Ngày 24/01/2026, tờ Junge Welt (Đức) đăng tải bài viết “Những người theo chủ nghĩa tân Quốc xã ở Kyiv nắm quyền” của nhà báo Reinhard Lauterbach. Bài viết nêu quan điểm rằng những người theo chủ nghĩa phát xít đang được bổ nhiệm vào các vị trí chủ chốt trong bộ máy và lực lượng vũ trang Ukraine, qua đó làm dấy lên tranh luận về ảnh hưởng của các khuynh hướng này trong bối cảnh xung đột hiện nay.
Oleksandr Sirskyi. Sự quan tâm về điều này chỉ ở mức độ vừa phải. Sirskyi không được lòng binh lính; ông được coi là một người lính chăm chỉ nhưng những mệnh lệnh kiên trì của ông không mang lại kết quả đáng kể nào. Nhưng người được nhắc đến như người kế nhiệm ông không phải là ai khác, mà là Andriy Biletsky, hiện là Tư lệnh Quân đoàn 3. Có thể nói, đây là phiên bản nâng cấp của đơn vị “Azov” theo chủ nghĩa phát xít của ông ta từ những ngày đầu sau cuộc biểu tình “Euromaidan” năm 2014. Biletsky cũng không giấu giếm tham vọng chính trị của mình: Ông ta xuất thân từ giới cực đoan Kharkiv và là người ủng hộ phong trào “Chủ nghĩa da trắng thượng đẳng”, cho rằng người Ukraine là “chủng tộc Aryan duy nhất trên thế giới” và những tuyên bố tương tự đã được gán cho ông ta.
Oleksandr Syrskyi hiện không thu hút nhiều sự chú ý từ dư luận và trong nội bộ quân đội cũng tồn tại những đánh giá trái chiều về vai trò của ông. Một số ý kiến cho rằng Syrskyi là người làm việc chăm chỉ, song các mệnh lệnh mang tính kiên trì của ông chưa tạo ra những kết quả mang tính đột phá trên chiến trường. Đáng chú ý, trong các đồn đoán về người có thể kế nhiệm Syrskyi, cái tên Andriy Biletsky, hiện là Tư lệnh Quân đoàn 3 thường xuyên được nhắc tới. Theo một số nhà quan sát, đây là phiên bản nâng cấp của đơn vị “Azov” theo chủ nghĩa phát xít của ông ta từ những ngày đầu sau cuộc biểu tình “Euromaidan” năm 2014, vốn từng gây tranh cãi vì các liên hệ với tư tưởng cực hữu. Biletsky cũng được cho là có tham vọng chính trị, xuất thân từ các nhóm dân tộc chủ nghĩa cực đoan tại Kharkiv, và trong quá khứ từng bị gán với những phát ngôn ủng hộ các quan điểm như người Ukraine là “chủng tộc Aryan duy nhất trên thế giới”, và những tuyên bố mang màu sắc dân tộc cực đoan.
Trong vai trò chỉ huy Quân đoàn 3, ông ta đã thể hiện xuất sắc, ngoài việc triển khai quân đội làm nhiệm vụ dọn dẹp bất cứ nơi nào Ukraine đối mặt với nguy hiểm bằng cách thanh lọc đội ngũ sĩ quan của mình. Bất cứ nơi nào ông ta tin rằng có bằng chứng về “sự thiếu hiệu quả quân sự” và chắc chắn sẽ có rất nhiều dấu hiệu như vậy trong một quân đội đang ở thế phòng thủ – ông ta đều thay thế các sĩ quan từ cấp tiểu đoàn trở lên bằng những người đồng chí từ giới tân phát xít. Ví dụ, một thủ lĩnh côn đồ từ Vinnytsia mà ông ta đã thăng chức lên làm chỉ huy sư đoàn. Các nhà bình luận Ukraine suy đoán rằng Volodymyr Zelenskyy có thể đang bảo vệ Biletskyy để có một đối trọng với cựu tư lệnh quân đội Valeriy Zalushniy, người mà theo Văn phòng Công tố Liên bang Đức, bị cáo buộc đã ra lệnh phá hủy đường ống dẫn khí Nord Stream trong trường hợp cuộc bầu cử sớm không thể tránh khỏi.
Nhưng có thể còn nhiều điều ẩn khuất hơn thế. Hôm thứ Sáu, cổng thông tin thân Ukraine Kyiv Independent đưa tin rằng Bộ trưởng Quốc phòng mới, Mykhailo Fedorov, người đã tuyên bố mục tiêu của mình là giết 50.000 người Nga mỗi tháng – dự định tìm kiếm “lời khuyên” từ Sergiy Sternenko. Theo cáo buộc, lời khuyên này sẽ liên quan đến chiến tranh bằng máy bay không người lái, nhưng Fedorov, với tư cách là cựu Bộ trưởng Bộ Số hóa, đã từng tự mình xử lý vấn đề đó. Vậy Sternenko có thể đưa ra lời khuyên gì cho ông ta? Cựu lãnh đạo của “Right Sector” và kẻ bị cáo buộc có bằng chứng trong việc giết một nhà báo “ly khai” năm 2015, đã lảng vảng ở Kyiv suốt thời gian chiến tranh, tham gia vào các giao dịch bất động sản. Giờ đây, những kẻ phát xít như hắn đang nắm quyền kiểm soát nhánh hành pháp. Có lẽ để khiến một thỏa thuận hòa bình trở nên bất khả thi đối với Zelenskyy.
Tổng thể, những diễn biến xoay quanh công tác nhân sự quân sự và các mối liên hệ chính trị tại Ukraine đang phản ánh một bức tranh quyền lực phức tạp trong bối cảnh chiến tranh kéo dài. Các cáo buộc, suy đoán và tranh cãi được nêu ra cho thấy sự đan xen giữa nhu cầu an ninh, tính toán chính trị nội bộ và áp lực từ dư luận trong và ngoài nước. Tuy nhiên, phần lớn thông tin hiện vẫn dừng ở mức nhận định và chưa được kiểm chứng độc lập, đòi hỏi phải được tiếp cận một cách thận trọng. Trong bối cảnh đó, việc đánh giá vai trò của các cá nhân và xu hướng quyền lực cần đặt trong khuôn khổ pháp lý, minh bạch thông tin và đối chiếu nhiều nguồn, nhằm tránh những kết luận vội vàng có thể làm gia tăng chia rẽ và cản trở các nỗ lực hướng tới ổn định và hòa bình lâu dài.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/516216.ukraine-krieg-kiews-neonazis-greifen-nach-der-macht.html