Ngày 06/03/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng tải bài viết “Chiến tranh Iran – Các cuộc phản công và chiến dịch giả mạo” của nhà báo Lars Lange, phản ánh bức tranh căng thẳng leo thang tại Trung Đông khi các máy bay không người lái do Iran sản xuất liên tục tấn công nhiều mục tiêu trong khu vực, trong khi Mỹ và Israel bị cho là đang tìm cách lôi kéo các quốc gia vùng Vịnh tham gia sâu hơn vào cuộc xung đột.
Các vụ nổ tiếp tục vang lên trên bầu trời Doha trong ngày thứ Năm, lan dần về phía khu vực trung tâm của thủ đô Qatar, làm dấy lên lo ngại về một vòng xoáy xung đột mới tại Trung Đông. Hệ thống phòng không của Qatar được cho là đã hoạt động hết công suất nhằm đánh chặn các mục tiêu bay không người lái, trong bối cảnh nhiều nguồn tin an ninh nghi ngờ các cuộc tấn công có liên quan đến các loại UAV do Iran sản xuất. Những tiếng nổ và các vệt sáng từ tên lửa đánh chặn đã được người dân ghi lại và lan truyền trên mạng xã hội, cho thấy quy mô và cường độ của các hoạt động phòng thủ trên không tại quốc gia vùng Vịnh này.
Không chỉ Qatar, nhiều địa điểm chiến lược khác trong khu vực cũng ghi nhận các vụ tấn công tương tự. Tại Ả Rập Xê Út, các mục tiêu quan trọng như nhà máy lọc dầu Ras Tanura, một trong những cơ sở xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới, căn cứ không quân Prince Sultan và khu vực xung quanh Đại sứ quán Mỹ ở Riyadh đều bị nhắm tới. Trong khi đó, tại Oman, hai máy bay không người lái đã tấn công Dukm, một cảng và căn cứ hậu cần chiến lược được Hải quân Mỹ sử dụng để hỗ trợ hoạt động quân sự và hậu cần trong khu vực Ấn Độ Dương – Trung Đông. Vụ tấn công đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn các tuyến vận tải và tiếp tế quân sự trong khu vực.
Tác động của làn sóng tấn công còn lan ra ngoài khu vực Vùng Vịnh. Tại Cộng hòa tự trị Nakhchivan của Azerbaijan, một vùng lãnh thổ nằm tách rời và giáp biên giới Iran và Thổ Nhĩ Kỳ hai thường dân được báo cáo bị thương trong một vụ nổ nghi do máy bay không người lái. Ở phía đông Địa Trung Hải, căn cứ không quân Akrotiri của Anh trên đảo Síp, nơi đóng vai trò quan trọng trong các chiến dịch quân sự của London tại Trung Đông, cũng trở thành mục tiêu của một UAV được cho là có nguồn gốc từ Iran. Ngoài ra, các nguồn tin địa phương còn ghi nhận một số vụ tấn công bằng máy bay không người lái tại lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ, dù chi tiết cụ thể chưa được công bố rộng rãi.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất đặt ra là ai thực sự đứng sau chuỗi sự kiện tấn công này. Tehran đã phủ nhận trách nhiệm trực tiếp đối với một số vụ tấn công quân sự, nhấn mạnh rằng các cáo buộc nhằm vào Iran là “vội vàng và thiếu bằng chứng”. Theo các báo cáo truyền thông quốc tế, Bộ Quốc phòng Anh xác nhận rằng chiếc máy bay không người lái tấn công căn cứ Akrotiri không xuất phát trực tiếp từ lãnh thổ Iran. Chính quyền Síp cho rằng UAV có thể được phóng từ khu vực Lebanon, nơi có sự hiện diện của nhiều lực lượng vũ trang thân Iran.
Ở chiều ngược lại, giới chức và truyền thông Iran đưa ra giả thuyết rằng các hoạt động này có thể là một phần của chiến dịch “cờ giả” nhằm làm leo thang căng thẳng khu vực. Một số nguồn tin tình báo Iran cáo buộc cơ quan tình báo Mossad của Israel đứng sau các cuộc tấn công, cho rằng cơ quan này đã sử dụng các kho hàng hoặc cơ sở bí mật đặt trên lãnh thổ Iran để phóng máy bay không người lái nhắm vào các mục tiêu ở Ả Rập Xê Út và Oman. Theo lập luận này, mục tiêu của chiến dịch là khiến các quốc gia vùng Vịnh tin rằng họ đang bị Iran tấn công trực tiếp, từ đó lôi kéo họ tham gia sâu hơn vào một cuộc đối đầu quân sự với Tehran.
