Theo Reuters ngày 8/2/2026, kết quả sơ bộ do Ủy ban Bầu cử Thái Lan công bố cuối ngày Chủ nhật cho thấy đảng Bhumjaithai đang dẫn đầu, vượt qua Đảng Nhân dân Tiến bộ và đảng dân túy Pheu Thai. Nếu thành lập được chính phủ, lãnh đạo Bhumjaithai Anutin Charnvirakul sẽ trở thành thủ tướng Thái Lan đầu tiên được bầu trở lại trong hai thập kỷ, trong bối cảnh tình trạng bất ổn chính trị kéo dài tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á.
Anutin Charnvirakul đã xuất hiện tại một cuộc mít tinh ở thủ đô Bangkok của Thái Lan vào tháng trước, tuyên bố rằng đảng Bhumjaithai của ông nên là lựa chọn mặc định của bất kỳ người Thái “yêu nước” nào trong cuộc tổng tuyển cử diễn ra vào Chủ nhật.
“Tôi hứa với tất cả các bạn rằng tôi sẽ bảo vệ Thái Lan bằng chính mạng sống của mình,” chính trị gia 59 tuổi nói trước đám đông. “Hãy chọn Bhumjaithai để bảo vệ đất nước, để bảo vệ toàn thể nhân dân Thái Lan.”
Bài phát biểu đầy tính hiệu triệu này phản ánh chiến lược của Anutin trong việc tận dụng làn sóng chủ nghĩa dân tộc đang dâng cao tại Thái Lan, sau cuộc xung đột biên giới căng thẳng với Campuchia, một canh bạc chính trị đã mang lại kết quả.
“Chủ nghĩa dân tộc nằm trong trái tim của mọi thành viên đảng Bhumjaithai,” Anutin nói với các phóng viên khi kết quả bầu cử được công bố. “Người dân đã dành cho chúng tôi nhiều hơn những gì chúng tôi mong đợi.”
Được xem là một chính trị gia thực dụng, từng nổi tiếng với vai trò thúc đẩy việc hợp pháp hóa cần sa tại Thái Lan vào năm 2022, Anutin đã bước vào vị trí thủ tướng với một chính phủ thiểu số, sau khi người tiền nhiệm của ông bị tòa án phế truất vào tháng 8 năm ngoái.
Trả lại quyền lực cho người dân
Đêm muộn ngày 11/12, chưa đầy 100 ngày sau khi nhậm chức thủ tướng, Anutin đăng tải một thông điệp ngắn trên mạng xã hội: “Tôi sẽ trả lại quyền lực cho người dân.” Động thái này đồng nghĩa với việc giải tán quốc hội, sau khi mối bất đồng với Đảng Nhân dân đối lập, lực lượng ban đầu ủng hộ ông giữ chức thủ tướng leo thang, qua đó kích hoạt một cuộc bầu cử sớm.
Nhiệm kỳ của ông Anutin bắt đầu sáu tuần sau khi Thái Lan và Campuchia đạt được thỏa thuận ngừng bắn nhằm chấm dứt các cuộc đụng độ biên giới khốc liệt. Tuy nhiên, giao tranh đã bùng phát trở lại vào đầu tháng 12 với cường độ gia tăng, lan rộng dọc toàn bộ tuyến biên giới trên bộ giữa hai quốc gia láng giềng.
Cuộc xung đột này mang đến cho Anutin, một chính trị gia bảo thủ, trung thành với chế độ quân chủ có ảnh hưởng của Thái Lan cơ hội không chỉ để củng cố hình ảnh dân tộc chủ nghĩa, mà còn mở ra khả năng tìm kiếm một nhiệm kỳ cầm quyền với đa số tại quốc hội.
Anutin Charnvirakul sinh ra trong một gia đình gốc Hoa, nơi giao thoa giữa tiền bạc và ảnh hưởng, hai yếu tố góp phần thúc đẩy con đường thăng tiến ổn định của ông trong bối cảnh chính trường Thái Lan thường xuyên biến động.
Cha ông, Chavarat Charnvirakul, là người sáng lập Công ty Kỹ thuật và Xây dựng Trung–Thái. Doanh nghiệp này ban đầu tham gia các dự án như xây dựng hàng rào cho các cơ sở quân sự của Mỹ tại Thái Lan, trước khi phát triển thành một trong những tập đoàn xây dựng lớn của đất nước.
