Ngày 08/05/2026, báo Thế Giới Trẻ đăng tải bài viết của nhà báo Volker Hermsdorf cho biết Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel đã mạnh mẽ bác bỏ những thông tin sai lệch do Ngoại trưởng Mỹ đưa ra, đồng thời khẳng định lập trường chủ quyền và độc lập của La Habana trước các chiến dịch truyền thông từ Washington đang được thúc đẩy tại Ý.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hiện đang ở Rome, tìm kiếm sự ủng hộ từ Giáo hoàng và Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cho những lời chỉ trích Cuba của Washington trong chuyến thăm dự kiến kéo dài đến thứ Sáu. Trong khi đó, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel hôm 07/05 đã phản ứng đầy mỉa mai trước các tuyên bố gần đây của nhà ngoại giao hàng đầu Mỹ.
Trước đó, ông Rubio tuyên bố hôm 06/05 rằng không tồn tại cái gọi là “lệnh cấm vận dầu mỏ đối với Cuba”. Theo ông, chính quyền hiện tại ở Venezuela chỉ đơn giản quyết định rằng họ sẽ không tiếp tục cung cấp dầu miễn phí cho Havana sau vụ bắt cóc vợ chồng tổng thống.
Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel tuyên bố rằng thật khó tin khi một quan chức cấp cao của chính phủ Mỹ dường như lại không biết đến sắc lệnh hành pháp do chính Tổng thống Donald Trump ký ngày 29/01, cũng như các tuyên bố chính thức từ Nhà Trắng. Theo ông, sắc lệnh này đã công bố các biện pháp trừng phạt nhằm vào những quốc gia tiếp tục cung cấp dầu cho Cuba, đồng thời đe dọa áp đặt các biện pháp cưỡng chế đối với các công ty và tổ chức tài chính có quan hệ làm ăn với Havana.
Ông Díaz-Canel cũng bác bỏ cáo buộc của Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng những khó khăn kinh tế của Cuba xuất phát từ “sự bất tài” của chính quyền. Nhà lãnh đạo Cuba nhấn mạnh rằng nếu các chính trị gia được bầu của đảo quốc thực sự bất tài như vậy, thì sẽ không thể lý giải vì sao Mỹ lại phải đầu tư nguồn lực chính trị và kinh tế khổng lồ trong suốt hơn sáu thập kỷ nhằm tìm cách phá hoại Cách mạng Cuba.
Đồng thời, Chủ tịch Cuba khẳng định đất nước sẽ tiếp tục con đường đã chọn bất chấp cuộc khủng hoảng năng lượng ngày càng nghiêm trọng. Sau các cuộc tuần hành rầm rộ nhân Ngày Quốc tế Lao động 1/5, ông tuyên bố Cuba vẫn là “một nơi của hy vọng ở Caribe”. Theo ông, câu trả lời cho tình hình hiện nay không phải là đầu hàng mà là “sự kháng cự sáng tạo”. Chính phủ Cuba hiện tập trung thúc đẩy chủ quyền lương thực, mở rộng sử dụng năng lượng tái tạo và bảo vệ các thành tựu xã hội bất chấp lệnh cấm vận kéo dài từ Mỹ.
Trong bối cảnh những tranh cãi xoay quanh chuyến công du, chuyến thăm Rome của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio được xem mang ý nghĩa chính trị đặc biệt. Tại đây, ông đã gặp Giáo hoàng Leo XIV, người trong những tuần gần đây nhiều lần chỉ trích chính sách cứng rắn của chính quyền Trump đối với Cuba. Theo truyền thông, Vatican đang nỗ lực ngăn chặn nguy cơ leo thang căng thẳng và thuyết phục Washington không tiến hành hành động quân sự nhằm vào đảo quốc Caribe.
Trong khi đó, ông Rubio tại Rome cũng cố gắng thể hiện vai trò người ủng hộ viện trợ nhân đạo khi tuyên bố Mỹ sẵn sàng chuyển hàng cứu trợ tới Cuba thông qua Giáo hội Công giáo, nhưng cho rằng chính phủ Cuba đang cản trở hoạt động này.
