Ngày 07/01/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng tải bài viết của nhà báo Volker Hermsdorf với tiêu đề “Venezuela – Trò hề tư pháp chống lại Maduro”, nêu bật phản ứng mạnh mẽ từ Trung Quốc và Nga trước cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela, trong phiên họp tại Liên Hợp Quốc. Bài viết cho biết, một phiên tòa bị coi là bất hợp pháp nhằm vào Tổng thống Maduro đã được khởi động, trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục có những lời đe dọa nhắm vào Colombia.
Một số thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã mạnh mẽ lên án cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào Venezuela hồi đầu tuần, coi đây là một hành vi xâm lược nghiêm trọng và vi phạm luật pháp quốc tế. Trong phiên họp khẩn cấp ngày 5/1/2026, Đại sứ Nga Vassily Nebenzia kịch liệt chỉ trích hành động của Mỹ tại Venezuela, gọi đây là “hành động cướp bóc” và cảnh báo nó có thể mở ra một “kỷ nguyên vô luật pháp”. Trong khi đó, Đại sứ Trung Quốc Sun Lei khẳng định: “Không quốc gia nào nên tự cho mình quyền làm cảnh sát của thế giới.”
Trong khi đó, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres bày tỏ quan ngại sâu sắc về tính hợp pháp và hệ quả bất ổn khu vực của chiến dịch, đồng thời nhấn mạnh tôn trọng Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế là điều kiện tiên quyết để duy trì hòa bình.
Phản ứng từ nhiều nước khác cũng không đồng nhất: Pháp và một số quốc gia châu Âu chỉ trích việc sử dụng vũ lực không được ủy quyền, coi đây là vi phạm nguyên tắc cấm dùng vũ lực. Đồng thời, lời biện minh từ Washington rằng chiến dịch chỉ là “biện pháp thực thi pháp luật” nhằm bắt giữ một tổng thống bị cáo buộc là “tội phạm ma túy bất hợp pháp” đã bị đa số các nước bác bỏ.
Trong lúc cuộc tranh luận chính trị gay gắt diễn ra tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York, một diễn biến pháp lý vô cùng hiếm hoi và gây chấn động cũng đang diễn ra tại thành phố này: phiên tòa liên bang xét xử Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và phu nhân Cilia Flores đã bắt đầu tại Manhattan.
Vào ngày 5/1/2026, hơn hai ngày sau khi bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ trong một chiến dịch quân sự quy mô lớn ở Caracas, Maduro và vợ được áp giải tới Tòa án Liên bang Daniel Patrick Moynihan ở New York để ra trình diện trước thẩm phán Alvin K. Hellerstein.
Tại tòa, ông Maduro bác bỏ tất cả cáo buộc và tuyên bố mình vô tội, khẳng định rằng ông là “tù binh chiến tranh” bị Mỹ bắt cóc trái phép, và vẫn là Tổng thống hợp hiến của Venezuela. Ông gọi việc bị áp giải tới Mỹ là một hành vi “bắt cóc quân sự”, trái với luật quốc tế và quyền miễn trừ của một nguyên thủ quốc gia.
Cả hai bị cáo đều plea (không nhận tội) đối với các cáo buộc do Bộ Tư pháp Mỹ đưa ra, gồm nhiều tội danh liên quan buôn bán ma túy, khủng bố ma túy và liên quan đến cocaine. Phiên điều trần đầu tiên mang tính hình thức tố tụng và diễn ra khá nhanh, với phần chính là xác nhận danh tính và tuyên bố không nhận tội của hai bị cáo. Thẩm phán Hellerstein đã ấn định phiên điều trần tiếp theo vào ngày 17/3/2026 để xem xét các vấn đề pháp lý tiếp theo và thách thức của bên bào chữa.
Bên bào chữa của Maduro lập luận rằng với tư cách là người đứng đầu một quốc gia có chủ quyền, ông đáng ra được hưởng quyền miễn trừ truy tố (sovereign immunity) theo luật quốc tế, và việc bắt giữ cùng đưa ông ra xét xử tại Mỹ là một vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc này.
Tại Venezuela, quyền Tổng thống đã được trao cho Phó Tổng thống Delcy Rodríguez, người tuyên thệ nhậm chức sau khi Maduro bị bắt. Sự kiện này đang gây ra một làn sóng tranh cãi lớn trong giới chuyên gia quốc tế, cả về mặt pháp lý lẫn chính trị, đồng thời làm gia tăng bất ổn trong khu vực Mỹ Latinh.
