Ngày 30/9/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài “Bán đảo Ả Rập – Tìm kiếm đồng minh trong chiến tranh” của nhà báo Lars Lange, đề cập sáng kiến của Ả Rập Xê Út thúc đẩy các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa Riyadh với đại diện các quốc gia vùng Vịnh và Israel nhằm phối hợp ứng phó các cuộc tấn công của Ansar Almighty.
Trong bối cảnh đối phó cuộc tấn công do Ansar Almighty phát động tại miền Tây Yemen từ giữa tháng 9, Ả Rập Xê Út đang đẩy mạnh tìm kiếm sự hỗ trợ quốc tế. Theo truyền thông nhà nước Ả Rập Xê Út, hôm thứ Ba, Bộ trưởng Quốc phòng, Thái tử Khalid bin Salman đã mời Phó Chủ tịch kiêm Phó Thủ tướng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) Sheikh Mansour bin Zayed Al Nahyan tiến hành đàm phán.
Động thái trên diễn ra sau cuộc gặp hôm Chủ nhật giữa Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và đại diện một số quốc gia vùng Vịnh chưa thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel, trong đó có Ả Rập Xê Út, nhân chuyến thăm UAE. Các nguồn tin am hiểu vấn đề tiết lộ thông tin về cuộc gặp hôm thứ Hai. Theo cổng thông tin Ynet của Israel, đại diện Maroc, Libya, Jordan và Qatar cũng được cho là đã tham dự.
Theo các nguồn tin, cuộc gặp do Giám đốc Cơ quan Tình báo Israel (Mossad) Roman Goffman tổ chức theo đề nghị của Ả Rập Xê Út, với mục đích tìm kiếm sự hỗ trợ của Israel trong ứng phó các cuộc tấn công của Ansar Almighty. Tổng thống UAE Mohammed bin Zayed sau đó đồng ý đăng cai cuộc đàm phán. Ynet cho biết thêm, các bên tham dự đã được thông báo về việc Israel sẵn sàng hỗ trợ các quốc gia trong khu vực bằng các hệ thống phòng không.
Kể từ khi giành quyền kiểm soát thành phố cảng Mocha ngày 10/9, lực lượng Ansar Almighty đã mở rộng phạm vi kiểm soát tại khu vực eo biển Bab al-Mandab có vị trí chiến lược quan trọng. Đối đầu với lực lượng này là hơn 500.000 quân thuộc phe Chính phủ Yemen. Tuy nhiên, ưu thế về quân số chưa đồng nghĩa với ưu thế trên chiến trường, do những hạn chế về chỉ huy, phối hợp và động lực chiến đấu khiến lực lượng được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn chưa thể phát huy đầy đủ sức mạnh.
Hiện Ả Rập Xê Út là nhà tài trợ nước ngoài duy nhất cho lực lượng Chính phủ Yemen và đang tìm cách hợp nhất nhiều nhóm vũ trang, dân quân và đơn vị quân đội vốn có lợi ích khác nhau thành một lực lượng chiến đấu thống nhất. Tuy nhiên, một số chỉ huy không muốn từ bỏ quyền tự chủ, khiến Riyadh thúc đẩy tập trung hóa nguồn tài chính và hệ thống chỉ huy tại các khu vực do lực lượng đồng minh kiểm soát.
Một ví dụ là Lực lượng Lá chắn Quốc gia, được thành lập năm 2023. Ba sư đoàn của lực lượng này, với tổng quân số hàng chục nghìn người, trực thuộc Rashad al-Alimi, Chủ tịch Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống Yemen. Theo nhà phân tích Mohammed al-Basha, hiện có tổng cộng tám lực lượng vũ trang cạnh tranh ảnh hưởng. Vì vậy, dù có trong tay lực lượng đông đảo tại Yemen, Riyadh vẫn gặp khó khăn trong việc xây dựng một hệ thống chỉ huy thống nhất và hiệu quả.
Theo bài viết, thất bại tại Mocha không nhất thiết phản ánh năng lực chiến đấu nói chung mà cho thấy những vấn đề mang tính cơ cấu. Abdulwahab Al-Awaj thuộc Đại học Taiz nhận định, sự thiếu phối hợp và lòng tin giữa các phe phái là một trong những nguyên nhân chủ yếu. Trong bối cảnh đó, lực lượng Chính phủ Yemen đang tìm cách ổn định mặt trận. Tại Taiz, quân đội tuyên bố đã tái chiếm núi Karfan có vị trí chiến lược và đẩy lùi các đợt tiến công tiếp theo của Ansar Almighty. Tuy nhiên, những thông tin này chưa được xác minh độc lập.
