Để xây dựng văn hóa chia sẻ dữ liệu bao trùm như một động lực cốt lõi để Việt Nam đạt được các mục tiêu phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo mở. Chiều 31/1 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD) thuộc Hội Nghiên cứu Khoa học về Đông Nam Á -Việt Nam (SEARAV) phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) tổ chức hội thảo “Dữ liệu bao trùm cho phát triển bền vững và Đổi mới sáng tạo mở”. Sự kiện đã thu hút sự tham gia của rất nhiều đại diện tham gia, đặc biệt có sự góp mặt của đại diện Cục Thống kê – Bộ Tài chính, Viện Nghiên cứu Phát triển Cộng đồng (ACDC), Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD), SNV Việt Nam, Doanh nghiệp LabSD, và Doanh nghiệp ECOSOI và các đại biểu, khách mời đến từ cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, quỹ đầu tư, viện nghiên cứu và tổ chức xã hội.
Dữ liệu bao trùm: “Mạch máu” của Đổi mới sáng tạo mở và Phát triển bền vững tại Việt Nam
Phát biểu chào mừng, TS Phạm Thanh Tịnh – Chủ tịch Hội gửi lời chúc mừng và đánh giá cao Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD), Hội Nghiên cứu Khoa học về Đông Nam Á – Việt Nam (SEARAV) và Trung tâm Hỗ trợ Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (NSSC) đã phối hợp tổ chức hội thảo ngày hôm nay với một tầm nhìn rõ ràng, cách tiếp cận tiên phong và tinh thần kết nối mạnh mẽ giữa các bên liên quan.
Ông cho rằng: Đây là một chủ đề có ý nghĩa hết sức thiết thực trong bối cảnh hiện nay, khi chúng ta đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới cách tiếp cận phát triển, theo hướng bao trùm hơn, dựa trên bằng chứng và có sự tham gia thực chất của cộng đồng. Khi dữ liệu được tạo ra từ cộng đồng, đặc biệt là những nhóm dễ bị tổn thương, thì các chính sách và giải pháp sẽ phản ánh đúng hơn thực tiễn, từ đó nâng cao tính công bằng và hiệu quả.
Đồng thời, khi đổi mới sáng tạo được mở ra cho sự tham gia của nhiều chủ thể, chúng ta sẽ huy động được trí tuệ tập thể, tạo ra những giải pháp bền vững và có khả năng lan tỏa. Chính sự kết hợp giữa dữ liệu từ cộng đồng và đổi mới sáng tạo đa bên sẽ giúp chúng ta xây dựng một hệ sinh thái phát triển thực sự bao trùm, nơi không ai bị bỏ lại phía sau.
Theo Chủ tịch Hội, sự kiện này không chỉ là một hội thảo chuyên môn, mà còn là một không gian đối thoại đa chiều, nơi các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, khu vực tư nhân, các nhà khoa học và các tổ chức xã hội cùng gặp gỡ, chia sẻ và đồng kiến tạo giải pháp. Đây chính là nền tảng quan trọng để thúc đẩy một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vì phát triển bền vững – trong đó cộng đồng giữ vai trò trung tâm.
Bà Nguyễn Phương Linh – Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý phát triền bền vững (MSD), cũng là Trưởng cộng đồng đổi mới sáng tạo đã chia sẻ: Chuyển đổi số chỉ thực sự có giá trị khi dữ liệu phản ánh đầy đủ tính bao trùm, không để bất kỳ nhóm xã hội nào bị bỏ lại phía sau.