Trang tin Middle East Eye dẫn lời các nguồn an ninh cho biết, tình báo Tehran đang điều tra khả năng tồn tại các mạng lưới hoạt động bí mật trong khu vực liên quan đến những vụ tấn công nói trên. Trong khi đó, theo các nguồn tin an ninh Ả Rập Xê Út nói với kênh Al-Arabiya, một số nghi phạm bị cáo buộc là điệp viên Mossad đã bị bắt giữ tại Qatar và Ả Rập Xê Út với cáo buộc tham gia lên kế hoạch cho các vụ đánh bom. Những thông tin này hiện chưa được các bên độc lập xác nhận, nhưng đã góp phần làm gia tăng bầu không khí nghi kỵ và căng thẳng giữa các quốc gia trong khu vực.
Chuỗi tấn công bằng máy bay không người lái, cùng những cáo buộc và phản cáo buộc giữa các bên liên quan, đang phản ánh một thực tế ngày càng rõ rệt tại Trung Đông: chiến tranh hiện đại không chỉ diễn ra trên chiến trường truyền thống mà còn thông qua các chiến dịch bí mật, chiến tranh ủy nhiệm và những hoạt động bị nghi là “cờ giả”. Trong bối cảnh đó, nguy cơ các quốc gia vùng Vịnh bị cuốn sâu hơn vào vòng xoáy đối đầu giữa Iran, Israel và các đồng minh phương Tây đang trở thành một kịch bản mà nhiều nhà phân tích khu vực đặc biệt lo ngại.
Sự can dự trực tiếp của các quốc gia vùng Vịnh hoặc của Anh vào cuộc xung đột đang leo thang có thể làm thay đổi cán cân khu vực theo hướng có lợi cho các bên đang tìm cách mở rộng chiến sự. Nhiều nhà quan sát cho rằng việc lôi kéo thêm các quốc gia vào cuộc đối đầu sẽ khiến xung đột vốn đã phức tạp ở Trung Đông trở nên khó kiểm soát hơn, đồng thời tạo ra nguy cơ hình thành một mặt trận rộng lớn hơn trải dài từ Vùng Vịnh tới Địa Trung Hải.
Trong khi đó, Mỹ và Israel được cho là đang chịu áp lực ngày càng lớn về mặt quân sự. Một số nguồn phân tích quốc phòng nhận định rằng các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện có của hai nước đang gặp nhiều thách thức trước các loại tên lửa mới và UAV tầm xa được cho là do Iran phát triển hoặc hỗ trợ. Những vũ khí này, với quỹ đạo bay linh hoạt và khả năng phóng từ nhiều vị trí khác nhau, được cho là có thể gây khó khăn cho các hệ thống đánh chặn truyền thống.
Bên cạnh đó, một vấn đề khác đang được giới phân tích đề cập là khả năng duy trì một cuộc đối đầu kéo dài. Theo một số nguồn tin quân sự, kho dự trữ tên lửa đánh chặn của các hệ thống phòng thủ có thể đang chịu áp lực lớn do tần suất các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV gia tăng. Trong bối cảnh đó, xuất hiện thông tin cho rằng quân đội Mỹ có thể phải sử dụng cả các phiên bản cũ hơn của hệ thống phòng không Patriot để duy trì năng lực phòng thủ trước các đợt tấn công liên tiếp.
Các diễn biến quân sự gần đây cũng đang kéo theo sự chú ý và phản ứng từ các nước châu Âu. Sau khi các cuộc tấn công được báo cáo nhằm vào lãnh thổ Síp, nơi đặt các căn cứ quân sự quan trọng của phương Tây, một số quốc gia như Ý, Tây Ban Nha, Pháp và Hà Lan được cho là đã điều động lực lượng hải quân hướng về khu vực quanh đảo này nhằm tăng cường hiện diện và bảo vệ các tuyến hàng hải chiến lược. Pháp cũng được cho là đã cho phép quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của mình để hỗ trợ các hoạt động trong khu vực.
