Sáng 8/9/2026, Thiếu tướng Nguyễn Hữu Dánh, Giám đốc HRC chủ trì cuộc họp lãnh đạo Trung tâm nhằm quán triệt những kết quả chủ yếu của Đại hội IX Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) và thống nhất nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn mới. Theo đó, Trung tâm tập trung đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động, tăng cường kết nối nguồn lực, gắn nghiên cứu với thực tiễn, góp phần bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp và nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Tham dự cuộc họp có các thành viên Hội đồng Quản lý, Hội đồng Khoa học, Trưởng các Ban và cán bộ chủ chốt của Trung tâm. Đây là đội ngũ có trình độ chuyên môn cao, nhiều thành viên có học hàm, học vị giáo sư, tiến sỹ, cấp tướng trong lực lượng công an, quân đội; từng đảm nhiệm các vị trí quan trọng trong bộ máy hành chính cơ quan nhà nước, quân đội, công an, trường đại học, viện nghiên cứu và đã trải qua thời gian dài gắn bó trực tiếp với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Triển khai định hướng từ Đại hội IX Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Quyền con người vùng Dân tộc Miền núi (HRC) xác định đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động và tăng cường kết nối nguồn lực, lấy việc gắn nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn làm trọng tâm, qua đó góp phần bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp và nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Một trong những nền tảng để HRC thực hiện định hướng này là đội ngũ quy tụ các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia và những người có nhiều năm gắn bó với thực tiễn. Sự kết hợp giữa tri thức khoa học, kinh nghiệm quản lý và hiểu biết từ cơ sở tạo nên nguồn lực quan trọng để Trung tâm phát hiện đúng vấn đề, kết nối các góc nhìn và đưa nghiên cứu đến gần hơn với những nhu cầu của cộng đồng.
Liên hiệp thay đổi, HRC cũng phải thay đổi.
Thông tin về kết quả Đại hội IX VUSTA, cuộc họp đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động; phát huy vai trò của đội ngũ trí thức; nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, tư vấn, phản biện và huy động nguồn lực xã hội phục vụ phát triển đất nước.
Từ những định hướng mới, lãnh đạo HRC thống nhất quan điểm: Liên hiệp thay đổi thì Trung tâm cũng phải thay đổi để thích ứng và phát triển. Sự thay đổi không chỉ ở cách tổ chức công việc mà trước hết phải bắt đầu từ tư duy hoạt động.
Theo đó, HRC sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế hoạt động theo hướng mở, linh hoạt và tăng cường kết nối; phát huy vai trò của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, cố vấn, đồng thời đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp, địa phương, tổ chức xã hội và các nhà tài trợ.
Mục tiêu là hình thành mạng lưới hợp tác kết nối tri thức với nguồn lực, nghiên cứu với thực tiễn, sáng kiến với nhu cầu cụ thể của địa phương và cộng đồng. Đây được xác định là một trong những điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo nền tảng cho HRC phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Phát hiện vấn đề từ thực tiễn, lấy quyền và lợi ích của đồng bào dân tộc thiểu số làm trọng tâm.
Một định hướng quan trọng được thống nhất tại cuộc họp là thực tiễn cần gì thì nghiên cứu và tìm giải pháp cho vấn đề đó. Theo định hướng này, Trung tâm sẽ chú trọng khảo sát, nghiên cứu, phát hiện những vấn đề thực tiễn liên quan đến quyền con người, nhất là các vấn đề tác động trực tiếp đến đời sống đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trên cơ sở đó, HRC lựa chọn những nội dung thiết thực để xây dựng đề tài, đề án, chương trình, dự án và huy động chuyên gia, nhà khoa học, đối tác phù hợp cùng tham gia.
Bên cạnh đó, Trung tâm sẽ chủ động tìm kiếm, kết nối nguồn lực từ các quỹ, tổ chức xã hội, doanh nghiệp, nhà tài trợ trong nước và quốc tế để từng bước đưa những ý tưởng, kết quả nghiên cứu và sáng kiến khả thi vào thực tiễn địa bàn.
Qua đó, nghiên cứu khoa học không chỉ dừng lại ở các báo cáo hay sản phẩm học thuật mà hướng tới khả năng ứng dụng, giải quyết những vấn đề cụ thể và tạo chuyển biến tích cực trong đời sống cộng đồng.
Tập hợp lực lượng, đưa trí tuệ vào thực tiễn.
HRC xác định con người là nguồn lực then chốt, trong đó việc tập hợp, kết nối và phát huy thế mạnh của từng lực lượng có ý nghĩa quyết định đến chất lượng hoạt động của Trung tâm.
Thay vì chỉ tập hợp đội ngũ chuyên gia, HRC hướng tới tạo sự gắn kết giữa các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia, cố vấn với những người trực tiếp làm việc tại cơ sở – lực lượng am hiểu địa bàn, gần cộng đồng và nắm bắt những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn.
Để sự kết nối đi vào thực chất, Trung tâm sẽ xây dựng cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên và hai chiều. Thông tin từ cơ sở là nguồn dữ liệu quan trọng cho nghiên cứu; ngược lại, tri thức, kinh nghiệm và kết quả nghiên cứu cần được chuyển hóa thành những giải pháp có thể áp dụng tại địa phương.
