Theo hãng tin AP ngày 23/10/2026, hàng nghìn sinh viên tại Indonesia đã xuống đường biểu tình trong nhiều ngày liên tiếp, phản đối cách chính phủ ứng phó với tình trạng khói mù độc hại bao trùm nhiều thành phố và lan rộng ra khu vực Đông Nam Á trong những tuần gần đây.
Ngày 23/10, hơn 500 người biểu tình tập trung bên ngoài Văn phòng Thống đốc tỉnh Kalimantan Trung, tại thành phố Palangkaraya, yêu cầu chính quyền có biện pháp khẩn cấp đối phó với tình trạng khói mù độc hại. Nhiều người mang theo biểu ngữ với các khẩu hiệu như “Tình trạng khẩn cấp vì khói mù” và “Nếu chúng tôi bị thiêu rụi, các người cũng sẽ cháy cùng chúng tôi!”.
Trong tuần qua, làn sóng biểu tình đã lan rộng tới hơn sáu thành phố khác trên khắp Indonesia, trong đó có các địa phương trên đảo Borneo, nơi tập trung nhiều đám cháy rừng nghiêm trọng.
Khói mù chủ yếu bắt nguồn từ các vụ cháy rừng và đất than bùn, phần lớn liên quan đến hoạt động đốt rừng để lấy đất canh tác. Dù thường xảy ra vào mùa khô, bắt đầu từ khoảng tháng 4, các đám cháy năm nay được ghi nhận ở mức nghiêm trọng chưa từng có.
Tình trạng ô nhiễm không khí kéo dài làm gia tăng lo ngại về sức khỏe cộng đồng, đồng thời khiến Singapore, Malaysia và một số quốc gia thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lên tiếng phản đối.
Trước tình hình này, các nhóm sinh viên và tổ chức xã hội dân sự tiếp tục gây sức ép, yêu cầu chính phủ có biện pháp ứng phó quyết liệt hơn. Một số nhóm kêu gọi Tổng thống Prabowo Subianto ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia và siết chặt kiểm soát hoạt động đốt rừng phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Làn sóng phản đối khói mù cũng diễn ra trong bối cảnh Indonesia đang chứng kiến các cuộc biểu tình liên quan đến khó khăn kinh tế, với một số cuộc tuần hành do sinh viên dẫn đầu có sự tham gia của cả hai phong trào.
Hơn 333.000 người mắc bệnh hô hấp do khói mù
“Tại Indonesia, chúng tôi vô cùng phẫn nộ. Chúng tôi muốn những quan chức có trách nhiệm phải chịu trách nhiệm về vấn đề này”, Vincent Thomas, sinh viên Đại học Padjadjaran tham gia biểu tình tại Bandung, cho biết.
Tại Palangkaraya, thủ phủ tỉnh Kalimantan Trung, nhiều người biểu tình phải đeo khẩu trang dày để bảo vệ sức khỏe khi khói mù bao phủ thành phố, khiến bầu trời chuyển sang màu cam. Các tình nguyện viên chữa cháy trong khu vực cho biết họ đang mong chờ những cơn mưa giúp kiểm soát các đám cháy.
Theo Bộ Y tế Indonesia, từ giữa tháng 8, hơn 333.470 người tại bảy tỉnh bị ảnh hưởng bởi khói mù đã mắc các bệnh hô hấp cấp tính.
Trước tình hình này, Thomas kêu gọi chính phủ ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, đồng thời triển khai các biện pháp ứng phó với cháy rừng trên toàn lãnh thổ Indonesia, thay vì chỉ tập trung tại Kalimantan.
Jemilah Mahmood, Giám đốc điều hành Trung tâm Sức khỏe Hành tinh Sunway tại Malaysia, cảnh báo cuộc khủng hoảng cho thấy tác động của biến đổi khí hậu đối với những hệ sinh thái vốn đã bị suy thoái.
“Phổi của một đứa trẻ ở Pontianak hay Johor Bahru phụ thuộc vào tình trạng của các vùng đầm lầy than bùn cách đó hàng trăm km”, bà nhấn mạnh.
