Ngày 7/10/2026, báo Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài viết “Pháp – Tự do, bình đẳng, chướng ngại vật” của nhà báo Raphaël Schmeller, phản ánh làn sóng phong tỏa, đình công và biểu tình đang lan rộng tại Pháp. Từ những bất bình trong trường học, phong trào nhanh chóng thu hút sự tham gia của học sinh, sinh viên, giáo viên, phụ huynh và các tổ chức công đoàn, đồng thời chuyển dần sang phản đối chính sách thắt chặt chi tiêu của chính phủ.
Từ bất bình trong trường học đến phong trào toàn quốc
Bên ngoài trường Lycée Hélène-Boucher ở phía đông Paris sáng thứ Ba, không chỉ có học sinh xuống đường. Phụ huynh, giáo viên, thành viên công đoàn và các chính trị gia địa phương đã tạo thành một hàng rào người chắn trước mặt họ. Nina, mẹ của một học sinh, đeo băng tay có dòng chữ “phụ huynh đoàn kết”. Bà gần như không ngủ được vì lo lắng. Giờ đây, bà quyết tâm: “Có cảnh sát ở đây. Tôi sẽ đứng chắn trước con trai mình để bảo vệ nó.”
Đó là một cảnh tượng trong ngày hành động toàn quốc cho thấy rõ một điều: phong trào sinh viên Pháp chắc chắn không còn chỉ là một phong trào sinh viên nữa.
Mọi chuyện bắt đầu ba tuần trước đó tại trường Lycée Antoine de Saint-Exupéry ở Créteil. Các giáo viên ở đó đã đình công để phản đối tình trạng thiếu nhân sự và thiếu nguồn lực; ngay sau đó, học sinh của họ đã phong tỏa trường học. Từ Créteil, cuộc biểu tình lan rộng đến vùng Île-de-France thuộc khu vực đô thị Paris và sau đó ra toàn quốc.
Theo liên đoàn sinh viên USL, 1.800 trường trung học (trường tú tài) bị ảnh hưởng bởi các cuộc phong tỏa, biểu tình hoặc đóng cửa chính thức vào thứ Ba. Con số này chiếm gần một nửa tổng số trường trung học trên cả nước.
Tổ chức công đoàn CGT thống kê được 260.000 người biểu tình vào đầu giờ chiều, chưa kể những người ở Paris. Riêng Marseille đã ghi nhận 30.000 người biểu tình, trong khi tỉnh Lyon báo cáo 20.000 người.
Điểm khởi đầu là tình trạng ở các trường học: thiếu giáo viên và nhân viên khác, lớp học quá tải, các tòa nhà xuống cấp và thời khóa biểu có nhiều khoảng trống giữa các tiết học. Giờ đây, phong trào hướng đến việc phản đối toàn bộ chính sách thắt lưng buộc bụng của chính phủ. Yêu cầu đặt ra là tăng ngân sách cho giáo dục và các dịch vụ công cộng thay vì cắt giảm. Ngân sách năm 2027 bao gồm việc cắt giảm 1.588 vị trí giáo viên.
Từ tuần trước, các cuộc biểu tình đã lan rộng đến các trường đại học. Tại Strasbourg, học sinh, sinh viên và công nhân đường sắt đã lập thành một hàng rào người trước một trường kỹ thuật, buộc cảnh sát phải rút lui. Hàng trăm người đã tập trung tham dự một cuộc họp toàn thể tại trường Mỹ thuật ở Paris. Ở nhiều nơi, các đại diện của công đoàn CGT đang đi cùng các nhóm sinh viên và đứng chắn giữa họ và cảnh sát.
Việc bảo vệ này dường như là cần thiết vì mức độ đàn áp rất nghiêm trọng. Kể từ khi các cuộc biểu tình bắt đầu, hơn 6.000 người đã bị bắt giữ, chủ yếu là trẻ vị thành niên, và hơn 200 người bị thương.
“Họ muốn dập tắt các cuộc phong tỏa ngay từ trong trứng nước,” một học sinh tại trường Lycée Magendie ở Bordeaux cho biết. “Đốt thùng rác không thể biện minh cho việc mất một mắt hay một bàn tay.”
Đặc biệt bi thảm là trường hợp của một cậu bé 15 tuổi ở Lens, người đã mất một bàn tay vào thứ Hai khi một quả lựu đạn của cảnh sát phát nổ. Hôm thứ Ba, hiệu trưởng trường em đã lên tiếng ủng hộ em trên đài phát thanh France Inter. Bà nói rằng bà rất sốc và bày tỏ sự đoàn kết với cậu thiếu niên. Cậu bé là một học sinh rất giỏi, chưa bao giờ gây ra bất kỳ rắc rối nào.
Đồng thời, bà thừa nhận tình trạng thiếu giáo viên và nhân viên và mô tả các yêu cầu của học sinh là chính đáng. Điều này trái ngược hoàn toàn với hình ảnh những thiếu niên gây bạo loạn mà chính phủ và một số phương tiện truyền thông đang gán cho các cuộc biểu tình.
Những diễn biến này gợi nhớ lại sự kiện tháng 5 năm 1968: Một phong trào do sinh viên lãnh đạo lan rộng đến các trường đại học, giáo viên, phụ huynh và các công đoàn cùng tham gia, và những người đóng vai trò chủ chốt trong các cuộc xung đột xã hội bắt đầu đoàn kết. Dòng chữ “Tháng 5 năm 1968 – 26 tháng 10” xuất hiện trên nhiều biển hiệu vào thứ Ba.
Các sinh viên dự định tiếp tục các cuộc biểu tình của họ. Rõ ràng là phong trào này có khả năng ảnh hưởng đến chiến dịch tranh cử năm 2027. Đối với những người kế nhiệm tiềm năng của Macron, đây sẽ là sự tính toán lại gần mười năm chính sách tân tự do.
Nhưng tình hình cũng đang trở nên khó khăn hơn đối với Marine Le Pen cực hữu. Bà muốn tập trung chủ yếu vào vấn đề di cư, Hồi giáo và tội phạm. Mặt khác, một phong trào xã hội bền vững sẽ làm nổi bật tình trạng thiếu giáo viên, trường học xuống cấp, dịch vụ công cộng yếu kém và bất bình đẳng ngày càng gia tăng. Đối với Jean-Luc Mélenchon, cánh tả của đảng La France Insoumise, đây là một mảnh đất màu mỡ.
Theo ASEAN News, từ một làn sóng phản đối bắt nguồn trong các trường học, phong trào đang ngày càng vượt ra ngoài phạm vi giáo dục để trở thành một cuộc phản đối rộng hơn đối với chính sách thắt lưng buộc bụng, sự suy yếu của các dịch vụ công cộng và tình trạng bất bình đẳng tại Pháp. Sự tham gia ngày càng rõ nét của giáo viên, phụ huynh, công đoàn, công nhân và sinh viên cho thấy phong trào đang hình thành một liên minh xã hội rộng lớn, đồng thời gợi lại những ký ức về tháng 5 năm 1968. Nếu các cuộc biểu tình tiếp tục kéo dài, những vấn đề như thiếu giáo viên, trường học xuống cấp và cắt giảm dịch vụ công cộng có thể trở thành những chủ đề quan trọng trong cuộc tranh luận chính trị trước thềm bầu cử năm 2027, tạo sức ép không chỉ đối với những người kế nhiệm Emmanuel Macron mà cả các lực lượng chính trị, từ cánh tả đến cực hữu.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/531061.frankreich-libert%C3%A9-egalit%C3%A9-barricad%C3%A9.html