Theo hướng đó, HRC từng bước phát huy vai trò là cầu nối giữa tri thức, chính sách, nguồn lực và thực tiễn, tạo không gian để các nhà khoa học, nhà quản lý và lực lượng tại cơ sở cùng tham gia giải quyết những vấn đề cụ thể của cộng đồng.
Ưu tiên những vấn đề thiết thực với vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
Trên cơ sở chức năng, thế mạnh và yêu cầu từ thực tiễn, HRC xác định một số lĩnh vực ưu tiên gắn với những vấn đề trước mắt cũng như lâu dài của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Trước hết là phối hợp tuyên truyền, phổ biến kiến thức, nâng cao nhận thức về quyền con người. Hoạt động này cần được thiết kế phù hợp với từng địa bàn, nhóm đối tượng; nội dung gần gũi, dễ hiểu, dễ tiếp cận và gắn với những vấn đề người dân quan tâm trong đời sống hằng ngày.
Cùng với đó, Trung tâm quan tâm đến chuyển đổi số, hỗ trợ người dân nâng cao khả năng tiếp cận thông tin và tri thức; nghiên cứu, thúc đẩy các mô hình phù hợp với điều kiện địa phương nhằm phát triển kinh tế tư nhân, tạo sinh kế và nâng cao năng lực tự chủ của cộng đồng.
Các vấn đề về bảo vệ môi trường, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững cũng được chú trọng, nhất là những giải pháp vừa cải thiện môi trường sống, vừa bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân.
Xuyên suốt các hoạt động này là cách tiếp cận dựa trên quyền con người, coi người dân và cộng đồng không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể tham gia, đóng góp và quyết định đối với quá trình phát triển.
Tạo giá trị thực, xây dựng niềm tin bằng hiệu quả.
Kết luận cuộc họp, Giám đốc HRC nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt đối với hoạt động của Trung tâm trong thời gian tới là tính thực chất và hiệu quả. Thay vì chạy theo quy mô, HRC tập trung lựa chọn đúng vấn đề, tập hợp đúng người, huy động phù hợp các nguồn lực và hướng tới những kết quả cụ thể, có thể đánh giá được.
“Giá trị của HRC phải được chứng minh bằng những việc làm cụ thể, niềm tin đối với Trung tâm phải được xây dựng từ hiệu quả thực tế và hiệu quả cuối cùng phải hướng tới lợi ích của đồng bào”.
Đây cũng là tinh thần để đội ngũ lãnh đạo, nhà khoa học, chuyên gia, cố vấn và cộng tác viên của HRC tiếp tục đóng góp tri thức, kinh nghiệm và tâm huyết cho những hoạt động thiết thực tại cộng đồng.
Cuộc họp là bước cụ thể hóa những định hướng mới từ Đại hội IX VUSTA, đồng thời xác lập phương hướng hoạt động của HRC trong giai đoạn tới: đổi mới để thích ứng, liên kết để tạo sức mạnh, nghiên cứu để giải quyết vấn đề và hành động để tạo giá trị thực.
Trên nền tảng đó, HRC hướng tới xây dựng mô hình hoạt động năng động, linh hoạt và hiệu quả, phát huy trí tuệ của đội ngũ chuyên gia cùng các nguồn lực xã hội, qua đó đóng góp thiết thực vào bảo đảm quyền con người, cải thiện đời sống và thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Cuộc họp không chỉ là bước triển khai những định hướng mới từ Đại hội IX VUSTA, mà còn đặt ra yêu cầu HRC nhìn lại cách thức tạo ra giá trị của chính mình trong giai đoạn mới. Đổi mới, vì thế, không đơn thuần là thay đổi cách tổ chức hay mở rộng hoạt động, mà quan trọng hơn là thay đổi cách tiếp cận: bắt đầu từ những vấn đề của thực tiễn, huy động tri thức và nguồn lực để tìm lời giải, rồi đưa kết quả trở lại phục vụ thực tiễn.
Trong cách tiếp cận đó, giá trị của một trung tâm nghiên cứu không chỉ được đo bằng số lượng đề tài, hội thảo hay báo cáo khoa học, mà còn ở khả năng biến tri thức thành những giải pháp có ích cho cộng đồng. Với HRC, thước đo ấy càng cụ thể hơn khi các hoạt động hướng tới vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi – nơi những vấn đề về quyền, sinh kế, khả năng tiếp cận thông tin, cơ hội phát triển và chất lượng cuộc sống luôn gắn chặt với nhau.
Bởi vậy, yêu cầu “tạo giá trị thực” được đặt ra tại cuộc họp cũng chính là lựa chọn về phương thức phát triển của HRC: nghiên cứu phải bắt đầu từ cuộc sống và kết quả cuối cùng phải trở lại phục vụ cuộc sống. Khi tri thức khoa học gặp được kinh nghiệm từ cơ sở, khi nguồn lực được kết nối đúng với nhu cầu và khi người dân được đặt ở vị trí chủ thể của quá trình phát triển, những nghiên cứu và sáng kiến mới có khả năng tạo ra thay đổi bền vững.
Đó cũng là nền tảng để HRC xây dựng niềm tin và khẳng định vai trò trong giai đoạn mới: không bằng quy mô hay số lượng hoạt động, mà bằng những giá trị có thể nhìn thấy trong thực tiễn, trước hết là những chuyển biến thiết thực đối với đời sống, quyền và cơ hội phát triển của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Thế Nguyễn/Nguồn: HRC