Tối 16/10/2026, Nhà Trắng thông báo Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp đình chỉ các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào Nga theo đạo luật được Quốc hội Mỹ thông qua và ông ký ban hành hồi tháng 9, cho phép áp dụng, mở rộng các biện pháp trừng phạt, thuế quan và lệnh cấm theo luật định đối với Nga; đồng thời gia hạn các biện pháp trừng phạt hiện hành đối với Iran. Tổng thống Trump cũng thông báo với Quốc hội rằng quyết định này nhằm phục vụ lợi ích quốc gia.
Đạo luật Graham được đặt theo tên thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người qua đời hồi tháng 7/2026, sau hơn một năm vận động nhằm tập hợp sự ủng hộ đối với gói trừng phạt Nga.
Được Quốc hội Mỹ thông qua và Tổng thống Donald Trump ký ban hành hồi tháng 9, đạo luật nhằm siết chặt sức ép kinh tế đối với Moskva, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng và quốc phòng. Các biện pháp trừng phạt nhắm vào Tổng thống Nga Vladimir Putin, nhiều quan chức cấp cao và “đội tàu bóng tối” bị cáo buộc giúp Moskva né tránh các lệnh trừng phạt của phương Tây.
Đạo luật còn mở rộng phạm vi trừng phạt đối với các công ty và thực thể nước ngoài bị cáo buộc hỗ trợ quân đội Nga, đồng thời bổ sung các biện pháp liên quan đến Iran. Đáng chú ý, văn bản trao cho Tổng thống Mỹ quyền áp thuế lên tới 100% đối với các quốc gia chủ chốt nhập khẩu dầu và khí đốt Nga, nhằm hạn chế nguồn thu tài chính phục vụ chiến dịch quân sự của Moskva tại Ukraine.
Sau khi đạo luật được ký ban hành, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã cảm ơn người đồng cấp Mỹ Donald Trump, gọi đây là “văn bản pháp lý đặc biệt quan trọng”. Ông đồng thời bày tỏ sự cảm kích đối với các nghị sĩ Mỹ đã ủng hộ nỗ lực tăng cường trừng phạt Nga.
Tuy nhiên, đến tối 16/10, Nhà Trắng thông báo Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp đình chỉ việc áp dụng các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào Nga theo đạo luật này.
“Như được trình bày chi tiết hơn tại Điều 4 của sắc lệnh, tôi quyết định miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt, hạn chế và thuế quan được quy định trong Đạo luật Graham”, văn bản nêu rõ.
Tổng thống Trump thông báo với Quốc hội rằng quyết định trên nhằm phục vụ lợi ích quốc gia của Mỹ. Tuy nhiên, Nhà Trắng chưa đưa ra giải thích cụ thể về lý do đình chỉ các biện pháp trừng phạt Nga, trong bối cảnh đạo luật mới được ban hành khoảng một tháng trước đó nhằm gia tăng sức ép kinh tế đối với Moskva.
Trước đó, ngày 9/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Nga đã đồng ý cung cấp ngay hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, đồng thời dự kiến bổ sung khoảng 4,5 triệu tấn từ tháng 11, tùy thuộc tình hình hoạt động của các nhà máy lọc dầu.
Thỏa thuận được công bố trong bối cảnh giá dầu diesel tại Mỹ tăng lên gần mức kỷ lục, làm gia tăng sức ép đối với chính quyền Trump và có nguy cơ gây bất lợi cho đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Tuy nhiên, động thái này vấp phải sự phản đối của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và một số lãnh đạo phương Tây, những người cho rằng thỏa thuận chẳng khác nào một “món quà” dành cho Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ông Zelensky cũng bày tỏ cảm giác “bị phản bội” và ra lệnh nối lại các cuộc tập kích nhằm vào cơ sở năng lượng Nga.
Những diễn biến trên một lần nữa cho thấy, trong quan hệ quốc tế, lợi ích quốc gia và những tính toán chiến lược của các nước lớn luôn giữ vị trí ưu tiên hàng đầu, ngay cả khi điều đó dẫn đến những điều chỉnh chính sách trái ngược với các cam kết trước đó. Đối với Tổng thống Donald Trump, việc nới lỏng sức ép với Nga có thể còn xuất phát từ nhu cầu hạ nhiệt giá năng lượng, ổn định thị trường trong nước và củng cố uy tín chính trị của đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Trong khi đó, Ukraine đứng trước nguy cơ trở thành bên chịu tác động từ những thay đổi trong tính toán lợi ích giữa các cường quốc.
Diễn biến này cũng đặt ra bài học sâu sắc đối với các quốc gia nhỏ: Sự ủng hộ hay cam kết của các nước lớn có thể thay đổi khi lợi ích chiến lược dịch chuyển. Vì vậy, giữ vững độc lập, tự chủ, nâng cao nội lực, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại và tránh phụ thuộc quá mức vào bất kỳ cường quốc nào không chỉ là lựa chọn chiến lược, mà còn là điều kiện quan trọng để bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia và khả năng tự quyết trong một thế giới đầy biến động.
Thế Nguyễn
Bài viết cùng chuyên mục
EU trước sức ép kép từ bất đồng ngân sách và nhu cầu viện trợ Ukraine
Trump và Zelensky: Mối quan hệ vừa căng thẳng vừa thực dụng
Từ xung đột địa chính trị Thế giới đến bài toán sức chống chịu của kinh tế Việt Nam
Mỹ: Cuộc chiến giành lợi thế trước bầu cử giữa nhiệm kỳ
Chống tin giả trên mạng xã hội, ranh giới giữa kiểm soát thông tin và quyền tự do biểu đạt
Thương mại điện tử: Cơ hội, thách thức và Định hướng phát triển bền vững