Ngày 19/3/2026, Reuters dẫn nguồn truyền thông nhà nước Iran cho biết Ngoại trưởng Abbas Araqchi đã kêu gọi các nước trong khu vực nâng cao cảnh giác và tăng cường phối hợp, trong bối cảnh căng thẳng leo thang liên quan đến các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.
Trong các cuộc điện đàm riêng rẽ với những người đồng cấp tại Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Pakistan, ông Araqchi nhận định các cuộc tấn công do Hoa Kỳ và Israel tiến hành nhằm vào cơ sở năng lượng của Iran là hành động “leo thang căng thẳng có chủ đích”, làm gia tăng nguy cơ bất ổn lan rộng. Ông đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của một cơ chế phối hợp khu vực nhằm đối phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng.
Diễn biến này xảy ra sau khi các cơ sở năng lượng trọng điểm của Iran tại mỏ khí đốt South Pars và khu công nghiệp năng lượng Asaluyeh bị nhắm mục tiêu hôm thứ Tư. South Pars là một phần của mỏ khí lớn nhất thế giới mà Iran chia sẻ với Qatar, đóng vai trò sống còn đối với xuất khẩu khí đốt và nguồn thu ngân sách của Tehran.
Đáp trả, Iran tuyên bố đã tấn công các mục tiêu năng lượng mà họ cho là có liên quan đến lợi ích của Mỹ tại khu vực vùng Vịnh. Đáng chú ý, Ras Laffan Industrial City, trung tâm xử lý và xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới được nêu là một trong những mục tiêu bị nhắm đến. Đây là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng cho nhiều thị trường châu Á và châu Âu.
Một phát ngôn viên của Bộ chỉ huy thống nhất các lực lượng vũ trang Iran cho biết, các diễn biến gần đây đã mở ra “một giai đoạn mới của cuộc xung đột”, trong đó hạ tầng năng lượng trở thành mục tiêu chiến lược. Theo đó, Tehran sẽ không chỉ giới hạn phản ứng trong phạm vi lãnh thổ mà còn mở rộng sang các tài sản năng lượng có liên quan đến Mỹ và các nhà đầu tư Mỹ trong khu vực.
Cảnh báo được nhấn mạnh bởi ông Ebrahim Zolfaqari, người tuyên bố rằng nếu các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran tiếp diễn, các đòn đáp trả sẽ leo thang cả về quy mô lẫn cường độ. “Phản ứng của chúng tôi sẽ nghiêm khắc hơn nhiều và sẽ không dừng lại cho đến khi các mục tiêu bị phá hủy hoàn toàn”, ông nói.
Giới phân tích nhận định việc các bên chuyển sang nhắm trực tiếp vào hạ tầng năng lượng, lĩnh vực huyết mạch của nền kinh tế khu vực và toàn cầu là dấu hiệu cho thấy xung đột đang bước vào giai đoạn nguy hiểm hơn. Bất kỳ gián đoạn nào tại các trung tâm như South Pars hay Ras Laffan đều có thể gây biến động mạnh trên thị trường dầu khí thế giới, ảnh hưởng tới giá năng lượng, chuỗi cung ứng và an ninh năng lượng của nhiều quốc gia.
Trong bối cảnh đó, lời kêu gọi phối hợp khu vực của Iran phản ánh nỗ lực vừa tìm kiếm sự ủng hộ ngoại giao, vừa tạo thế răn đe, khi nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa các bên liên quan tiếp tục gia tăng.
Theo ASEAN News, chuỗi diễn biến cho thấy căng thẳng tại Trung Đông đang chuyển từ đối đầu mang tính răn đe sang giai đoạn leo thang có tính hệ thống, khi hạ tầng năng lượng, “xương sống” kinh tế của các quốc gia trở thành mục tiêu trực tiếp. Việc Iran không chỉ đáp trả trong phạm vi lãnh thổ mà còn mở rộng sang các cơ sở liên quan đến lợi ích của Hoa Kỳ và đồng minh cho thấy chiến lược “đánh vào điểm nhạy cảm” nhằm gây sức ép đa chiều, cả quân sự lẫn kinh tế.
Đáng chú ý, các mục tiêu như South Pars hay Ras Laffan Industrial City không chỉ mang ý nghĩa quốc gia mà còn có tầm ảnh hưởng toàn cầu, khiến bất kỳ đòn tấn công nào cũng có thể kéo theo hệ lụy lan rộng tới thị trường năng lượng thế giới. Điều này làm gia tăng nguy cơ “quốc tế hóa” xung đột, khi các bên thứ ba có lợi ích kinh tế bị ảnh hưởng buộc phải lên tiếng hoặc can dự.
Bên cạnh đó, các tuyên bố cứng rắn từ phía Iran, cùng lời kêu gọi phối hợp khu vực của Ngoại trưởng Abbas Araqchi, phản ánh hai mục tiêu song song: vừa tạo thế răn đe quân sự, vừa tìm kiếm sự đồng thuận ngoại giao để tránh bị cô lập. Tuy nhiên, chính sự kết hợp này cũng làm tăng rủi ro tính toán sai lầm, khi các bên liên quan đều nâng mức cảnh báo và sẵn sàng phản ứng nhanh hơn.
Trong ngắn hạn, kịch bản dễ thấy là các đòn đáp trả “ăn miếng trả miếng” sẽ tiếp tục, nhưng được kiểm soát ở mức tránh bùng phát chiến tranh toàn diện. Dù vậy, về trung và dài hạn, việc hạ tầng năng lượng trở thành mục tiêu chiến lược cho thấy xung đột đang bước vào ngưỡng nguy hiểm hơn, nơi chỉ một sự cố ngoài ý muốn cũng có thể kích hoạt vòng xoáy leo thang khó kiểm soát, đe dọa ổn định khu vực và an ninh năng lượng toàn cầu.
Thế Nguyễn