Theo Reuters ngày 13/9/2026, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình công bố một loạt sáng kiến, từ trí tuệ nhân tạo (AI) đến thương mại, nhằm thúc đẩy hợp tác trong khuôn khổ BRICS mở rộng, trong bối cảnh Bắc Kinh tìm cách đưa khối này trở thành nền tảng hợp tác thiết thực hơn cho sự phát triển của các nước Nam bán cầu (Global South).
Hợp tác từ chính trị, an ninh đến kinh tế và tài chính tiếp tục là trọng tâm trong chương trình nghị sự của BRICS. Ấn Độ, nước giữ chức Chủ tịch BRICS năm 2026, và Trung Quốc, quốc gia sẽ đảm nhiệm vai trò này vào năm 2027, đang thúc đẩy mở rộng quan hệ đối tác nhằm gia tăng ảnh hưởng của khối trên trường quốc tế.
Theo Tân Hoa Xã, phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh BRICS ở New Delhi, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng thành công của tiến trình mở rộng BRICS phụ thuộc vào việc xây dựng nền tảng vững chắc cho hợp tác thực chất giữa các thành viên và đối tác.
Tại phiên bế mạc, ông Tập kêu gọi các nước tăng cường phối hợp, duy trì sự ổn định của chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng, đồng thời thúc đẩy hình thành một thị trường hội nhập sâu rộng hơn.
Một trong những lĩnh vực được Trung Quốc đặc biệt chú trọng là trí tuệ nhân tạo (AI). Ông Tập cho biết Bắc Kinh sẽ đi đầu trong việc thành lập Khu vực Mã nguồn mở AI BRICS, hướng tới tăng cường hợp tác về mô hình ngôn ngữ lớn, đào tạo AI và xây dựng hệ sinh thái AI mở.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng đề xuất thiết lập quan hệ đối tác về các khu kinh tế đặc biệt trong BRICS. Theo ông, Trung Quốc sẽ đăng cai Diễn đàn Thương mại Dịch vụ BRICS vào năm 2027 nhằm thúc đẩy hơn nữa thương mại và đầu tư giữa các nền kinh tế thành viên và đối tác.
BRICS mở rộng ảnh hưởng tại Nam bán cầu
Từ nhóm gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi, BRICS những năm gần đây đã mở rộng với sự tham gia của Iran, Indonesia, Ai Cập, Ethiopia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
Quá trình mở rộng đã đưa BRICS từ một cơ chế hợp tác giữa một số nền kinh tế mới nổi lớn trở thành một tập hợp có phạm vi địa lý và ảnh hưởng rộng hơn. Bên cạnh các thành viên chính thức, khối còn có 10 quốc gia đối tác là các nền kinh tế mới nổi tại châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh và Trung Đông, qua đó gia tăng hiện diện tại Nam bán cầu. Trung Quốc và Nga đôi khi sử dụng khái niệm “BRICS mở rộng” để chỉ cấu trúc lớn hơn này.
Sự gia tăng về số lượng thành viên cũng đi kèm với tham vọng nâng cao vai trò của BRICS trong quản trị toàn cầu. Được hình thành khoảng hai thập kỷ trước, nhóm ban đầu hướng tới tăng tiếng nói của các nền kinh tế mới nổi trong một hệ thống quốc tế lâu nay chịu ảnh hưởng lớn của Mỹ và các nước phương Tây.
Ông Putin: BRICS thúc đẩy một trật tự thế giới đa cực hơn
Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho rằng lợi ích từ những giải pháp được xây dựng trong khuôn khổ BRICS không nên chỉ giới hạn ở các thành viên. Theo ông, các sáng kiến của khối cần có khả năng thích ứng và dễ tiếp cận để đáp ứng nhu cầu rộng hơn của các quốc gia thuộc Nam bán cầu.
Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin mô tả BRICS là một động lực quan trọng hướng tới xây dựng một trật tự thế giới mới “công bằng hơn và đa cực hơn”. Ông đồng thời kêu gọi các thành viên tìm cách kết hợp lợi thế cạnh tranh của từng nền kinh tế để tạo thêm động lực cho hợp tác trong khối.
Các phát biểu cho thấy BRICS đang tìm cách định vị mình không chỉ là diễn đàn của các nền kinh tế mới nổi, mà còn là một cơ chế hợp tác có khả năng cung cấp các giải pháp về thương mại, đầu tư, công nghệ và phát triển cho phạm vi rộng hơn của Nam bán cầu.
Xung đột Trung Đông phủ bóng hội nghị
Hội nghị thượng đỉnh diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại vùng Vịnh leo thang, với các cuộc tấn công đáp trả giữa Mỹ và Iran, trong khi lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn mở rộng các hoạt động quân sự, trong đó có những cuộc tấn công nhằm vào Ả Rập Xê Út.
Trong bối cảnh đó, hội nghị ghi nhận một kết quả ngoại giao đáng chú ý khi các thành viên đạt đồng thuận về tuyên bố chung với sự ủng hộ của cả Iran và UAE.
Tuyên bố bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình trạng căng thẳng tiếp tục gia tăng tại Trung Đông, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế tối đa và tránh những hành động có nguy cơ khiến xung đột leo thang hơn nữa.
Một diễn biến đáng chú ý khác là cuộc gặp giữa Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Thái tử Abu Dhabi bên lề hội nghị. Đây là cuộc tiếp xúc cấp cao nhất giữa quan chức hai bên kể từ khi xung đột bùng phát.
Tại cuộc gặp, hai bên trao đổi về các biện pháp giảm căng thẳng, duy trì ổn định, cũng như những nỗ lực nhằm thúc đẩy hòa bình và phát triển trong khu vực.
Những diễn biến tại New Delhi cho thấy chương trình nghị sự của BRICS ngày càng vượt ra ngoài hợp tác kinh tế truyền thống. Trong khi Trung Quốc thúc đẩy các sáng kiến về AI, thương mại và đầu tư để tăng tính thực chất của cơ chế hợp tác, việc BRICS tạo được đồng thuận giữa các thành viên có lợi ích khác biệt cũng cho thấy khối đang tìm kiếm một vai trò lớn hơn trong các vấn đề kinh tế và địa chính trị của Nam bán cầu.
Những kết quả tại hội nghị New Delhi cho thấy BRICS đang tìm cách chuyển sức nặng ngày càng lớn về quy mô thành những cơ chế hợp tác cụ thể hơn, từ thương mại, đầu tư đến công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Trong khi Trung Quốc thúc đẩy các sáng kiến nhằm tăng tính thực chất của hợp tác, việc khối đạt được tiếng nói chung về căng thẳng tại Trung Đông cũng cho thấy tham vọng mở rộng vai trò của BRICS trong các vấn đề quốc tế.
Tuy nhiên, với số lượng thành viên và đối tác ngày càng tăng, cùng những khác biệt đáng kể về lợi ích kinh tế và địa chính trị, khả năng duy trì đồng thuận và biến các sáng kiến thành kết quả cụ thể sẽ là phép thử đối với BRICS trong quá trình gia tăng ảnh hưởng tại Nam bán cầu và trên trường quốc tế.
Thế Nguyễn