Ở phía đông khu vực xung đột, Azerbaijan cũng tỏ rõ lập trường cứng rắn sau khi lãnh thổ của mình bị ảnh hưởng bởi các vụ tấn công bị nghi là do máy bay không người lái gây ra. Giới chức nước này tuyên bố rằng bất kỳ hành động tấn công nào nhằm vào lãnh thổ Azerbaijan “không thể không bị đáp trả”. Tuy nhiên, Tehran đã nhanh chóng bác bỏ mọi cáo buộc liên quan, khẳng định Iran không đứng sau vụ việc và cảnh báo các bên không nên đưa ra những kết luận vội vàng có thể làm gia tăng căng thẳng.
Trong bối cảnh nguy cơ thiếu hụt đạn dược phòng thủ được nhắc tới ngày càng nhiều, một số nguồn tin cho rằng Mỹ và Israel đang tìm cách thay đổi chiến lược nhằm làm suy yếu năng lực tấn công của đối phương ngay từ đầu nguồn. Một trong những mục tiêu được nhắc đến là các bệ phóng tên lửa di động (Transporter Erector Launcher – TEL) của lực lượng vũ trang Iran. Những hệ thống này có thể nhanh chóng di chuyển và triển khai, khiến việc phát hiện và phá hủy trở nên khó khăn hơn, đồng thời cho phép duy trì các đợt phóng tên lửa liên tiếp.
Ngoài phương án nhắm vào cơ sở hạ tầng quân sự, một số nhà phân tích cũng cảnh báo về nguy cơ chiến dịch không kích kéo dài nhằm gây áp lực toàn diện lên xã hội Iran. Theo các kịch bản được thảo luận trong giới chiến lược, các mục tiêu có thể bao gồm nhiều loại cơ sở hạ tầng dân sự và hành chính, từ các trạm cảnh sát, cơ sở cứu hộ đến các công trình công cộng, khu dân cư hoặc trường học. Những chiến dịch như vậy, nếu xảy ra, có thể làm gia tăng đáng kể tác động nhân đạo của cuộc xung đột và đẩy khu vực vào một giai đoạn bất ổn sâu rộng hơn.
Tổng thể, các diễn biến hiện nay cho thấy cuộc đối đầu không chỉ dừng lại ở các cuộc tấn công quân sự riêng lẻ mà đang dần chuyển sang một giai đoạn phức tạp hơn, nơi nhiều quốc gia và lợi ích chiến lược đan xen. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng Trung Đông có thể đang tiến gần hơn tới một vòng xoáy xung đột khu vực rộng lớn, với những hệ lụy khó lường đối với an ninh quốc tế và thị trường năng lượng toàn cầu.
Về phương diện quân sự, sự tham gia trực tiếp của không quân các quốc gia vùng Vịnh hoặc các đồng minh NATO có thể tạo ra lợi thế đáng kể cho chiến dịch nhằm vô hiệu hóa các bệ phóng tên lửa di động (Transporter Erector Launcher – TEL) của Iran. Với khả năng trinh sát, giám sát và tấn công chính xác cao, lực lượng không quân hiện đại có thể giúp phát hiện và tiêu diệt các hệ thống phóng tên lửa trước khi chúng kịp khai hỏa. Tuy nhiên, thực tế trên chiến trường cho thấy nhiệm vụ này khó khăn hơn nhiều so với dự tính ban đầu.
Cho đến nay, các nguồn tin từ phía những lực lượng tấn công chỉ công bố một số lượng rất hạn chế hình ảnh hoặc bằng chứng về việc phá hủy thiết bị quân sự của Iran. Tổng cộng, số lượng bệ phóng tên lửa hoặc hệ thống phòng không được cho là đã bị tiêu diệt chỉ vào khoảng vài chục đơn vị, ước tính tối đa khoảng 40 hệ thống. Một số chuyên gia quân sự còn cho rằng trong số này có thể bao gồm cả các mục tiêu giả, những thiết bị mồi nhử được thiết kế để đánh lạc hướng trinh sát trên không và tiêu hao hỏa lực của đối phương.
Vấn đề nằm ở bản chất của các bệ phóng TEL mà Iran sử dụng. Không giống như nhiều hệ thống vũ khí công nghệ cao đòi hỏi cơ sở hạ tầng phức tạp, nhiều bệ phóng tên lửa của Iran được thiết kế dựa trên nền tảng xe tải dân dụng hoặc xe tải quân sự cải tiến. Các phương tiện này được lắp đặt cơ cấu nâng thủy lực, giá phóng và hệ thống điều khiển điện tử cơ bản. Về bản chất, đây chủ yếu là một giải pháp kỹ thuật cơ khí đơn giản nhưng hiệu quả, cho phép phương tiện dễ dàng ngụy trang, di chuyển nhanh trên mạng lưới giao thông dân sự và triển khai phóng tên lửa trong thời gian ngắn.
