Ngày 17/1/2026, kênh truyền thông DY365 Live (Ấn Độ) đăng tải bài viết “Đông Nam Á tăng cường mạnh mẽ kho vũ khí quân sự vào năm 2026: Liệu chúng ta đang trong chiến tranh?”. Bài viết phản ánh xu hướng gia tăng năng lực quốc phòng trong khu vực giữa bối cảnh tranh chấp lãnh thổ leo thang, khi “thanh gươm” vẫn còn trong “vỏ” nhưng căng thẳng địa chính trị đã ngày càng hiện hữu, trở thành mối quan ngại chung của toàn khu vực.
Nostradamus hẳn sẽ mỉm cười nếu nhìn thấy hôm nay, khi những lời tiên tri về thế kỷ 21 của ông dường như đang dần trở thành hiện thực. Như ông từng dự đoán, hỗn loạn và bất ổn đang nổi lên như “trật tự thế giới mới”. Trong bối cảnh đó, sự gia tăng căng thẳng chính trị và tốc độ hiện đại hóa quân sự tại Đông Nam Á đang khiến giới quan sát quốc tế không khỏi lo ngại: liệu chúng ta đang tiến gần hơn tới chiến tranh?
Đáng chú ý, các liên minh và hiệp ước do Hoa Kỳ hậu thuẫn, vốn đóng vai trò duy trì ổn định cho khu vực châu Á – Thái Bình Dương trong nhiều thập kỷ đang dần suy yếu. Khi các tranh chấp lãnh thổ tiếp tục leo thang, “những thanh gươm còn trong vỏ” nay lại trở thành biểu tượng của một khu vực đang tiềm ẩn nhiều biến động.
Trong quá khứ, các quốc gia Đông Nam Á từng thể hiện thái độ tương đối thận trọng trong việc hiện đại hóa quân đội. Lý do đến từ việc thiếu vắng các mối đe dọa trực tiếp, hạn chế về tài chính, thiếu quyết tâm chính trị và sự bảo đảm an ninh từ Washington. Tuy nhiên, bước sang thế kỷ mới, tình thế đã thay đổi. Một loạt quốc gia trong khu vực đang chạy đua nâng cấp kho vũ khí và củng cố năng lực quốc phòng, phản ánh sự dịch chuyển chiến lược rõ rệt giữa bối cảnh địa chính trị ngày càng khó đoán định.
Philippines – Tuyến đầu trong cuộc đua hiện đại hóa quân sự Đông Nam Á
Điều đáng chú ý là Philippines đang nổi lên như một trong những quốc gia tích cực nhất trong cuộc đua nâng cấp kho vũ khí của khu vực. Mặc dù Manila có hiệp ước quốc phòng với Hoa Kỳ, yếu tố từng giúp nước này giảm áp lực phải mở rộng quân sự nhưng căng thẳng ngày càng gia tăng với Bắc Kinh đã khiến Philippines phải thay đổi chiến lược.
Theo báo cáo của International Defence (2025), ngoài việc sở hữu tên lửa hành trình siêu âm BrahMos do Ấn Độ sản xuất, Manila đang đẩy mạnh hiện đại hóa hải quân, trong đó có các hợp đồng đặt mua tàu chiến mặt nước cỡ lớn từ Hàn Quốc. Chỉ trong vòng một năm (2020–2021), Hải quân Philippines đã tiếp nhận hai tàu khu trục lớp Jose Rizal do Hyundai Heavy Industries chế tạo.
Đến năm 2025, nước này tiếp tục nhận hai tàu khu trục lớp Miguel Malvar, lớn hơn và hiện đại hơn cũng từ nhà sản xuất Hàn Quốc. Ngay sau đó, Manila đã đặt thêm hai tàu mới, nâng tổng đơn hàng với Hyundai Heavy Industries lên 12 tàu, trị giá khoảng 1,5 tỷ USD. Ngoài ra, công ty này còn đang đóng sáu tàu tuần tra ven biển, trong đó chiếc đầu tiên dự kiến bàn giao vào năm 2026.
Song song, Philippines cũng ký kết thỏa thuận trị giá 450 triệu USD với OCEA (Pháp) để cung cấp 40 tàu tuần tra cho Lực lượng Bảo vệ bờ biển. Không dừng lại ở đó, quân đội Philippines còn đang xem xét mua thêm tàu ngầm và máy bay chiến đấu mới, mở rộng hợp tác với các nhà sản xuất vũ khí Hàn Quốc và châu Âu.
