Ngày 30/9/2026, tại Hà Nội, Bộ Công an Việt Nam chủ trì Hội nghị lãnh đạo cơ quan thực thi pháp luật các nước ASEAN về hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã, với chủ đề “Tăng cường hợp tác khu vực vì một ASEAN thượng tôn pháp luật và không có tội phạm truy nã”. Tại Hội nghị, lãnh đạo cấp cao các cơ quan thực thi pháp luật ASEAN đã thống nhất ra Tuyên bố chung, khẳng định quyết tâm tăng cường phối hợp trong truy bắt tội phạm truy nã, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự và thượng tôn pháp luật trong khu vực.
Phát biểu khai mạc Hội nghị, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm truy nã diễn biến ngày càng phức tạp, trở thành thách thức lớn đối với các cơ quan thực thi pháp luật trong khu vực và trên thế giới.
Từ đầu năm 2026 đến nay, tội phạm xuyên quốc gia liên quan đến các nước ASEAN tiếp tục có xu hướng gia tăng, nổi lên là tội phạm ma túy, mua bán người, lừa đảo trên không gian mạng với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Tình trạng tội phạm truy nã và các đối tượng lợi dụng địa bàn các quốc gia thành viên ASEAN để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật cũng đặt ra yêu cầu tăng cường hợp tác giữa các cơ quan thực thi pháp luật trong phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.
Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định ASEAN là cơ chế hợp tác đa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam. Sau hơn 30 năm tham gia ASEAN, Việt Nam đã có nhiều sáng kiến, đóng góp thúc đẩy đoàn kết, tự cường và vai trò trung tâm của ASEAN trong duy trì hòa bình, ổn định, an ninh khu vực.
Trong đó, nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã, Việt Nam đã chủ trì đề xuất sáng kiến “Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN về nâng cao hiệu quả hợp tác truy bắt tội phạm truy nã”, được thông qua tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 47 tại Kuala Lumpur (Malaysia) ngày 26/10/2025. Đây là cơ sở quan trọng để tăng cường phối hợp xác minh, truy bắt, xử lý các đối tượng truy nã giữa Việt Nam và các nước ASEAN.
“Hội nghị tiếp tục khẳng định cam kết của Việt Nam là thành viên tích cực, chủ động và có trách nhiệm trong các cơ chế hợp tác đa phương ASEAN trong lĩnh vực an ninh và phòng, chống tội phạm, góp phần kiến tạo, giữ vững hòa bình, an ninh ở mỗi quốc gia thành viên và khu vực”, Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh.
Bộ trưởng tin tưởng kết quả Hội nghị sẽ góp phần hình thành cơ chế hợp tác hiệu quả hơn giữa các cơ quan thực thi pháp luật ASEAN trong đấu tranh với tội phạm truy nã, đồng thời đóng góp vào việc triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Thống nhất Tuyên bố chung, tăng cường hợp tác truy bắt tội phạm truy nã
Một trong những kết quả quan trọng của Hội nghị là lãnh đạo cấp cao cơ quan thực thi pháp luật 11 nước ASEAN gồm Brunei Darussalam, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan, Timor Leste và Việt Nam đã thống nhất ra Tuyên bố chung về hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã.
Tuyên bố chung tái khẳng định cam kết và quyết tâm chính trị mạnh mẽ của các nước ASEAN trong phòng, chống tội phạm truy nã; đồng thời thống nhất những định hướng chiến lược nhằm thúc đẩy hợp tác khu vực, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh trong tình hình mới và góp phần triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 trên tinh thần “Một ASEAN tự cường, sáng tạo, năng động và lấy người dân làm trung tâm”.
Đáng chú ý, các nước nhất trí tiếp tục duy trì Hội nghị lãnh đạo cấp cao cơ quan thực thi pháp luật các nước ASEAN về hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã như một cơ chế quan trọng, lâu dài nhằm thúc đẩy đối thoại, điều phối và tăng cường hợp tác khu vực, hướng tới một ASEAN an toàn, ổn định, thịnh vượng và thượng tôn pháp luật.
Nhận diện những thách thức mới từ tội phạm xuyên quốc gia
Theo Tuyên bố chung, lãnh đạo cấp cao cơ quan thực thi pháp luật các nước ASEAN thống nhất đánh giá tình hình tội phạm xuyên quốc gia trong khu vực, đặc biệt là tội phạm công nghệ cao, mua bán người, khủng bố, ma túy và lừa đảo trực tuyến, tiếp tục diễn biến phức tạp, với tính chất và mức độ ngày càng nghiêm trọng dưới tác động của tình hình thế giới và khu vực.
Cùng với đó, tình trạng đối tượng truy nã lẩn trốn và tội phạm lợi dụng địa bàn các quốc gia thành viên ASEAN để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật tiếp tục gia tăng, ảnh hưởng đến tính nghiêm minh của pháp luật, hiệu quả hoạt động của hệ thống tư pháp hình sự và tinh thần thượng tôn pháp luật.
Tuyên bố chung đặc biệt quan ngại về việc các đối tượng truy nã lẩn trốn, cư trú bất hợp pháp ngoài xã hội, tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội, tác động tiêu cực đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội của từng quốc gia và toàn khu vực.
