Đó là tiêu đề một bài viết đăng trên nhật báo Thế Giới Trẻ (Đức) ngày 08/07/2026 của nhà báo Clemens Christian cho rằng cục diện quyền lực tại Gaza đang có dấu hiệu thay đổi khi các lực lượng Palestine được cho là đang mở đường cho một chính quyền chuyển tiếp. Trong khi Israel bác bỏ động thái này và gọi đó là một “thủ đoạn”, nhiều tổ chức phi chính phủ lại cảnh báo cộng đồng quốc tế không nên xem đây là cơ sở để bình thường hóa tình trạng chiếm đóng của Israel, cho rằng mọi giải pháp cần gắn với luật pháp quốc tế và một tiến trình chính trị bền vững.
Sau hai thập kỷ nắm quyền tại Dải Gaza, Hamas ngày 7/7 tuyên bố sẽ chấm dứt vai trò của chính quyền trên thực tế do lực lượng này điều hành. Một phát ngôn viên tại Gaza cho biết ông Mohammed Al-Farra, Chủ tịch Ủy ban phụ trách quản lý dân sự, đã nộp đơn từ chức và cơ quan này cũng sẽ được giải thể nhằm tạo điều kiện chuyển giao quyền quản lý cho Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza (NCAG).
Theo người phát ngôn Hamas Hasem Kassem, việc chuyển giao trách nhiệm nhằm “loại bỏ mọi cái cớ để lực lượng chiếm đóng tiếp tục các hành động gây hấn và cuộc chiến hủy diệt”.
Tuy nhiên, Chính phủ Israel bác bỏ động thái này và cho rằng đây chỉ là một “trò lừa”. Ngoại trưởng Gideon Saar khẳng định Israel vẫn kiên định thực hiện đầy đủ kế hoạch do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất, với các nguyên tắc cốt lõi là giải giáp Hamas và các tổ chức vũ trang khác, đồng thời phi quân sự hóa hoàn toàn Dải Gaza.
Theo thông tin được công bố, NCAG được thành lập trong khuôn khổ kế hoạch 20 điểm nhằm chấm dứt xung đột tại Gaza và sẽ tiếp quản công tác quản lý dân sự theo lộ trình chuyển tiếp. Trong giai đoạn tiếp theo, cơ quan này sẽ phối hợp điều hành Gaza cùng Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF). Indonesia, Maroc, Kazakhstan, Kosovo và Albania được cho là sẽ đóng góp lực lượng cho ISF.
Một trong những nội dung gây tranh cãi là dự thảo do báo The Guardian công bố, trong đó đề xuất trao quyền miễn trừ pháp lý rộng rãi cho NCAG, ISF, các nhà thầu tư nhân và đội ngũ kỹ trị Palestine. Theo dự thảo này, cả ISF và NCAG sẽ báo cáo lên Ủy ban Hòa bình được thành lập để giám sát tiến trình chuyển tiếp tại Gaza.
Theo bài báo, mô hình chính quyền chuyển tiếp được đề xuất không bao gồm cơ chế để người Palestine trực tiếp thực hiện quyền tự quyết. Cơ quan này hiện đặt tại Cairo, được mô tả là mang tính kỹ trị và phi chính trị, gồm 13 thành viên (12 nam và một nữ), do ông Ali Shaath – một quan chức có nhiều năm làm việc trong Chính quyền Quốc gia Palestine (PA) – đứng đầu.
Mối liên hệ chặt chẽ với PA khiến NCAG vấp phải nhiều hoài nghi trong dư luận Palestine. Một số tổ chức, trong đó có Aman, nhiều năm qua đã chỉ trích PA vì tình trạng lạm dụng quyền lực và quản trị thiếu minh bạch. Trong khi đó, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch) từng ghi nhận lực lượng an ninh của PA tại Bờ Tây bị chiếm đóng hợp tác với quân đội Israel và trấn áp các đối thủ chính trị.
Tổ chức nhân quyền Palestine Al-Haq cũng phản đối mô hình chính quyền chuyển tiếp, cho rằng kế hoạch này hướng tới “một mô hình khai thác kinh tế”, trong đó Gaza bị nhìn nhận như một khu vực đầu tư thương mại thay vì quê hương của người Palestine. Một số tổ chức xã hội dân sự Palestine khác cũng bày tỏ lo ngại việc thành lập chính quyền chuyển tiếp có thể góp phần bình thường hóa tình trạng chiếm đóng. Trong khi đó, Hamas cho biết đã thông báo kế hoạch này với các phe phái Palestine tại cuộc họp ở Cairo và khẳng định các bên tham dự hoan nghênh đây là bước đi cần thiết để NCAG tiếp nhận chức năng điều hành.
Bài báo cũng cho biết Israel hiện kiểm soát khoảng 70% Dải Gaza và có kế hoạch mở rộng phạm vi kiểm soát. Theo nhật báo Israel Hayom, một dự án thí điểm sẽ được triển khai tại khu vực được gọi là “vùng nhân đạo không có Hamas” gần Rafah, nơi người dân sẽ nhận viện trợ và chỗ ở tạm thời dưới sự giám sát của Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF).
Dẫn các tài liệu bị rò rỉ hồi tháng 1, bài viết cho biết mô hình “thành phố nhân đạo” được đề xuất bao gồm hệ thống giám sát sinh trắc học, các trạm kiểm soát, kiểm soát hoạt động mua sắm và các chương trình giáo dục. Trong khi đó, tổ chức Euro-Med Human Rights Monitor cho rằng mô hình này có nguy cơ biến khu vực thành một không gian khép kín, đồng thời cảnh báo về những tác động đối với quyền con người của người dân Palestine.
Việc Hamas tuyên bố rút khỏi vai trò điều hành Gaza được xem là một bước ngoặt đáng chú ý trong bối cảnh xung đột vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Tuy nhiên, triển vọng của mô hình chính quyền chuyển tiếp vẫn còn gây nhiều tranh cãi khi vấp phải sự phản đối từ Israel, đồng thời làm dấy lên những lo ngại trong nội bộ Palestine và các tổ chức nhân quyền về tính đại diện, quyền tự quyết của người Palestine cũng như nguy cơ hợp thức hóa hiện trạng tại Gaza. Trong bối cảnh đó, hiệu quả của NCAG và lộ trình quản trị hậu xung đột sẽ phụ thuộc không chỉ vào sự đồng thuận giữa các bên liên quan mà còn vào mức độ chấp nhận của người dân Palestine và sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế.
Diễn biến này cho thấy cuộc chiến tại Gaza đang bước sang một giai đoạn mới, nơi cuộc cạnh tranh không chỉ diễn ra trên chiến trường mà còn xoay quanh mô hình quản trị, tính chính danh và tương lai chính trị của vùng lãnh thổ này.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/525674.nahostkonflikt-hamas-verk%C3%BCndet-r%C3%BCcktritt.html