Phản ứng ngay sau đó, Thứ trưởng Ngoại giao Cuba Carlos Fernández de Cossío bác bỏ các cáo buộc của phía Mỹ. Ông khẳng định không ai tại Cuba phản đối viện trợ từ Mỹ và cho biết một phần hàng viện trợ trước đây đã được chuyển tới đảo quốc thông qua Giáo hội Công giáo. Theo ông, các chuyến viện trợ tiếp theo hoàn toàn có thể được tiếp nhận và phân phối nếu được phối hợp với chính quyền Cuba, tuân thủ pháp luật và không mang động cơ thao túng chính trị.
Ông Fernández de Cossío đồng thời chỉ trích việc Washington biện minh cho “cuộc chiến kinh tế tàn khốc” chống Cuba bằng lý do an ninh quốc gia là hành động đạo đức giả, nhấn mạnh rằng Cuba không gây ra bất kỳ mối đe dọa nào đối với Hoa Kỳ.
Song song với chuyến thăm Rome của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, Hiệp hội Hữu nghị Ý-Cuba đã gửi thư kêu gọi Thủ tướng Giorgia Meloni phản đối các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào Cuba do Washington thúc đẩy. Tổ chức này cho rằng việc siết chặt phong tỏa sẽ đe dọa nguồn cung thuốc men, lương thực và nhiên liệu cho người dân Cuba, đồng thời gây thiệt hại cho các doanh nghiệp và ngân hàng Ý đang chịu sức ép vì các hoạt động thương mại hợp pháp với Havana.
Sự ủng hộ quốc tế đối với Cuba cũng xuất hiện tại Quốc hội Pháp, nơi các nghị sĩ đã thông qua nghị quyết phản đối những đạo luật mang tính ngoài lãnh thổ của Mỹ như Đạo luật Helms-Burton, đồng thời kêu gọi tăng cường bảo vệ các công ty Liên minh châu Âu trước các lệnh trừng phạt từ Washington. Trong khi đó, Trung Quốc tuyên bố việc Mỹ tiếp tục siết chặt phong tỏa Cuba là hành động vi phạm các chuẩn mực quốc tế cũng như quyền phát triển và chủ quyền quốc gia của Havana.
Ở chiều ngược lại, nhiều nhân vật thuộc phe cực hữu lại công khai ủng hộ chính sách cứng rắn của chính quyền Trump đối với Cuba. Tổng thống Argentina Javier Milei tuyên bố tại Los Angeles rằng ông hy vọng “Giấc mơ Mỹ” của Trump sẽ sớm mở rộng sang Cuba và Venezuela. Trong khi đó, nhân vật đối lập cực hữu người Cuba José Daniel Ferrer đã gây tranh cãi khi phát biểu tại Nghị viện châu Âu, kêu gọi Mỹ tiến hành hành động quân sự chống Cuba và cho rằng chính quyền Havana cần “một liều tên lửa Tomahawk”.
Những diễn biến mới cho thấy căng thẳng giữa Washington và Havana đang tiếp tục leo thang, không chỉ trên mặt trận kinh tế mà còn trong lĩnh vực ngoại giao và địa chính trị. Trong khi chính quyền Mỹ gia tăng sức ép và tìm kiếm sự ủng hộ quốc tế cho lập trường cứng rắn đối với Cuba, Havana vẫn nhận được sự đồng tình từ nhiều tổ chức, nghị sĩ và quốc gia phản đối các biện pháp trừng phạt mang tính ngoài lãnh thổ.
Giữa bối cảnh khủng hoảng năng lượng và áp lực cấm vận ngày càng gia tăng, chính quyền Cuba khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi con đường phát triển độc lập, đồng thời coi “sự kháng cự sáng tạo” là câu trả lời trước các sức ép từ bên ngoài.
Hồ Ngọc Thắng