Bất chấp những gián đoạn chưa từng có đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm 13 quốc gia duy trì được sự ổn định năng lượng. Thông tin được công bố tại Diễn đàn An ninh Năng lượng Quốc gia năm 2026, lần đầu tiên do Bộ Công Thương tổ chức tại Hà Nội ngày 10/11/2026. Báo cáo tại diễn đàn nhận định năm 2026 là một trong những năm thách thức nhất đối với hệ thống năng lượng toàn cầu trong nhiều thập kỷ qua.
Việt Nam duy trì an ninh năng lượng ổn định giữa biến động toàn cầu
Theo báo cáo công bố tại Diễn đàn An ninh Năng lượng Quốc gia năm 2026, Việt Nam nằm trong nhóm 13 quốc gia duy trì được an ninh năng lượng ổn định, bất chấp những gián đoạn nghiêm trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Diễn đàn lần đầu tiên được Bộ Công Thương tổ chức tại Hà Nội. Báo cáo nhận định năm 2026 là một trong những năm khó khăn nhất đối với hệ thống năng lượng toàn cầu trong nhiều thập kỷ qua.
Tính đến ngày 9/11, báo cáo ghi nhận 102 quốc gia, tương đương 57,6% tổng số quốc gia được thống kê, đang đối mặt với khó khăn về năng lượng, trong khi chỉ có 13 quốc gia duy trì được an ninh năng lượng ổn định.
Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo dài sáu tháng đã đẩy giá dầu thô Brent lên mức đỉnh 118,35 USD/thùng. Cùng với đó, các đợt nắng nóng kỷ lục và hiện tượng El Niño khiến nhu cầu điện tăng mạnh, gây thêm áp lực lên hệ thống năng lượng toàn cầu.
Tại Việt Nam, sản lượng thủy điện được dự báo giảm 18,5 tỷ kWh so với năm 2025. Tuy nhiên, hệ thống điện quốc gia vẫn duy trì cung ứng liên tục, không xảy ra tình trạng mất điện trên diện rộng hoặc cắt điện luân phiên.
Tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm trước và cao hơn khoảng 6,2 tỷ kWh so với kịch bản cơ sở.
Đáng chú ý, công suất tiêu thụ điện cực đại của hệ thống điện quốc gia đạt mức kỷ lục 57.537 MW vào ngày 24/6, trong đó riêng miền Bắc đạt 30.248 MW.
Trong lĩnh vực dầu khí, nguồn cung tiếp tục được duy trì ổn định, bất chấp những gián đoạn tại tuyến vận tải biển quốc tế trọng yếu.
Trong chín tháng đầu năm, hai nhà máy lọc dầu trong nước sản xuất khoảng 12,1 triệu tấn sản phẩm xăng dầu. Nhà máy Lọc dầu Dung Quất vận hành ở mức khoảng 123% công suất thiết kế điều chỉnh, trong khi Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn đạt khoảng 112%.
Hoạt động khai thác dầu khí cũng ghi nhận kết quả tích cực. Sản lượng khai thác dầu thô và condensate của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam) đạt 115% kế hoạch chín tháng, trong khi sản lượng khí đưa vào bờ đạt 120% kế hoạch.
Việt Nam cũng chủ động đa dạng hóa nguồn cung dầu thô, qua đó tránh được nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu mà không phải sử dụng đến nguồn dự trữ quốc gia.
Theo báo cáo, Chính phủ đã dành hơn 64.000 tỷ đồng (tương đương 2,43 tỷ USD) để triển khai các biện pháp bình ổn giá năng lượng, bao gồm giảm thuế, phí đối với nhiên liệu và tạm ứng từ Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Nhờ các biện pháp điều hành, tính đến ngày 26/10, giá bán lẻ xăng dầu trong nước chỉ tương đương khoảng 63% mức giá bình quân toàn cầu, thấp nhất trong nhóm 16 nền kinh tế được so sánh.
Từ ngày 1/11, giá bán lẻ điện bình quân cũng được điều chỉnh giảm 2%, xuống còn 2.159,90 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng (VAT).
Áp lực bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng trong những năm tới
Dù đạt được những kết quả tích cực, báo cáo cảnh báo việc bảo đảm an ninh năng lượng sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều sức ép trong năm 2027 và có thể trở nên thách thức hơn vào năm 2028.
Nguyên nhân chủ yếu là nhu cầu điện dự kiến tăng khoảng 10% mỗi năm trên nền tiêu thụ đã ở mức cao, trong khi một số nguồn điện nền mới có nguy cơ chậm tiến độ vận hành. Bên cạnh đó, hiện tượng El Niño có thể kéo dài đến khoảng tháng 6/2027, tiếp tục gây áp lực lên khả năng cung ứng điện.
Báo cáo cũng chỉ ra những hạn chế mang tính cơ cấu của hệ thống năng lượng Việt Nam, trong đó đáng chú ý là tỷ trọng nhập khẩu năng lượng ròng tương đương khoảng 44% tổng nguồn cung năng lượng sơ cấp, năng lực dự trữ xăng dầu còn hạn chế và áp lực cung ứng điện ngày càng lớn tại khu vực miền Bắc.
Trước những thách thức này, báo cáo đề xuất chuyển đổi tư duy chính sách an ninh năng lượng, từ mục tiêu chủ yếu là bảo đảm đủ nguồn cung sang cách tiếp cận toàn diện hơn, dựa trên bốn trụ cột: an toàn, ổn định, tự chủ và bền vững.
Theo đó, các giải pháp trọng tâm bao gồm giảm phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu; phát triển hạ tầng năng lượng; ứng phó với các rủi ro an ninh phi truyền thống; hoàn thiện thể chế, chính sách; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và phát triển nguồn nhân lực; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế.
Báo cáo cũng kiến nghị ưu tiên phát triển các nguồn năng lượng sơ cấp trong nước, áp dụng cơ chế đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn điện và lưới điện cấp bách, mở rộng năng lực dự trữ năng lượng quốc gia và rà soát, điều chỉnh cơ cấu nguồn điện phù hợp với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn.
Trong khuôn khổ diễn đàn, Bộ Công Thương công bố kế hoạch xây dựng cổng thông tin trực tuyến về an ninh năng lượng. Cổng thông tin dự kiến tích hợp các nội dung về chính sách năng lượng, điện lực, dầu khí, năng lượng mới, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, dữ liệu năng lượng và những diễn biến trên thị trường năng lượng quốc tế./.
Hoàng Hạnh
Bài viết cùng chuyên mục
Hiệp định VEFTA mở ra không gian hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư mới
Đắk Lắk: Ea Ô khơi mở tiềm năng, lợi thế thu hút đầu tư
Những đám mây đen phủ bóng nền kinh tế đầu tàu châu Âu
Thỏa thuận nông nghiệp Mỹ – Trung mở ra cơ hội và áp lực mới cho ASEAN
Đồng bằng sông Cửu Long: Hộ kinh doanh nhỏ giữ nhịp thị trường, góp phần ổn định kinh tế
Chữ Tín: ‘Tài sản vô hình’ bảo vệ doanh nghiệp