Tại Venezuela, trong ngày thứ ba sau cuộc can thiệp quân sự của Mỹ, tình hình nhìn chung vẫn duy trì ổn định tương đối tại hầu hết các khu vực. Sau khi có báo cáo về tiếng súng gần khu vực phủ tổng thống vào sáng thứ Ba, lực lượng an ninh nước này khẳng định đây là biện pháp răn đe đối với các hoạt động sử dụng máy bay không người lái trái phép, chứ không phải biểu hiện của bạo loạn hay xung đột quy mô lớn.
Trong diễn biến mới nhất liên quan đến tình hình Venezuela, Tổng thống Mỹ Donald Trump tái khẳng định vai trò thống trị của Washington trong quá trình chuyển đổi chính trị tại quốc gia Nam Mỹ này. Một nhóm chuyển giao quyền lực, do Ngoại trưởng Marco Rubio dẫn đầu, đã được thành lập nhằm điều phối các bước đi tiếp theo tại Venezuela.
Ông Trump công khai đề cập đến kế hoạch thâm nhập của các công ty dầu mỏ Mỹ vào Venezuela, đồng thời bày tỏ ý định hỗ trợ tài chính cho việc “tái thiết cơ sở hạ tầng năng lượng”. Trước những đòi hỏi về một cuộc bầu cử sớm, ông kiên quyết bác bỏ, nhấn mạnh rằng trật tự phải được lập lại trước tiên.
Trong khi Ủy ban châu Âu kêu gọi mở rộng sự tham gia chính trị, trong đó có cả nhân vật đối lập cực hữu María Corina Machado, ông Trump giữ khoảng cách rõ rệt với bà này. Các báo cáo tình báo của Mỹ được cho là đã kết luận rằng Machado không có đủ sự ủng hộ hay quyền lực thực tế trong nước để đóng vai trò lãnh đạo. Thay vào đó, Washington đang theo đuổi hợp tác chiến thuật với Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez, đồng thời duy trì cảnh báo về khả năng tiến hành các cuộc tấn công quân sự bổ sung nếu cần thiết.
Về phía mình, mặc dù không được chọn làm đối tác ưu tiên, bà Machado vẫn bày tỏ sự ủng hộ với chính sách của ông Trump, ca ngợi những “biện pháp dũng cảm” và tiếp tục đề xuất biến Venezuela thành một trung tâm năng lượng chiến lược cho Mỹ, cũng như một đồng minh quan trọng hàng đầu trong khu vực.
Sau khi từ chối các đề nghị hòa giải từ nhà hoạt động đoạt giải Nobel Hòa bình María Corina Machado, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tiếp tục châm ngòi cho một căng thẳng mới trong khu vực khi đe dọa áp dụng hành động quân sự với Colombia, tương tự như chiến dịch tại Venezuela. Trong tuyên bố gây tranh cãi, ông công khai phỉ báng Tổng thống Gustavo Petro, gọi ông là một “kẻ bệnh hoạn” liên quan đến sản xuất cocaine.
Đáp lại, Tổng thống Colombia Gustavo Petro, một cựu chiến binh du kích của lực lượng M-19 đã phản bác quyết liệt, khẳng định nếu cần thiết, ông sẵn sàng “cầm vũ khí trở lại” để bảo vệ chủ quyền quốc gia. Ông nhấn mạnh rằng chủ quyền Colombia là bất khả xâm phạm và sẽ không khuất phục trước áp lực từ bất kỳ quốc gia nào.
Petro cũng so sánh cuộc không kích vào Caracas với vụ Hitler tàn phá Guernica, biểu tượng của sự hủy diệt vô nhân đạo đồng thời kêu gọi người dân các nước Mỹ Latinh đoàn kết, cùng nhau đối mặt với những nguy cơ từ sự can thiệp của chủ nghĩa đế quốc.
Cuộc khủng hoảng tại Venezuela và nguy cơ lan rộng xung đột sang Colombia đang đặt Mỹ Latinh trước thử thách nghiêm trọng về hòa bình và chủ quyền. Những tuyên bố cứng rắn và hành động đơn phương từ các bên không chỉ làm trầm trọng thêm căng thẳng, mà còn đẩy cả khu vực vào tình trạng mất ổn định kéo dài. Trong bối cảnh đó, Liên Hợp Quốc, với vai trò là tổ chức giữ gìn hòa bình quốc tế không thể đứng ngoài. Trách nhiệm của tổ chức này không chỉ dừng lại ở những tuyên bố lo ngại hay kêu gọi kiềm chế, mà cần hành động cụ thể để bảo vệ luật pháp quốc tế, ngăn chặn sử dụng vũ lực trái phép và bảo đảm quyền tự quyết của các dân tộc. Tương lai chính trị của bất kỳ quốc gia nào không thể được quyết định bằng áp đặt từ bên ngoài, mà phải xuất phát từ đối thoại, tôn trọng lẫn nhau và ý chí của chính người dân nơi đó.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/515185.venezuela-justizfarce-gegen-maduro.html