Sự nóng lên bất thường của vùng biển Thái Bình Dương đang khiến giới khí tượng lo ngại về khả năng hình thành một đợt El Nino cực mạnh, hay còn gọi là “Super El Nino”, vào cuối năm 2026. Các chuyên gia cảnh báo hiện tượng này có thể kéo theo nhiều hệ lụy khí hậu nghiêm trọng, từ hạn hán kéo dài đến mưa lũ và nhiệt độ kỷ lục tại nhiều khu vực trên thế giới.
Trong báo cáo cập nhật mới nhất, Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ cho biết xác suất El Nino đạt cường độ mạnh hoặc rất mạnh hiện vào khoảng 66%. Đồng thời, cơ quan này nâng khả năng hiện tượng El Nino kéo dài qua mùa Đông ở Bắc Bán cầu lên tới 96%.
El Nino là hiện tượng nhiệt độ nước biển bề mặt tăng bất thường tại khu vực trung tâm và phía Đông xích đạo Thái Bình Dương. Sự thay đổi này có thể làm xáo trộn hoàn lưu khí quyển toàn cầu, kéo theo hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn hán, cháy rừng, mưa lớn và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới.
Theo NOAA, nhiệt độ mặt nước biển tại vùng theo dõi El Nino hiện đã tiến sát ngưỡng hình thành chính thức và nhiều khả năng sẽ vượt ngưỡng vào tháng 6 tới. Diễn biến này nhanh hơn đáng kể so với dự báo hồi tháng trước, khi trạng thái trung tính vẫn được cho là có thể kéo dài đến giữa năm.
Các nhà khoa học nhận định nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ một khối nước ấm quy mô lớn hình thành dưới bề mặt khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương trong những tuần gần đây. Khi khối nước này trồi lên mặt biển, nó sẽ tiếp tục tiếp thêm năng lượng, thúc đẩy El Nino phát triển mạnh hơn trong mùa Hè và mùa Thu năm nay.
Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ cho biết xác suất xuất hiện “Super El Nino” trong giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027 đã tăng từ khoảng 25% lên gần 33% chỉ sau một tháng. Nếu kịch bản này xảy ra, đây sẽ là đợt El Nino cực mạnh đầu tiên kể từ giai đoạn 2015-2016, một trong những đợt El Nino mạnh nhất được ghi nhận kể từ năm 1950.
Các mô hình khí hậu hiện cho thấy El Nino năm nay thậm chí có thể nằm trong nhóm mạnh nhất lịch sử nếu các điều kiện khí quyển tiếp tục đồng pha với xu hướng ấm lên của đại dương trong thời gian tới.
Giới chuyên gia cảnh báo El Nino mạnh thường kéo theo những biến động thời tiết quy mô lớn trên toàn cầu. Tại khu vực Đại Tây Dương, hiện tượng này có thể làm suy giảm hoạt động của mùa bão do gió cắt mạnh hơn, trong khi khu vực trung tâm và Đông Thái Bình Dương lại đối mặt nguy cơ gia tăng số lượng bão nhiệt đới.
Ở châu Á, El Nino thường khiến lượng mưa tại Đông Nam Á và Ấn Độ suy giảm, làm tăng nguy cơ hạn hán và tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp. Theo hãng tin Reuters, các chuyên gia khí tượng nhận định thời tiết nóng và khô hơn trong nửa cuối năm 2026 có thể tạo thêm áp lực lên nguồn cung lương thực toàn cầu, trong bối cảnh giá nhiên liệu và phân bón vẫn duy trì ở mức cao do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Ngoài những tác động trực tiếp tới thời tiết, El Nino còn được xem là yếu tố có thể đẩy nhiệt độ toàn cầu lên các mức kỷ lục mới. Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ, năm 2026 nhiều khả năng sẽ nằm trong nhóm 5 năm nóng nhất từng được ghi nhận. Tác động làm nóng bổ sung từ El Nino cũng có thể khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tiếp tục tăng mạnh trong năm 2027.
Các chuyên gia nhận định mối liên hệ giữa El Nino, biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan đang ngày càng trở nên rõ rệt. Xu hướng này không chỉ làm gia tăng nguy cơ thiên tai mà còn đặt ra thách thức lớn đối với an ninh lương thực, tài nguyên nước và năng lực ứng phó của nhiều quốc gia trước các biến động khí hậu ngày càng khó lường.