Chính đặc điểm này khiến việc truy tìm và phá hủy các TEL trở nên đặc biệt khó khăn. Trên hình ảnh vệ tinh hoặc trong hoạt động trinh sát trên không, một bệ phóng tên lửa có thể gần như không khác gì một chiếc xe tải thông thường. Khi một phương tiện bị phá hủy, nó cũng có thể được thay thế tương đối nhanh chóng với chi phí thấp. Theo nhiều đánh giá quân sự, Iran sở hữu hàng trăm phương tiện TEL như vậy, tạo nên một mạng lưới phóng tên lửa linh hoạt và khó bị vô hiệu hóa hoàn toàn.
Kể từ khi xung đột bùng phát, Iran được cho là đã phóng khoảng 600 đến 700 tên lửa đạn đạo vào các mục tiêu trong khu vực, một con số đáng chú ý nếu so sánh với các cuộc xung đột gần đây. Một số nhà phân tích chỉ ra rằng số lượng này thậm chí còn vượt tổng số tên lửa Nga sử dụng trong nhiều giai đoạn của cuộc chiến tại Ukraine trong cùng khoảng thời gian một năm.
Trong giai đoạn đầu của chiến dịch, cường độ tấn công được cho là đặc biệt cao. Chỉ trong hai ngày đầu tiên, khoảng 165 tên lửa đã được phóng nhằm vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Tuy nhiên, nhịp độ phóng tên lửa sau đó có dấu hiệu giảm xuống. Các chuyên gia cho rằng điều này không nhất thiết phản ánh sự suy giảm năng lực của Iran, mà có thể là sự điều chỉnh chiến lược.
Thay vì cố gắng áp đảo hệ thống phòng thủ của đối phương bằng một đợt tấn công dồn dập trong thời gian ngắn, Tehran có thể đang chuyển sang chiến lược gây áp lực kéo dài với cường độ được tính toán. Mục tiêu của chiến lược này là buộc đối phương phải duy trì mức tiêu thụ cao đối với các tên lửa đánh chặn đắt đỏ, trong khi Iran vẫn bảo toàn được phần lớn kho dự trữ của mình. Một chiến dịch như vậy có thể dần dần làm suy yếu năng lực phòng thủ của đối phương thông qua sự tiêu hao tài nguyên.
Trong bối cảnh đó, báo Financial Times cho biết Lầu Năm Góc hiện đang tiến hành các cuộc thảo luận với ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine về khả năng mua các hệ thống đánh chặn do Ukraine sản xuất. Nếu thông tin này được xác nhận, đây có thể là dấu hiệu cho thấy Washington đang tìm kiếm thêm nguồn cung vũ khí phòng thủ để đối phó với các cuộc tấn công tên lửa kéo dài.
Song song với cuộc chiến thông tin và chiến lược quân sự, các bên cũng đưa ra những con số rất khác nhau về thiệt hại nhân lực. Theo tuyên bố của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), các cuộc tấn công nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực đã khiến khoảng 560 binh sĩ Mỹ thiệt mạng hoặc bị thương. Trong khi đó, phía Washington chỉ xác nhận con số thấp hơn nhiều, với 6 binh sĩ thiệt mạng và 18 người bị thương.
Sự chênh lệch lớn giữa các con số này phản ánh tính chất phức tạp của cuộc chiến thông tin trong các cuộc xung đột hiện đại, khi mỗi bên đều tìm cách định hình nhận thức của dư luận và cộng đồng quốc tế.
Một số báo cáo truyền thông cũng đề cập đến những dấu hiệu gián tiếp cho thấy mức độ thương vong có thể cao hơn so với các con số chính thức. Theo các nguồn tin báo chí, Căn cứ Không quân Dover tại bang Delaware của Mỹ, nơi thường tiếp nhận thi thể binh sĩ tử trận từ nước ngoài gần đây đã đăng thông báo tuyển dụng nhân sự phụ trách công việc “thu thập, làm sạch, lập hồ sơ và chuyển giao đồ dùng cá nhân” của các quân nhân thiệt mạng. Dù không có xác nhận chính thức rằng động thái này liên quan trực tiếp đến các diễn biến tại Trung Đông, thông tin này vẫn làm dấy lên thêm nhiều suy đoán về quy mô thực sự của các tổn thất quân sự trong cuộc xung đột đang leo thang.
