Ngày 03/3/2026, đài truyền hình NTV (Đức) dẫn thông tin từ Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết, nhà kinh tế trưởng Philip Lane bày tỏ lo ngại lạm phát có thể tăng mạnh nếu xung đột tại Iran kéo dài. Sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, giá dầu và khí đốt đã tăng đáng kể, kéo theo nguy cơ đẩy mặt bằng giá chung đi lên. Theo ông Lane, mức độ tác động đến lạm phát sẽ phụ thuộc chủ yếu vào thời gian cuộc chiến tiếp diễn.
Nhà kinh tế trưởng của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Philip Lane, cảnh báo một cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông có thể làm gia tăng đáng kể áp lực lạm phát tại khu vực đồng euro, đồng thời kìm hãm đà phục hồi kinh tế vốn còn mong manh. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với Financial Times, ông nhấn mạnh: “Giá năng lượng tăng cao thường gây áp lực lạm phát, đặc biệt là trong ngắn hạn”, đồng thời lưu ý những cú sốc như vậy có thể nhanh chóng lan rộng sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế.
Căng thẳng đã leo thang mạnh vào đầu tuần khi xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran mở rộng ra khu vực lân cận. Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Lebanon, trong khi Iran gia tăng hoạt động quân sự nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh – nơi tập trung nhiều nhà xuất khẩu dầu mỏ chủ chốt của thế giới. Diễn biến này khiến giá dầu thô trên thị trường quốc tế tăng hơn 10% chỉ trong thời gian ngắn, kéo theo giá khí đốt và các hợp đồng năng lượng tương lai đi lên.
Với châu Âu, khu vực phụ thuộc đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu, cú sốc giá dầu và khí đốt có thể nhanh chóng phản ánh vào chi phí sản xuất, vận tải và sinh hoạt. Điều này làm gia tăng nguy cơ “lạm phát nhập khẩu”, nhất là khi khu vực đồng euro mới chỉ đưa lạm phát về quanh mục tiêu 2% sau giai đoạn tăng vọt hậu đại dịch và khủng hoảng năng lượng năm 2022.
Theo ông Lane, mức độ ảnh hưởng đến lạm phát và tăng trưởng sẽ phụ thuộc chủ yếu vào thời gian và cường độ của cuộc xung đột. Nếu chỉ là cú sốc ngắn hạn, tác động có thể được hấp thụ tương đối nhanh. Tuy nhiên, trong kịch bản kéo dài, hệ quả sẽ nghiêm trọng hơn nhiều.
Ông dẫn lại các phân tích trước đây của ECB cho thấy một cuộc chiến dai dẳng có thể dẫn đến “sự gia tăng đáng kể” lạm phát liên quan đến năng lượng, đồng thời gây ra “sự suy giảm mạnh” trong sản lượng kinh tế nếu nguồn cung từ khu vực này tiếp tục bị gián đoạn. Một nghiên cứu nội bộ của ECB công bố tháng 12 từng ước tính rằng nếu giá dầu duy trì mức tăng như hiện tại trong thời gian dài, lạm phát có thể tăng thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm, trong khi tăng trưởng kinh tế giảm khoảng 0,1 điểm phần trăm.
Không chỉ ECB, nhiều tổ chức tài chính thương mại cũng đưa ra cảnh báo tương tự. Nhà kinh tế trưởng của Commerzbank, Jörg Krämer, cho rằng trong một “kịch bản rủi ro” kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, lạm phát tại khu vực đồng euro có thể tăng hơn một điểm phần trăm, từ mức 1,7% hiện nay lên gần 3%. Điều này đồng nghĩa với việc sức mua của người tiêu dùng sẽ suy giảm đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh thu nhập thực tế mới chỉ bắt đầu cải thiện sau giai đoạn giá cả leo thang trước đó.
Giá năng lượng cao thường không chỉ tác động trực tiếp đến hóa đơn điện, xăng dầu, mà còn gián tiếp đẩy giá lương thực, hàng tiêu dùng và dịch vụ tăng theo, thông qua chi phí sản xuất và vận chuyển cao hơn. Nếu hiện tượng này kéo dài, nguy cơ hình thành “hiệu ứng vòng hai” (second-round effects) khi doanh nghiệp tăng giá và người lao động đòi hỏi tăng lương sẽ trở nên rõ nét hơn.
Truyền thống của ECB là không phản ứng thái quá trước các cú sốc giá năng lượng ngắn hạn, miễn là kỳ vọng lạm phát dài hạn vẫn được neo giữ ổn định và không xuất hiện hiệu ứng dây chuyền. Chính sách tiền tệ cũng có độ trễ đáng kể, nên việc điều chỉnh lãi suất thường không hiệu quả đối với các biến động giá tức thời.
Hiện tại, dữ liệu thị trường cho thấy kỳ vọng lạm phát dài hạn vẫn tương đối ổn định. Thị trường tài chính dự báo lãi suất tiền gửi chủ chốt của ECB đang ở mức 2%, nhiều khả năng sẽ được giữ nguyên trong suốt năm nay. Tuy nhiên, nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục leo thang và gây ra cú sốc năng lượng kéo dài, ECB có thể phải đối mặt với bài toán khó: vừa kiềm chế lạm phát, vừa tránh đẩy nền kinh tế vào suy thoái sâu hơn.
Trong bối cảnh tăng trưởng của khu vực đồng euro vẫn ở mức khiêm tốn và niềm tin doanh nghiệp còn mong manh, những biến động tại Trung Đông một lần nữa cho thấy mức độ nhạy cảm của kinh tế châu Âu trước các cú sốc địa chính trị toàn cầu.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.n-tv.de/wirtschaft/EZB-Chefvolkswirt-fuerchtet-Inflationsschub-durch-laengeren-Iran-Krieg-id30424206.html