Bà Linh cũng nhấn mạnh việc tham chiếu Khung Copenhagen về Dữ liệu Công dân (Citizen – Generated Data) như một hướng tiếp cận bổ sung cho hệ thống dữ liệu quốc gia, đồng thời kêu gọi mở rộng không gian thể chế để tích hợp tiếng nói người dân vào tiến trình hoạch định chính sách và đổi mới sáng tạo. Bà nhấn mạnh: “Đã đến lúc chúng ta cần mở rộng không gian thể chế cho dữ liệu bao trùm và dữ liệu cộng đồng. Cơ quan quản lý cần tạo cơ chế để tích hợp tiếng nói người dân vào hệ thống dữ liệu quốc gia; doanh nghiệp cần coi phản hồi từ cộng đồng là tài sản chiến lược trong ESG và đổi mới sáng tạo; các tổ chức xã hội cần tiếp tục chuyển tiếng nói thành bằng chứng. Dữ liệu không chỉ là công cụ quản lý. Dữ liệu là trách nhiệm chung và là nền tảng để xây dựng một Việt Nam phát triển bao trùm trong kỷ nguyên chuyển đổi số.”
Để hiện thực hóa tầm nhìn về một Việt Nam phát triển bền vững, bà Nguyễn Phương Linh đề xuất việc mở rộng không gian thể chế thông qua các hành động cụ thể từ phía cơ quan quản lý và khu vực tư nhân. Điều này giúp chính sách không chỉ mang tính định tính mà còn dựa trên những “hơi thở” thực tế từ đời sống người dân.
Bối cảnh của ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị), doanh nghiệp cần thay đổi tư duy. Phản hồi từ cộng đồng không chỉ là thông tin tham khảo, mà phải được coi là tài sản chiến lược. Đây là kim chỉ nam giúp doanh nghiệp đo lường tính bền vững và trách nhiệm xã hội, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Trong kỷ nguyên số, sức mạnh của một quốc gia không còn đo bằng lượng dữ liệu họ nắm giữ mà bằng lượng dữ liệu họ có thể chia sẻ và tối ưu hóa. Việc xây dựng văn hóa chia sẻ dữ liệu bao trùm như một động lực cốt lõi để Việt Nam đạt được các mục tiêu phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo mở. Dữ liệu phải bao trùm thì quyết định mới bao trùm; và chỉ khi đó chúng ta mới thực sự không để ai bị bỏ lại phía sau. Dữ liệu không chỉ là công cụ quản lý. Dữ liệu là trách nhiệm chung và là nền tảng để xây dựng một Việt Nam phát triển bao trùm trong kỷ nguyên chuyển đổi số.
Tại hội thảo, nhóm chuyên gia tư vấn của Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững đã công bố Báo cáo Dữ liệu Cộng đồng 2025 (CGD 2025). Báo cáo Năng lực số của người khuyết tật tại Việt Nam 2026. Kết quả 2 báo cáo cho thấy, hiện chưa có mục tiêu phát triển bền vững nào được đánh giá là hoàn thành hoàn toàn tại thời điểm 2024–2025; Tiến độ giữa các mục tiêu và giữa các nhóm dân cư còn chênh lệch; Người khuyết tật, phụ nữ, người trẻ và một số nhóm thiểu số vẫn đối mặt với rào cản trong tiếp cận cơ hội và dịch vụ.
Trong khi đó, Báo cáo Năng lực số của người khuyết tật 2026, chuyên gia về phát triển bao trùm chỉ ra: Kỹ năng số nâng cao còn hạn chế trong bối cảnh AI phát triển nhanh; Trên 90% người tham gia khảo sát chưa từng thực hiện thành công dịch vụ công trực tuyến; Hơn 50% chưa biết sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo.
Trong khuôn khổ hội thảo, các diễn giả và đại biểu trao đổi, chia sẻ “Nếu không có một cơ chế chia sẻ thông tin minh bạch và hiệu quả giữa cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và khối tư nhân, chúng ta sẽ lãng phí nguồn lực và bỏ lỡ cơ hội hỗ trợ kịp thời cho người dân.” Việc tăng cường phối hợp không chỉ giúp làm giàu hệ thống dữ liệu mà còn tạo ra một hệ sinh thái thông tin thống nhất, phục vụ quản trị quốc gia và phát triển xã hội. Qua đó, các cơ quan quản lý, chuyên gia, tổ chức và cộng đồng tham vấn các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống dữ liệu phục vụ phát triển bền vững, nâng cao khả năng tiếp cận công nghệ và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.
Tiến Chí – Quang Hoàng