Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, ngày 6/1/1946, người dân Việt Nam được trực tiếp cầm lá phiếu, thực hiện quyền làm chủ thiêng liêng của mình trong cuộc Tổng tuyển cử bầu ra Quốc hội, cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước độc lập. Đây không đơn thuần là một cuộc bầu cử, mà là quyết định chiến lược về thể chế, khẳng định bản chất dân chủ của Nhà nước cách mạng, đồng thời đặt nền móng vững chắc cho tiến trình xây dựng Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa chính trị và pháp lý sâu sắc, mà còn đánh dấu bước tiến vĩ đại trên con đường dân chủ hóa đất nước.
Ngày 6/1/1946 đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Việt Nam trực tiếp cầm lá phiếu bầu ra Quốc hội, cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước độc lập. Đây là một cuộc bầu cử quyết định chiến lược, khẳng định bản chất dân chủ của Nhà nước cách mạng, đặt nền móng vững chắc cho tiến trình xây dựng Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Sự kiện này mang ý nghĩa chính trị và pháp lý sâu sắc, đánh dấu bước tiến vĩ đại trên con đường dân chủ hóa đất nước.
Bối cảnh lịch sử đặc biệt sau Cách mạng Tháng Tám
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chính thức ra đời, nhưng trong một hoàn cảnh hết sức ngặt nghèo. Chính quyền cách mạng còn non trẻ, kinh tế kiệt quệ sau nạn đói khủng khiếp, dân trí thấp, bộ máy hành chính chưa hoàn thiện.
Trên trường quốc tế, các thế lực thực dân, đế quốc ráo riết tìm cách phủ nhận nền độc lập mới giành được, coi chính quyền cách mạng chỉ là một hiện tượng tạm thời, thiếu cơ sở pháp lý và tính chính danh.
Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ đặt ra không chỉ dừng lại ở việc giữ vững thành quả cách mạng, mà quan trọng hơn là khẳng định tính hợp pháp và chính danh của Nhà nước non trẻ, một yêu cầu mang ý nghĩa sống còn đối với tương lai dân tộc.
Quyết định chiến lược mang tầm nhìn lịch sử
Giữa muôn vàn thử thách trong buổi đầu dựng nước, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra một quyết định có ý nghĩa lịch sử đặc biệt: tổ chức Tổng tuyển cử trên toàn quốc trong thời gian sớm nhất.
Đây không chỉ là một giải pháp chính trị trước mắt, mà là một lựa chọn chiến lược với tầm nhìn sâu rộng. Thay vì trì hoãn để ổn định tình hình, chính quyền cách mạng đã chủ động trao quyền quyết định vận mệnh đất nước cho Nhân dân, tạo nên sự khác biệt cốt lõi giữa Nhà nước cách mạng và các mô hình cai trị thực dân, phong kiến trước đó.
Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 được tổ chức theo các nguyên tắc dân chủ tiến bộ: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Mọi công dân từ 18 tuổi trở lên, không phân biệt giới tính, dân tộc, tôn giáo hay thành phần xã hội đều có quyền bầu cử và ứng cử. Đây là một bước tiến vượt bậc, đặt Việt Nam vào hàng những quốc gia đi đầu trong thực hành dân chủ thời điểm đó.
Nhân dân lần đầu thực sự là chủ thể quyền lực
Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 không chỉ mang ý nghĩa hình thức của một hoạt động bầu cử, mà còn là sự thức tỉnh mạnh mẽ về quyền và trách nhiệm công dân. Lần đầu tiên trong lịch sử, người nông dân, công nhân, trí thức, phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số được cầm lá phiếu với nhận thức rõ ràng rằng: họ đang trực tiếp quyết định vận mệnh quốc gia.
Không khí bầu cử diễn ra sôi nổi, trang nghiêm mà giản dị, thể hiện niềm tin vững chắc của Nhân dân vào chính quyền cách mạng và tương lai của một đất nước độc lập, dân chủ. Từ khoảnh khắc ấy, quyền lực nhà nước không còn là đặc quyền của thiểu số, mà thực sự xuất phát từ Nhân dân, thuộc về Nhân dân và do Nhân dân trao gửi.
Sự ra đời của Quốc hội khóa I và ý nghĩa pháp lý lịch sử
Kết quả của cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 là một sự kiện trọng đại: Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chính thức được thành lập, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của toàn dân.
Sự ra đời của Quốc hội không chỉ khẳng định tính hợp pháp và chính danh của Nhà nước cách mạng, mà còn bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc, phủ nhận vai trò và vị thế của chính quyền mới trên trường quốc tế. Đây là bước khởi đầu quan trọng, đặt nền móng cho hệ thống pháp luật và bộ máy nhà nước thống nhất, dân chủ, vì Nhân dân.
Từ Quốc hội khóa I, Hiến pháp năm 1946, bản Hiến pháp dân chủ đầu tiên của nước ta đã được thông qua, mở đường cho sự hình thành Nhà nước pháp quyền cách mạng Việt Nam, nơi quyền lực thực sự thuộc về Nhân dân và phục vụ lợi ích của Nhân dân.
Giá trị tư tưởng và bài học lịch sử sâu sắc
Ngày 6/1/1946 đã khẳng định một chân lý lớn của cách mạng Việt Nam: độc lập dân tộc phải gắn liền với dân chủ và quyền làm chủ thực sự của Nhân dân.
Việc tổ chức Tổng tuyển cử không phải là sự nhượng bộ hay giải pháp tình thế, mà là biểu hiện nhất quán của tư tưởng “lấy dân làm gốc”, nền tảng tư tưởng xuyên suốt trong đường lối cách mạng của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhân dân không chỉ là đối tượng được phục vụ, mà là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước.
Đây là bài học có giá trị bền vững, luôn mang tính thời sự trong hành trình xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước hôm nay và mai sau.
Ý nghĩa thời đại và giá trị bền vững
Ngày 6/1/1946 không chỉ là dấu mốc mở ra nền dân chủ cách mạng Việt Nam, mà còn là khởi đầu cho tiến trình xây dựng một Nhà nước hiện đại, hợp hiến, hợp pháp và vì Nhân dân.
Trong bối cảnh đất nước đang nỗ lực hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tinh thần của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên vẫn còn nguyên vẹn giá trị: tôn trọng Nhân dân, phát huy dân chủ, giữ vững kỷ cương, và đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên hàng đầu.
Ngày này không chỉ để tưởng nhớ, mà còn là dịp để suy ngẫm, tiếp nối và củng cố niềm tin vào con đường cách mạng mà dân tộc ta đã lựa chọn, con đường độc lập, dân chủ và hạnh phúc cho toàn dân tộc.
Minh Văn