Trong bối cảnh NATO chuẩn bị tăng cường trách nhiệm tập thể nhằm bảo vệ khu vực Bắc Cực, các cuộc thảo luận giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland vẫn đang được duy trì. Ngày 26/1/2025, phát biểu tại Nghị viện châu Âu ở Brussels, Tổng thư ký NATO Mark Rutte khẳng định liên minh sẽ đẩy mạnh vai trò chung trong việc bảo đảm an ninh Bắc Cực, đồng thời nhấn mạnh châu Âu không thể tự bảo vệ mình nếu thiếu sự tham gia của Mỹ.
“Nếu ai đó còn tin rằng Liên minh châu Âu, hoặc châu Âu nói chung, có thể tự bảo vệ mình mà không cần Mỹ, thì cứ tiếp tục mơ đi” – ông Rutte nhấn mạnh.
Theo người đứng đầu NATO, nếu châu Âu lựa chọn “đi một mình” về an ninh, các quốc gia thành viên sẽ buộc phải nâng chi tiêu quốc phòng lên khoảng 10% GDP – mức cao gấp nhiều lần so với mục tiêu 2% GDP mà NATO đang đặt ra. Không chỉ vậy, châu Âu còn phải xây dựng năng lực răn đe hạt nhân độc lập, một quá trình có thể tiêu tốn hàng nghìn tỷ euro và kéo dài nhiều năm.
Trước đó, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần gây chú ý khi công khai bày tỏ mong muốn Mỹ sở hữu Greenland, thậm chí không loại trừ khả năng áp dụng các biện pháp cứng rắn. Tuy nhiên, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos (Thụy Sĩ), ông Trump bất ngờ tuyên bố sẽ không sử dụng vũ lực để sáp nhập hòn đảo này, qua đó phần nào giúp hạ nhiệt những lo ngại tại châu Âu.
Đáng chú ý, Tổng thư ký NATO Mark Rutte công khai bảo vệ quan điểm của ông Donald Trump về an ninh Bắc Cực, dù thừa nhận lập trường này có thể khiến nhiều người trong khán phòng cảm thấy không thoải mái.
“Tôi cho rằng ông ấy nói đúng. Bắc Cực đang trở thành một vấn đề an ninh nghiêm trọng. Các tuyến hàng hải đang mở ra và cả Trung Quốc lẫn Nga đều ngày càng gia tăng hiện diện, cả về quân sự lẫn kinh tế”, ông Rutte nhận định.
Theo Tổng thư ký NATO, trong thời gian tới, liên minh sẽ triển khai hai hướng công việc chính liên quan đến Greenland và khu vực Bắc Cực. Thứ nhất, NATO sẽ tăng cường trách nhiệm tập thể trong việc bảo vệ Bắc Cực, nhằm ngăn chặn khả năng Nga và Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng chiến lược tại khu vực này. Thứ hai, các cuộc thảo luận ba bên giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland sẽ tiếp tục được duy trì.
Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen và lãnh đạo Cơ quan đối ngoại Greenland Vivian Motzfeld đã có cuộc gặp với Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cùng Ngoại trưởng Marco Rubio tại Washington. Sau cuộc họp, ông Rasmussen cho biết các cuộc trao đổi diễn ra mang tính xây dựng, song thừa nhận giữa các bên vẫn tồn tại những bất đồng cơ bản.
Một tuần sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã có cuộc gặp bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Tại đây, ông Trump tuyên bố hai bên đã đạt được một khuôn khổ thỏa thuận liên quan đến Greenland, đồng thời cho biết Mỹ sẽ không áp thuế đối với các quốc gia châu Âu phản đối kế hoạch này.
Tuy nhiên, nội dung cụ thể của khuôn khổ thỏa thuận nói trên, cũng như vai trò thực sự của ông Rutte trong tiến trình đàm phán, đến nay vẫn chưa được làm rõ.
Sự thay đổi lập trường bất ngờ của Tổng thống Donald Trump một lần nữa đưa Tổng thư ký NATO vào tâm điểm chú ý, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức khó lường.
Những diễn biến liên tiếp liên quan đến Greenland và an ninh Bắc Cực cho thấy vai trò ngày càng phức tạp của NATO trong việc dung hòa lợi ích giữa Mỹ và châu Âu, đồng thời đối phó với các thách thức chiến lược mới. Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng tại Bắc Cực và quan hệ xuyên Đại Tây Dương tiềm ẩn nhiều bất ổn, các tuyên bố và bước đi khó đoán của Washington tiếp tục đặt châu Âu trước bài toán phụ thuộc an ninh, buộc NATO phải tìm cách củng cố đoàn kết nội khối để duy trì vai trò trụ cột trong cấu trúc an ninh khu vực.
Daisy N.