Trong bối cảnh khoa học – công nghệ phát triển nhanh và quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, phương thức, thủ đoạn lẩn trốn của các đối tượng truy nã cũng ngày càng tinh vi. Các đối tượng có thể thay đổi vỏ bọc, che giấu tung tích và lợi dụng công nghệ nhằm gây khó khăn cho quá trình xác minh, truy bắt của cơ quan chức năng.
Trước thực tế đó, Tuyên bố chung nhấn mạnh việc tăng cường hợp tác quốc tế trong đấu tranh với tội phạm lợi dụng lãnh thổ nước này để thực hiện hành vi phạm tội tại nước khác, cũng như trong xác minh, truy bắt, tiếp nhận và dẫn giải đối tượng truy nã, là yêu cầu cấp thiết, hướng tới mục tiêu xây dựng một ASEAN thượng tôn pháp luật và không có tội phạm truy nã.
Xác lập các lĩnh vực hợp tác trọng tâm
Cùng với Tuyên bố chung, Hội nghị đã thông qua Kế hoạch hành động ASEAN về tăng cường hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã, thể hiện cam kết chung của các nước thành viên trong việc đưa hợp tác khu vực đi vào chiều sâu, thiết thực và thực chất hơn.
Kế hoạch xác định các lĩnh vực hợp tác ưu tiên gồm: hoàn thiện và tăng cường phối hợp về pháp lý; trao đổi thông tin; nâng cao năng lực và nhận thức cộng đồng; phối hợp thực thi pháp luật; tăng cường hợp tác với các Đối tác Đối thoại của ASEAN, các cơ quan của Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế; đẩy mạnh tương trợ tư pháp hình sự và dẫn độ trên cơ sở phù hợp với pháp luật của các nước thành viên ASEAN và pháp luật quốc tế có liên quan.
Tại phiên làm việc chính thức, các đại biểu đã trao đổi cởi mở, thẳng thắn về thực trạng và hiệu quả phối hợp trong đấu tranh với tội phạm truy nã; đồng thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác.
Trên cơ sở đó, các nước thống nhất nhiều phương hướng, giải pháp chiến lược nhằm củng cố cơ chế hợp tác khu vực, nhất là trong xác minh, trao đổi thông tin, truy bắt, tiếp nhận và dẫn giải đối tượng truy nã; qua đó thúc đẩy phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật ASEAN ngày càng chặt chẽ, hiệu quả và thực chất.
Đưa hợp tác ASEAN về truy bắt tội phạm đi vào chiều sâu
Phát biểu bế mạc Hội nghị, Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Thứ trưởng Bộ Công an, cho biết trên tinh thần hữu nghị và hợp tác ASEAN, Hội nghị đã đánh giá tình hình tội phạm truy nã ở cấp quốc gia và khu vực; rà soát kết quả hợp tác thời gian qua, đồng thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình phối hợp đấu tranh với loại tội phạm này.
Theo Thứ trưởng Lê Văn Tuyến, Hội nghị đã tập trung trao đổi, xây dựng và thống nhất các giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm truy nã thông qua các cơ chế hợp tác đa phương và song phương trong ASEAN.
Những kết quả đạt được tại Hội nghị, đặc biệt là việc thống nhất Tuyên bố chung và thông qua Kế hoạch hành động ASEAN, tạo cơ sở để các cơ quan thực thi pháp luật trong khu vực tiếp tục củng cố cơ chế phối hợp, nâng cao hiệu quả xác minh, truy bắt, tiếp nhận và dẫn giải đối tượng truy nã, góp phần xây dựng Cộng đồng ASEAN an toàn, ổn định và thượng tôn pháp luật.
Với việc thống nhất Tuyên bố chung và thông qua Kế hoạch hành động ASEAN về tăng cường hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã, Hội nghị đã tạo nền tảng quan trọng để các cơ quan thực thi pháp luật trong khu vực tăng cường phối hợp, đưa các cam kết chính trị thành những hoạt động hợp tác cụ thể, thiết thực và hiệu quả.
Đây cũng là cơ sở để ASEAN tiếp tục nâng cao hiệu quả trao đổi thông tin, xác minh, truy bắt, tiếp nhận và dẫn giải đối tượng truy nã, phát huy sức mạnh hợp tác khu vực trong đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, góp phần xây dựng một Cộng đồng ASEAN an toàn, ổn định và thượng tôn pháp luật.
Chiều 30/9, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tiếp Trưởng đoàn các nước ASEAN và Ban Thư ký ASEAN tham dự Hội nghị lãnh đạo cơ quan thực thi pháp luật các nước ASEAN về hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã.
Thủ tướng đề nghị Bộ Công an Việt Nam và các cơ quan thực thi pháp luật ASEAN tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy ký kết các hiệp định song phương về dẫn độ, chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù; sớm hoàn tất thủ tục phê chuẩn Hiệp định ASEAN về dẫn độ.
Đồng thời, xây dựng cơ chế hợp tác chính thức giữa các nước ASEAN trong xác minh, truy bắt và bàn giao nhanh đối tượng truy nã lẩn trốn qua biên giới, thông qua thiết lập đường dây nóng, tổ chức hội nghị thường niên và các hình thức phối hợp phù hợp.
Thế Nguyễn