Theo phân tích của ASEAN News, nhìn tổng thể, diễn biến của cuộc xung đột cho thấy nhiều dấu hiệu của một sự tính toán sai lầm chiến lược từ phía Washington. Trong các đánh giá ban đầu, Mỹ dường như cho rằng Iran sẽ lựa chọn phản ứng hạn chế, chủ yếu tập trung vào Israel và tránh tấn công trực tiếp vào các căn cứ quân sự của Mỹ và đồng minh tại Trung Đông nhằm không làm leo thang xung đột. Theo kịch bản đó, Tehran được cho là sẽ chịu áp lực quân sự và ngoại giao, từ đó buộc phải xuống thang hoặc chấp nhận nhượng bộ.
Tuy nhiên, các diễn biến thực tế cho thấy Iran đã chuẩn bị khá kỹ cho kịch bản đối đầu từ trước. Trong nhiều năm qua, Tehran được cho là đã tăng cường tích trữ tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình, đồng thời xây dựng mạng lưới bệ phóng di động phân tán trên diện rộng nhằm giảm thiểu nguy cơ bị vô hiệu hóa trong các đòn tấn công phủ đầu. Việc sử dụng các phương tiện TEL cải biến từ xe tải dân dụng cũng cho phép lực lượng Iran duy trì khả năng cơ động cao, khiến việc phát hiện và phá hủy trở nên khó khăn hơn nhiều so với các hệ thống vũ khí cố định.
Song song với việc củng cố năng lực quân sự, Iran cũng được cho là đã chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ các đối tác chiến lược nhằm tăng cường khả năng trinh sát, nguồn tin và chia sẻ thông tin. Các kênh hợp tác về vệ tinh, tình báo và cảnh báo sớm có thể giúp Tehran theo dõi hoạt động của các lực lượng đối phương trong khu vực, từ đó cải thiện khả năng phản ứng trước các cuộc tấn công. Những yếu tố này cho thấy Iran không chỉ chuẩn bị cho một cuộc đối đầu ngắn hạn, mà còn tính đến khả năng một cuộc chiến kéo dài.
Nếu xung đột tiếp tục leo thang và kéo dài, cục diện chiến tranh có thể chuyển sang mô hình “chiến tranh ủy nhiệm” quen thuộc trong các cuộc đối đầu địa chính trị hiện đại. Trong kịch bản đó, Iran có thể trở thành một điểm tựa chiến lược trong cuộc cạnh tranh rộng lớn hơn giữa các cường quốc, tương tự cách mà Mỹ và NATO đã hỗ trợ Ukraine trong cuộc xung đột với Nga. Khi các cường quốc lớn cung cấp hỗ trợ về vũ khí, tài chính, thông tin và hậu cần mà không trực tiếp tham chiến quy mô lớn, chiến trường khu vực có thể trở thành nơi thể hiện sự cạnh tranh quyền lực toàn cầu.
Chính khả năng này khiến nhiều nhà phân tích lo ngại về nguy cơ xung đột lan rộng. Nếu các cường quốc như Nga hoặc Trung Quốc, có thể thêm Triều Tiên gia tăng mức độ can dự để bảo vệ lợi ích chiến lược của mình, hoặc nếu các đồng minh của Mỹ mở rộng sự tham gia quân sự, cuộc đối đầu hiện nay có thể vượt ra ngoài khuôn khổ một cuộc chiến khu vực. Trong kịch bản xấu nhất, sự tham gia trực tiếp của nhiều cường quốc quân sự có thể đẩy thế giới vào một chu kỳ đối đầu nguy hiểm hơn, với những hệ lụy khó lường đối với an ninh toàn cầu.
Do đó, cuộc khủng hoảng hiện tại không chỉ là phép thử đối với sức mạnh quân sự của các bên, mà còn là phép thử đối với các tính toán chiến lược và khả năng kiểm soát leo thang của các cường quốc. Sai lầm trong nhận định ban đầu, nếu có, có thể khiến một cuộc xung đột được kỳ vọng là ngắn hạn nhanh chóng biến thành một cuộc đối đầu kéo dài, phức tạp và có nguy cơ lan rộng ra ngoài khu vực Trung Đông.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/518679.iran-krieg-gegenschl%C3%A4ge-und-false-flags.html