Indonesia – Bước nhảy vọt trong hiện đại hóa quân sự
Trong một đợt nâng cấp quy mô lớn, Indonesia đã hạ thủy hai tàu khu trục Merah Putih dựa trên thiết kế Arrowhead 140, được đóng tại nhà máy quốc doanh PT PAL theo giấy phép của Babcock (Anh). Đây được xem là cột mốc quan trọng trong nỗ lực nâng cao năng lực tự chủ quốc phòng của Jakarta.
PT PAL cũng đang hợp tác với Naval Group (Pháp) để sản xuất hai tàu ngầm Scorpene, cho thấy Indonesia quyết tâm mở rộng sức mạnh hải quân đáng kể. Bên cạnh đó, lô máy bay chiến đấu Rafale đầu tiên gồm 42 chiếc đặt mua từ Dassault Aviation (Pháp) sẽ bắt đầu được bàn giao trong năm nay, thuộc thỏa thuận trị giá 8 tỷ USD, một trong những hợp đồng quốc phòng lớn nhất khu vực.
Không dừng lại ở đó, Indonesia còn mua hai tàu chiến từ Fincantieri (Ý) với tổng giá trị hơn 1 tỷ USD, đồng thời bày tỏ ý định hợp tác mua sắm máy bay chiến đấu, UAV và các hệ thống vũ khí hiện đại từ Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ. Song song, thỏa thuận phát triển máy bay chiến đấu KF-21 với Hàn Quốc cũng đang tiến đến giai đoạn hoàn tất, đánh dấu bước đi chiến lược trong việc đa dạng hóa nguồn cung và phát triển công nghiệp quốc phòng trong nước.
Malaysia và khu vực Đông Nam Á: Tăng tốc trong cuộc chạy đua vũ trang
Tại Malaysia, dự án đóng 5 tàu chiến ven biển (Littoral Combat Ship), vốn bị trì hoãn nhiều năm cuối cùng cũng đang tiến gần đến giai đoạn hoàn tất. Đây được xem là bước đi quan trọng trong nỗ lực củng cố năng lực hải quân của Kuala Lumpur sau thời gian dài đình trệ.
Đáng chú ý, vào năm 2023, Malaysia đã ký hợp đồng trị giá gần 1 tỷ USD để mua 18 máy bay chiến đấu FA-50 từ Korea Aerospace Industries, với lô đầu tiên dự kiến được bàn giao trong năm nay. Trong khi đó, Thái Lan, sau loạt xung đột vũ trang với Campuchia cũng đã ký thỏa thuận mua 4 tiêm kích Gripen từ Saab (Thụy Điển) nhằm tăng cường năng lực phòng thủ không quân.
Những diễn biến trên cho thấy, xu hướng tăng cường quốc phòng của các nước Đông Nam Á không chỉ xuất phát từ nhu cầu hiện đại hóa quân sự, mà còn phản ánh mối lo ngại ngày càng rõ rệt trước sự thay đổi cán cân quyền lực trong khu vực.
Mục tiêu của các quốc gia này là duy trì khả năng răn đe, bảo vệ chủ quyền và đảm bảo an ninh hàng hải trong bối cảnh Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng trên biển và các tuyến giao thương chiến lược ngày càng trở nên nhạy cảm. Việc đầu tư mạnh mẽ vào khí tài hiện đại vì thế không đơn thuần là chạy đua vũ trang, mà là một bước đi phòng ngừa, nhằm giữ thế cân bằng chiến lược trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Trong khi Hàn Quốc, châu Âu và ngày càng nhiều nhà cung cấp mới như Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ và Trung Quốc hưởng lợi từ làn sóng mua sắm này, thì Đông Nam Á đang bước vào giai đoạn mà sức mạnh quân sự trở thành công cụ ngoại giao quan trọng. Và giờ đây, khi kho vũ khí khu vực ngày càng hiện đại hóa còn các tranh chấp lãnh thổ tiếp tục leo thang, câu hỏi vẫn còn đó: Liệu khu vực đang chuẩn bị cho hòa bình hay cho một cuộc đối đầu tất yếu?
Minh Anh