Ngày 18/3/2026, Nhà Trắng lần đầu tiết lộ nội dung đàm phán, công bố một số nhượng bộ nhằm phá vỡ bế tắc ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa (DHS), trong bối cảnh Chính phủ Mỹ bước sang ngày thứ 32 đóng cửa một phần. Dù sẵn sàng điều chỉnh một số biện pháp thực thi di trú, chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn giữ lập trường cứng rắn về kiểm soát biên giới, khiến bất đồng với đảng Dân chủ tiếp tục sâu sắc.
Theo một bức thư nội bộ vừa được công bố, chính quyền Mỹ đã đưa ra 5 điểm nhượng bộ chủ chốt nhằm thúc đẩy tiến trình đàm phán ngân sách đang bế tắc. Trọng tâm của các đề xuất này là tăng cường minh bạch và giám sát đối với lực lượng thực thi di trú. Đáng chú ý, kế hoạch mở rộng sử dụng camera gắn trên người đối với nhân viên DHS đi kèm với việc lưu trữ dữ liệu có hệ thống, qua đó tạo điều kiện để Quốc hội tăng cường giám sát hoạt động thực thi pháp luật.
Bên cạnh đó, chính quyền đề xuất siết lại phạm vi hoạt động của lực lượng chức năng tại các “địa điểm nhạy cảm” như bệnh viện và trường học, những khu vực lâu nay gây nhiều tranh cãi chỉ cho phép can thiệp trong các trường hợp liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia hoặc đe dọa an toàn công cộng. Đây được xem là bước điều chỉnh đáng kể nhằm giảm lo ngại về tác động xã hội của các biện pháp di trú.
Các cam kết khác bao gồm tăng cường giám sát điều kiện tại các cơ sở giam giữ người nhập cư, bảo đảm không xảy ra sai sót nghiêm trọng như trục xuất nhầm công dân Mỹ, đồng thời yêu cầu nhân viên thực thi phải hiển thị rõ danh tính khi làm nhiệm vụ nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình.
Tuy nhiên, những nhượng bộ này vẫn dừng lại ở cấp độ kỹ thuật và giám sát. Nhà Trắng tiếp tục bác bỏ hai yêu cầu mang tính nền tảng của đảng Dân chủ: bắt buộc phải có lệnh tư pháp trước khi tiến hành bắt giữ và cấm nhân viên che mặt trong quá trình thi hành nhiệm vụ. Phía chính quyền cho rằng việc sử dụng lệnh hành chính trong thực thi di trú là thông lệ lâu dài, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì hiệu quả kiểm soát, và chưa thể thay đổi trong ngắn hạn, qua đó cho thấy ranh giới thỏa hiệp giữa hai bên vẫn còn rất hạn chế.
Phản ứng trước các đề xuất trên, lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer cho rằng Nhà Trắng “chưa thực sự nghiêm túc” trong nỗ lực tìm kiếm đồng thuận, hàm ý rằng các nhượng bộ hiện tại chưa chạm tới những yêu cầu cốt lõi về cải cách thực thi di trú. Ở chiều ngược lại, một quan chức cấp cao Nhà Trắng chỉ trích đề xuất từ phía đảng Dân chủ là “không phản ánh mức độ cấp thiết của tình hình”, trong bối cảnh tình trạng đóng cửa một phần Chính phủ đã kéo dài và gây áp lực ngày càng lớn lên các cơ quan liên bang.
Trong khi đó, lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune đánh giá các nhượng bộ của chính quyền là “vượt xa mong đợi”, đặc biệt nhấn mạnh đề xuất tăng thêm 100 triệu USD cho chương trình camera giám sát và chấp nhận các cuộc kiểm toán độc lập từ Tổng thanh tra, những điểm được xem là nhượng bộ đáng kể về minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Tuy nhiên, các nghị sĩ Cộng hòa cho rằng bế tắc hiện nay không chỉ xuất phát từ khác biệt chính sách mà còn mang động cơ chính trị, khi cáo buộc đảng Dân chủ kéo dài đàm phán để gây sức ép lên Nhà Trắng. Những đánh giá trái chiều từ hai phía cho thấy tiến trình thương lượng vẫn bị chi phối mạnh bởi tính toán chính trị, khiến khả năng đạt được thỏa thuận trong ngắn hạn tiếp tục đối mặt nhiều bất định.
Cuộc khủng hoảng ngân sách kéo dài đã và đang gây ra những tác động rõ rệt đối với đời sống xã hội Mỹ, khi hàng loạt nhân viên an ninh sân bay phải làm việc không lương, dẫn đến gián đoạn tại nhiều sân bay lớn, trong khi năng lực hoạt động của Bộ An ninh Nội địa (DHS) bị hạn chế, làm gia tăng lo ngại về các rủi ro an ninh trong nước.
Tuy nhiên, bế tắc hiện nay không chỉ phản ánh mâu thuẫn ngân sách đơn thuần mà còn cho thấy những bất cập trong cách điều hành thiếu nhất quán của chính quyền, từ chính sách đối nội đến đối ngoại. Việc can thiệp sâu vào các vấn đề quốc tế, làm gia tăng căng thẳng với một số đồng minh, cùng với các cam kết tài trợ và tham gia vào những điểm nóng như xung đột tại Ukraine hay căng thẳng với Iran, không chỉ tạo thêm gánh nặng tài chính mà còn góp phần gây áp lực lên nền kinh tế Mỹ và lan tỏa tác động tiêu cực tới kinh tế toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, nếu hai bên không sớm đạt được thỏa thuận, tình trạng đóng cửa chính phủ có nguy cơ tiếp tục kéo dài, không chỉ làm trầm trọng thêm khó khăn kinh tế – xã hội trong nước mà còn khoét sâu bất ổn chính trị, đồng thời làm suy giảm vai trò và uy tín của Mỹ trên trường quốc tế.
Thế Nguyễn