Indonesia đối mặt nguy cơ hạn hán kéo dài do “siêu El Nino”
Cơ quan Nghiên cứu và Đổi mới Quốc gia Indonesia cảnh báo hiện tượng “Godzilla El Nino”, còn gọi là siêu El Nino hay El Nino cường độ mạnh có thể làm gia tăng đáng kể nguy cơ hạn hán trên diện rộng tại Indonesia trong năm 2026.
Theo BRIN, tình trạng nóng lên bất thường của nhiệt độ bề mặt nước biển tại Thái Bình Dương được dự báo sẽ kéo dài mùa khô ở Indonesia tới khoảng 6 tháng, từ tháng 4 đến tháng 10/2026. Nguy cơ này có thể trở nên nghiêm trọng hơn khi đồng thời xuất hiện pha dương của hiện tượng lưỡng cực Ấn Độ Dương (IOD).
Trong thông báo đăng trên tài khoản chính thức, BRIN cho biết sự kết hợp giữa El Nino mạnh và IOD dương sẽ làm suy giảm đáng kể lượng mưa tại Indonesia. Theo đó, mây và lượng mưa có xu hướng tập trung nhiều hơn ở khu vực Thái Bình Dương, khiến phần lớn lãnh thổ Indonesia rơi vào tình trạng thiếu hụt mưa. Đồng thời, IOD dương còn làm giảm nhiệt độ bề mặt nước biển quanh Sumatra và Java, tiếp tục kìm hãm quá trình hình thành mưa.
BRIN nhấn mạnh hai hiện tượng khí hậu này nhiều khả năng sẽ xảy ra đồng thời trong mùa khô năm 2026, qua đó làm gia tăng nguy cơ hạn hán nghiêm trọng tại nhiều khu vực. Tuy nhiên, mức độ tác động được dự báo không đồng đều. Các khu vực phía Nam, kéo dài từ Java đến Đông Nusa Tenggara, có khả năng đối mặt với điều kiện khô hạn hơn bình thường. Trong khi đó, một số khu vực phía Đông như Sulawesi, Halmahera và Maluku vẫn có thể xuất hiện mưa lớn với cường độ cao.
Erma Yulihastin, nhà nghiên cứu cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu và Khí quyển thuộc BRIN, khuyến nghị Chính phủ Indonesia cần xây dựng các biện pháp ứng phó theo từng khu vực cụ thể. Theo bà, cần đặc biệt lưu ý nguy cơ hạn hán tại miền Nam, nguy cơ lũ lụt ở các khu vực Đông Bắc, cũng như nguy cơ cháy rừng và cháy đất tại một số địa phương ở Sumatra và Kalimantan. Bên cạnh đó, điều kiện khô hạn cũng có thể được tận dụng để thúc đẩy sản xuất muối.
Trước đó, Cơ quan Khí tượng, Khí hậu và Địa vật lý Indonesia dự báo phần lớn khu vực Indonesia sẽ bước vào mùa khô sớm hơn trung bình nhiều năm trong năm 2026. Cơ quan này cho biết hiện tượng La Nina yếu đã kết thúc từ tháng 2 và chuyển sang trạng thái trung tính, với khả năng chuyển sang El Nino vào giữa năm. Theo BMKG, giai đoạn chuyển mùa thường được đánh dấu bằng sự chuyển dịch từ gió mùa châu Á (gió Tây) sang gió mùa Australia (gió Đông), báo hiệu sự khởi đầu của mùa khô trên toàn quốc.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, nguy cơ xuất hiện một đợt “Super El Nino” trong năm 2026 đang làm dấy lên lo ngại về các tác động dây chuyền đối với thời tiết, môi trường và kinh tế toàn cầu. Từ nguy cơ hạn hán, cháy rừng, thiếu nước đến áp lực lên an ninh lương thực và năng lượng, các chuyên gia cho rằng nhiều quốc gia cần sớm xây dựng kịch bản ứng phó phù hợp nhằm giảm thiểu thiệt hại trước những biến động khí hậu ngày càng cực đoan và khó lường.
Hoàng Hạnh/Tổng hợp từ CNN, BRIN