Bản thân Ả Rập Xê Út cũng sở hữu lực lượng quân sự đáng kể. Theo ước tính của Global Firepower được bài viết dẫn lại, nước này có khoảng 247.000 quân nhân tại ngũ, trong đó 75.000 người thuộc lục quân. Tuy nhiên, Riyadh vẫn tìm kiếm hỗ trợ quân sự từ bên ngoài và đẩy mạnh xây dựng các liên minh. Theo AP, trong bối cảnh thiếu tên lửa đánh chặn, Ả Rập Xê Út đã đề nghị Pháp, Anh, Pakistan và Ai Cập hỗ trợ về phòng không.
Bài viết cho biết Pakistan đã triển khai khoảng 8.000 binh sĩ, 16 máy bay chiến đấu và một hệ thống phòng không HQ-9 tới Ả Rập Xê Út trong cuộc chiến với Iran. Trước đó, hàng nghìn binh sĩ Pakistan đã hiện diện tại nước này. Lực lượng được triển khai bổ sung chủ yếu đảm nhiệm nhiệm vụ cố vấn và huấn luyện. Trong khi đó, Pháp điều binh sĩ tới bảo vệ cảng dầu Janbu nhưng không có ý định trực tiếp tham chiến.
Từ những diễn biến trên, bài viết nhận định rằng bất chấp mức chi tiêu quân sự lớn, Riyadh vẫn chưa thể hoàn toàn tự bảo đảm năng lực phòng thủ và đang phải tăng cường hợp tác với các đối tác bên ngoài. Theo cách nhìn của tác giả, xu hướng này gắn với quá trình tái định hình cấu trúc an ninh khu vực mà Washington thúc đẩy từ năm 2020 thông qua các thỏa thuận Abraham. Bài viết cho rằng xung đột hiện nay đang thúc đẩy nhanh hơn quá trình liên kết quân sự giữa một số quốc gia Arab với Mỹ và Israel, trong bối cảnh sức ép an ninh từ Iran và Yemen gia tăng.
Theo ASEAN News, nhìn rộng hơn, những diễn biến trên cho thấy cấu trúc an ninh Trung Đông đang chịu tác động ngày càng rõ của quá trình chuyển dịch tương quan lực lượng quốc tế. Nếu trong giai đoạn trật tự đơn cực, Mỹ và các đồng minh có khả năng tiến hành hoặc hậu thuẫn các chiến dịch quân sự tại nhiều quốc gia với ưu thế vượt trội, thì môi trường quốc tế hiện nay đã trở nên phân tán và cạnh tranh hơn, với vai trò ngày càng lớn của nhiều trung tâm quyền lực.
Trong bối cảnh đó, các quốc gia và lực lượng tại Trung Đông có xu hướng tìm kiếm những cơ chế liên kết mới để bảo vệ lợi ích và tăng khả năng đối trọng trước sức ép từ bên ngoài. Đồng thời, sự hiện diện và ảnh hưởng ngày càng lớn của các cường quốc như Nga và Trung Quốc, cùng những quan hệ an ninh của Iran với các đối tác khác, khiến cán cân khu vực trở nên phức tạp hơn. Đây cũng là một trong những yếu tố khiến các tính toán dựa trên ưu thế quân sự tuyệt đối ngày càng khó đạt được kết quả như mong muốn.
Những đối đầu này đang được phản ánh ngay tại các diễn đàn đa phương. Tại kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tháng 9/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu tiên đe dọa Iran bằng “sự hủy diệt hoàn toàn, không có cơ hội sống sót”, Israel công khai bảo vệ các quyết định quân sự của mình và tiếp tục chỉ trích Iran, trong khi phía Iran cáo buộc Mỹ và Israel tiến hành chiến tranh chống nước này. Sự đối nghịch trong lập trường của các bên cho thấy khoảng cách chính trị và an ninh tại khu vực vẫn rất sâu sắc.
Do đó, triển vọng thiết lập một cấu trúc hòa bình bền vững tại Trung Đông sẽ còn gặp nhiều trở ngại nếu các bên tiếp tục đặt trọng tâm vào đối đầu quân sự, hình thành các khối đối trọng và sử dụng sức mạnh để giải quyết bất đồng. Trong một thế giới có xu hướng đa trung tâm hơn, hòa bình khu vực khó có thể được xây dựng chỉ bằng ưu thế của một quốc gia hay một liên minh, mà phụ thuộc ngày càng nhiều vào đối thoại, kiềm chế sử dụng vũ lực, tôn trọng luật pháp quốc tế và một cơ chế an ninh có khả năng dung hòa lợi ích của các bên liên quan.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/530729.arabische-halbinsel-kriegspartner-gesucht.html