Ngày 7/9/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài viết của nhà báo Reinhard Lauterbach với tiêu đề “Một cử chỉ mang tính hình thức – Các đặc phái viên Mỹ hội đàm tại Moscow”, phân tích cuộc tiếp xúc giữa các đặc phái viên Mỹ và giới chức Nga tại Moscow trong bối cảnh quan hệ Washington–Moscow vẫn tồn tại nhiều bất đồng. Theo bài viết, cuộc hội đàm được nhìn nhận không chỉ ở khía cạnh ngoại giao mà còn đặt ra câu hỏi về thực chất và triển vọng của các nỗ lực đối thoại Mỹ–Nga hiện nay.
Nói một cách đơn giản, khi các nhà ngoại giao mô tả cuộc hội đàm là “cởi mở và trung thực”, điều đó có nghĩa là lập trường của hai bên còn rất khác biệt, nhưng ít nhất họ vẫn đối xử với nhau một cách lịch sự. Đây là kết quả chính được công bố rộng rãi sau chuyến thăm Moscow hôm thứ Bảy của hai đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Trong bối cảnh đó, không có gì đáng ngạc nhiên khi phía Mỹ cho rằng “kết quả sẽ chỉ rõ ràng trong vài tuần nữa”. Tuy nhiên, việc Tổng thống Nga Vladimir Putin dành ba tiếng rưỡi để thảo luận với Steve Witkof và Jared Kushner – những người thậm chí không phải là các nhà ngoại giao chuyên nghiệp – cho thấy phía Nga, đặc biệt là ông Putin, coi trọng các cuộc tiếp xúc với chính quyền Trump đến mức nào.
Đây không chỉ là một cuộc tiếp xúc mang tính hình thức. Bởi ngoài Washington, Moscow hiện không còn ai trong “khối phương Tây” mà có thể duy trì liên lạc với Nga. Tuy nhiên, Mỹ không còn đóng vai trò lãnh đạo trong cuộc chiến ở Ukraine. Trách nhiệm trên thực tế và về mặt tài chính trong việc “tiếp tục hỗ trợ” Kyiv, qua đó duy trì cuộc chiến với những khoản tiền ngày càng lớn, đã chuyển sang Liên minh châu Âu (EU).
Cùng với Anh, EU được Moscow nhìn nhận là đối thủ chính hiện nay. Trong khi đó, dưới sự “lãnh đạo khôn ngoan” của Kaja Kallas, các kênh liên lạc giữa Brussels và Moscow hiện đang bị đóng băng; còn Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb hầu như không làm gì để thay đổi tình trạng này.
Với thái độ lịch sự đối với Mỹ, Nga cũng tham vọng tìm kiếm uy tín của mình: tốt nhất là được đàm phán trên cơ sở bình đẳng với cường quốc còn lại từng giữ vị thế hàng đầu. Nhưng ngay cả một quốc gia đang trên bờ vực phá sản như Ukraine, được EU hậu thuẫn về tài chính, cũng tỏ ra rất cứng rắn. Vì vậy, chưa thể chắc chắn rằng một sắc lệnh từ Washington có thể làm thay đổi được điều gì, trừ khi, chẳng hạn, Mỹ giữ lại dữ liệu vệ tinh mà Ukraine phụ thuộc vào để thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu ở Nga.
Khác với ông Putin, người công khai bày tỏ sự tự tin rằng các mục tiêu của “chiến dịch đặc biệt” sớm hay muộn cũng sẽ đạt được, Nga không có thời gian vô hạn. Hầu hết các dự báo về khả năng kết thúc cuộc chiến ở Ukraine hiện nay đều cho rằng thời điểm này có thể rơi vào cuối năm 2027, nếu có thể.
Có lẽ không phải ngẫu nhiên mà gần đây, ông Putin ngày càng thường xuyên đề cập đến những khó khăn và tổn thất mà cuộc chiến gây ra đối với nền kinh tế và xã hội Nga. Moscow có lẽ hiểu rằng Nga sẽ khó có thể đạt được những điều kiện thỏa thuận tốt hơn so với một thỏa thuận với chính quyền Trump trong thời gian tới.
Như vậy, các cuộc tiếp xúc giữa Moscow và Washington không chỉ mang ý nghĩa duy trì một kênh đối thoại, mà còn mở ra khả năng định hình những tính toán mới của Nga trong quan hệ với phương Tây. Đối với Moscow, bài toán đặt ra là cân bằng giữa những gì đã đạt được sau nhiều năm tách rời khỏi phương Tây và lợi ích có thể có từ một thỏa thuận với Mỹ. Trong khi đó, EU đang đứng trước nguy cơ bị gạt khỏi tiến trình này. Nếu các kênh đối thoại với Moscow tiếp tục bị đóng băng, việc EU trở thành “người ngoài cuộc” không còn đơn thuần là một khả năng, mà có thể là hệ quả trực tiếp từ chính lựa chọn của mình.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/529270.einstweilen-eine-geste.html