Nắng nóng và El Niño khiến cháy rừng nghiêm trọng hơn
Theo các chuyên gia, lượng mưa thấp bất thường trong mùa mưa khiến nhiều khu rừng tại Indonesia trở nên khô hạn, dễ bắt lửa. Tình trạng này càng trầm trọng do nắng nóng cực đoan, biến đổi khí hậu và hiện tượng El Niño mạnh lên.
Syahdiva Moezbar, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA) ở Jakarta, nhận định cuộc khủng hoảng khói mù là minh chứng rõ ràng cho những tác động ngày càng trực tiếp của biến đổi khí hậu đối với đời sống con người.
Khói mù lan rộng, gây lo ngại trên khắp Đông Nam Á
Ô nhiễm không khí từ các đám cháy tại Indonesia tiếp tục ảnh hưởng đến nhiều quốc gia trong khu vực. Trong tháng 10, Singapore và Kuala Lumpur có thời điểm nằm trong nhóm thành phố ô nhiễm nhất thế giới theo dữ liệu của nền tảng giám sát chất lượng không khí IQAir.
Giới chức Singapore cảnh báo chất lượng không khí có thể tiếp tục xấu đi, đồng thời tiến hành các biện pháp pháp lý đối với bảy công ty tại Indonesia bị nghi có liên quan đến các vụ cháy.
Tình trạng khói mù cũng khiến người dân lo ngại về khả năng bảo vệ sức khỏe. “Điều khiến tôi lo ngại là việc khó tìm mua khẩu trang N95 và máy lọc không khí”, Qiyun Woo, một nhà hoạt động môi trường tại Singapore, chia sẻ.
Ảnh hưởng của khói mù còn lan tới Đông Timor, khiến các trường học phải đóng cửa, trong khi Philippines cũng ghi nhận hiện tượng này.
Tại Đông Nam Á, hoạt động đốt thực bì để chuẩn bị đất canh tác vẫn phổ biến ở Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 4 hằng năm. Tuy nhiên, những nỗ lực phối hợp giữa các quốc gia nhằm giải quyết tình trạng ô nhiễm khói mù xuyên biên giới vẫn tiến triển chậm.
Theo bà Mahmood, cuộc khủng hoảng hiện nay đang đặt ra thách thức đối với hợp tác khu vực. Bà cảnh báo việc các bên liên tục đổ lỗi cho nhau có thể cản trở những nỗ lực chung nhằm giải quyết vấn đề.
“Điều tôi lo ngại không phải là sự rạn nứt vĩnh viễn, mà là việc đổ lỗi dần trở thành thói quen, gây cản trở cho sự hợp tác mà chúng ta đang cần”, bà nói.
Cuộc khủng hoảng khói mù tại Indonesia không chỉ làm gia tăng lo ngại về sức khỏe cộng đồng, châm ngòi cho làn sóng biểu tình trong nước mà còn gây ô nhiễm không khí trên diện rộng tại Đông Nam Á. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, tình trạng này cho thấy sự cấp thiết của việc siết chặt quản lý đất đai, ngăn chặn hoạt động đốt rừng và tăng cường hợp tác giữa các quốc gia nhằm giải quyết ô nhiễm xuyên biên giới.
Minh Anh
Bài viết cùng chuyên mục
ASEAN – Qatar: Mở rộng không gian hợp tác chiến lược trong trật tự kinh tế toàn cầu biến động
Thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư và phát triển bền vững giữa ASEAN và UNCTAD
Hàn Quốc đề xuất đối thoại quân sự với Triều Tiên nhằm xoa dịu căng thẳng biên giới đang leo thang
Các bộ trưởng tài chính APEC cảnh báo tình trạng mất cân bằng toàn cầu kéo dài gây rủi ro cho tăng trưởng và sự ổn định
ASEAN đẩy mạnh phối hợp ứng phó với các thách thức tội phạm xuyên quốc gia
Philippines triệu tập đại sứ Trung Quốc vì những phát ngôn mang tính “đe dọa”