Bên cạnh sự nghiệp kinh doanh, Chavarat cũng tham gia chính trị, từng giữ chức quyền thủ tướng Thái Lan trong thời gian ngắn, đồng thời đảm nhiệm các nhiệm kỳ ngắn tại Bộ Nội vụ và Bộ Y tế.
Sau khi tốt nghiệp ngành kỹ thuật tại Mỹ, Anutin tiếp bước cha mình, trước hết lãnh đạo Trung–Thái, rồi bước chân vào chính trường. Năm 2004, ông tham gia chính phủ do tỷ phú Thaksin Shinawatra đứng đầu. Ba năm sau, đảng dân túy Thai Rak Thai của Thaksin bị tòa án ra lệnh giải tán. Phán quyết này cũng kéo theo lệnh cấm Anutin tham gia hoạt động chính trị trong vòng năm năm.
Anutin trở lại chính trường vào năm 2012 với vai trò lãnh đạo đảng Bhumjaithai, khi đó vẫn là một lực lượng mang tính địa phương, có gốc rễ vững chắc tại vùng nông thôn đông bắc Thái Lan. Dưới sự dẫn dắt của ông, đảng này dần được định hình thành một chính đảng cấp quốc gia, đủ khả năng đóng vai trò hạt nhân trong việc hình thành một liên minh cầm quyền.
Theo Napon Jatusripitak, nhà nghiên cứu tại tổ chức Tương lai Thái Lan có trụ sở ở Bangkok, điều này phản ánh khả năng của Anutin trong việc cân bằng giữa các “nhà môi giới quyền lực” cấp tỉnh, những người kiểm soát lá phiếu ở khu vực nông thôn với việc thu hút cử tri thành thị thông qua việc đưa các nhà kỹ trị vào nắm giữ những bộ then chốt.
Ông Napon cho biết thêm, khối bảo thủ, bảo hoàng của Thái Lan, vốn lâu nay gặp khó trong việc đối đầu với các lực lượng dân túy như phe của Thaksin Shinawatra và gần đây là phong trào tiến bộ trẻ do Đảng Nhân dân dẫn dắt, cũng đã tập hợp lực lượng ủng hộ Anutin.
“Tôi nghĩ nhiều người nhận ra rằng, về mặt chiến lược, Bhumjaithai là lựa chọn tốt nhất để đối trọng với các lực lượng tiến bộ và phe Thaksin,” Napon nhận định. “Đó rõ ràng là một cuộc hôn nhân mang tính thuận tiện.”
Ngay cả khi có thể thành lập được chính phủ, Anutin cũng khó có được “tuần trăng mật” dài. Nền kinh tế Thái Lan đang trong trạng thái trì trệ, chịu tác động từ căng thẳng thương mại toàn cầu và gánh nặng nợ hộ gia đình tăng cao.
Môi trường khu vực cũng ngày càng bất ổn, với quan hệ với Campuchia đứng trước nguy cơ leo thang căng thẳng, trong khi xung đột nội chiến tại Myanmar vẫn tiếp diễn.
Trong bối cảnh đó, tiền lệ chính trị vẫn là một thách thức lớn: kể từ khi ông Thaksin rời nhiệm sở năm 2005, chưa có thủ tướng Thái Lan nào được bầu một cách dân chủ hoàn thành trọn vẹn một nhiệm kỳ.
Từ xuất thân trong lĩnh vực kinh doanh, con đường chính trị nhiều thăng trầm đến khả năng tận dụng chủ nghĩa dân tộc trong bối cảnh bất ổn khu vực, Anutin Charnvirakul đã vươn lên như một nhân vật trung tâm của chính trường Thái Lan đương đại. Tuy nhiên, ngay cả khi thành công trong việc thành lập chính phủ, ông vẫn phải đối mặt với những thách thức sâu sắc về kinh tế, an ninh và chia rẽ chính trị nội tại. Trong một quốc gia mà chưa có thủ tướng dân cử nào hoàn thành trọn vẹn nhiệm kỳ trong hơn hai thập kỷ, nhiệm kỳ của Anutin, nếu diễn ra sẽ không chỉ là phép thử đối với cá nhân ông, mà còn là thước đo cho mức độ ổn định và khả năng tự điều chỉnh của nền dân chủ Thái Lan.
Thế Nguyễn