Ngày 11/3/2026, Giám đốc viện trợ của Liên Hợp Quốc cảnh báo xung đột leo thang tại Trung Đông đang gây áp lực nghiêm trọng lên hệ thống nhân đạo toàn cầu, làm gián đoạn chuỗi cung ứng, cản trở hoạt động cứu trợ và khiến việc cung cấp viện trợ thiết yếu tới các khu vực khủng hoảng bị chậm trễ, đe dọa trực tiếp đến hàng triệu người dễ tổn thương.
Trao đổi với Reuters, Tom Fletcher, người đứng đầu viện trợ của Liên Hợp Quốc cho biết, “Chúng ta đang ở trong một thời điểm nguy hiểm nghiêm trọng đối với Trung Đông và thực sự tôi tin là đối với thế giới rộng lớn hơn”.
Cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran lan rộng sang Lebanon và các quốc gia vùng Vịnh đang gây chấn động thị trường toàn cầu, đồng thời làm tê liệt nhiều mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng, đặc biệt khi không phận khu vực bị đóng cửa và hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới – bị gián đoạn.
Theo Giám đốc viện trợ Liên Hợp Quốc Martin Griffiths Fletcher, các tuyến vận chuyển nhân đạo tới Gaza và khu vực châu Phi cận Sahara đang chịu tác động nghiêm trọng, khi phần lớn hàng cứu trợ phải đi qua vùng Vịnh hoặc eo biển Hormuz – những khu vực hiện bị hạn chế hoặc phong tỏa. Điều này khiến việc tiếp cận các khu vực khủng hoảng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Trong bối cảnh đó, nhiều điểm nóng nhân đạo tiếp tục xấu đi. Somalia đang đối mặt với hạn hán nghiêm trọng kéo dài, trong khi Sudan và một số quốc gia khác rơi vào khủng hoảng nhân đạo sâu sắc do xung đột và thiếu hụt lương thực. Sự gián đoạn logistics toàn cầu đang làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu viện trợ tại những khu vực vốn đã dễ tổn thương.
Ông Fletcher cảnh báo các hạn chế hiện tại không chỉ làm suy yếu chuỗi cung ứng nhân đạo, mà còn đẩy chi phí năng lượng và giá lương thực tăng cao trên diện rộng. Việc phải chuyển hướng sang các tuyến vận tải thay thế khiến chi phí vận chuyển leo thang, đặc biệt ảnh hưởng tới các quốc gia châu Phi cận Sahara vốn phụ thuộc nhiều vào viện trợ quốc tế.
Giá dầu tăng mạnh cũng khiến chi phí vận hành các chuyến bay cứu trợ của Liên Hợp Quốc đội lên đáng kể, trong bối cảnh ngân sách của các cơ quan nhân đạo đang bị thu hẹp do cắt giảm tài trợ từ các nhà tài trợ lớn. “Chỉ sau một đêm, chi phí duy trì các chuyến bay nhân đạo đã tăng vọt,” ông Fletcher cho biết, đồng thời cảnh báo thế giới đang đối mặt với “một cơn bão hoàn hảo” của xung đột, khủng hoảng và áp lực tài chính.
Diễn biến leo thang tại Trung Đông đang vượt ra ngoài khuôn khổ một cuộc khủng hoảng địa chính trị, trở thành điểm hội tụ của khủng hoảng nhân đạo, kinh tế và pháp lý toàn cầu. Việc gián đoạn các tuyến vận tải chiến lược, chi phí năng lượng tăng cao và năng lực cứu trợ suy giảm đang trực tiếp đe dọa nguồn cung viện trợ thiết yếu tới các khu vực dễ tổn thương như Gaza, Sudan và châu Phi cận Sahara, làm gia tăng nguy cơ thiếu lương thực, nước sạch và dịch vụ y tế cho hàng triệu người.
Đồng thời, xung đột cũng làm dấy lên những tranh cãi về việc tuân thủ luật pháp quốc tế, khi các hành động can thiệp quân sự đơn phương bị cho là có thể đi ngược lại các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc, qua đó làm suy giảm vai trò điều phối trung tâm của tổ chức này. Trong bối cảnh đó, yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải bảo đảm tôn trọng luật pháp quốc tế, củng cố cơ chế đa phương và duy trì các hành lang nhân đạo, nhằm ngăn chặn khủng hoảng lan rộng và giảm thiểu tác động tiêu cực trên quy mô toàn cầu.
Thế Nguyễn