ở phía đông sông Vistula, khu vực gần hơn với hướng có nguy cơ xảy ra xung đột trực tiếp trong trường hợp đối đầu với Nga.
Trong số tám địa điểm quân đội Mỹ đang triển khai lực lượng luân phiên tại Ba Lan, chỉ căn cứ Orzysz ở Masuria nằm gần khu vực được coi là tiền tuyến tiềm tàng và “Hành lang Suwałki” nối Ba Lan với Litva. Tại đây, quân đội Mỹ chỉ huy một nhóm tác chiến đa quốc gia cấp tiểu đoàn.
Lục quân Mỹ còn duy trì sở chỉ huy tiền phương của Quân đoàn V tại Poznań; một trung tâm hậu cần cùng sân bay tại Powidz, cách Poznań khoảng 60 km về phía đông; một cơ sở tại Łask, phía tây nam Łódź, phục vụ hoạt động của máy bay chiến đấu; cùng một số căn cứ dành cho các đơn vị thiết giáp gần Bolesławiec, thuộc vùng Hạ Silesia.
Phía Mỹ ưu tiên miền tây Ba Lan do khu vực này có hạ tầng giao thông thuận lợi hơn, gần các sân bay quốc tế và có tuyến tiếp vận ngắn hơn tới các căn cứ quân sự của Mỹ tại miền tây nước Đức.
Nhìn tổng thể, kế hoạch thiết lập các căn cứ quân sự thường trực của Mỹ cho thấy Ba Lan ngày càng giữ vai trò quan trọng trong bố trí lực lượng của Washington tại sườn phía đông NATO. Tuy nhiên, việc Mỹ ưu tiên các địa điểm ở miền tây Ba Lan, thay vì những khu vực gần biên giới phía đông, cho thấy các tính toán về hạ tầng, hậu cần và khả năng tiếp vận vẫn có ảnh hưởng lớn đến quyết định triển khai lực lượng. Nếu kế hoạch được thực hiện, sự hiện diện quân sự lâu dài của Mỹ tại Ba Lan sẽ không chỉ tác động đến quan hệ quốc phòng song phương mà còn ảnh hưởng đến cấu trúc an ninh và bố trí lực lượng của NATO tại châu Âu.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/529646.polen-ausbau-des-frontstaats.html