Trung Quốc và Hoa Kỳ đã đạt đồng thuận mở rộng thương mại nông sản thông qua việc cắt giảm thuế quan, đồng thời xử lý các rào cản phi thuế quan và vấn đề tiếp cận thị trường, theo thông báo của Bộ Thương mại Trung Quốc hôm thứ Bảy sau hội nghị thượng đỉnh diễn ra tại Bắc Kinh. Động thái này được kỳ vọng sẽ góp phần hạ nhiệt căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới và thúc đẩy dòng chảy hàng hóa nông nghiệp song phương.
Theo Reuters (ngày 16/5/2026), các thỏa thuận hiện mới ở mức “sơ bộ” và sẽ được hoàn tất trong thời gian sớm nhất, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết sau chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump.
Dù vậy, nông sản Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc vẫn chịu mức thuế bổ sung 10% sau các đợt áp thuế trả đũa năm ngoái, khiến kim ngạch thương mại sụt giảm mạnh. Theo dữ liệu Bộ Nông nghiệp Mỹ, nhập khẩu nông sản của Trung Quốc từ Mỹ trong năm 2025 giảm 65,7% so với cùng kỳ, xuống còn 8,4 tỷ USD.
Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết hai bên đang hướng tới thúc đẩy thương mại song phương, bao gồm các mặt hàng nông nghiệp, thông qua các biện pháp như cắt giảm thuế đối với nhiều loại hàng hóa, dù chưa nêu cụ thể sản phẩm nào.
Sau cuộc gặp hồi tháng 10, Trung Quốc đã nối lại việc mua một số nông sản Mỹ, thực hiện cam kết nhập khẩu 12 triệu tấn đậu tương trước cuối tháng 2. Bắc Kinh cũng tăng mua lúa mì và lúa miến từ Mỹ.
Các nhà quan sát thị trường kỳ vọng mức thuế 10% đối với đậu tương sẽ được cắt giảm, tạo điều kiện để các nhà máy ép dầu tư nhân của Trung Quốc quay lại mua hàng Mỹ sau thời gian phần lớn thị phần thuộc về các doanh nghiệp thương mại nhà nước trong niên vụ thu hoạch vừa qua.
Johnny Xiang, nhà sáng lập AgRadar Consulting có trụ sở tại Bắc Kinh, nhận định việc cắt giảm thuế đối với các mặt hàng nông sản sẽ đánh dấu bước bình thường hóa trong thương mại nông nghiệp giữa Trung Quốc và Mỹ, qua đó mở đường để các doanh nghiệp tư nhân quay trở lại thị trường.
Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết hai bên cũng nhất trí “giải quyết hoặc đạt được tiến triển đáng kể” đối với các rào cản phi thuế quan và vấn đề tiếp cận thị trường. Bắc Kinh cam kết xử lý những quan ngại của Washington liên quan đến đăng ký cơ sở chế biến thịt bò và xuất khẩu gia cầm từ một số bang của Mỹ.
Hôm thứ Sáu, Trung Quốc đã gia hạn đăng ký thêm 5 năm cho 425 nhà máy thịt bò của Mỹ từng bị đình trệ sau khi giấy phép hết hiệu lực vào năm ngoái, đồng thời cấp đăng ký mới thời hạn 5 năm cho 77 cơ sở khác của Mỹ.
Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins cho biết trên mạng xã hội X rằng Trung Quốc cũng đã đồng ý thực hiện các cam kết liên quan đến thịt bò, bao gồm nối lại nhập khẩu từ 17 bang của Mỹ.
Trong khi đó, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Washington kỳ vọng Trung Quốc sẽ mua lượng nông sản Mỹ trị giá “hàng chục tỷ USD” trong ba năm tới, dù hai bên hiện chưa công bố chi tiết về chủng loại hàng hóa, giá trị hay sản lượng cụ thể.
Đối với ASEAN, sự đồng thuận thương mại nông nghiệp giữa Trung Quốc và Mỹ có thể mang lại cả cơ hội lẫn thách thức. Việc hạ nhiệt căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới được kỳ vọng sẽ giúp ổn định chuỗi cung ứng, hỗ trợ nhu cầu thương mại toàn cầu và giảm áp lực biến động giá nông sản trong khu vực. Tuy nhiên, khi Trung Quốc tăng mua nông sản từ Mỹ, một số nhà xuất khẩu ASEAN như Thái Lan, Việt Nam, Indonesia… có thể đối mặt với cạnh tranh lớn hơn tại thị trường Trung Quốc, đặc biệt ở các mặt hàng như đậu tương, ngũ cốc hay thịt gia súc. Điều này buộc các nước ASEAN phải nâng cao năng lực cạnh tranh, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tận dụng các hiệp định thương mại hiện có để giữ vững thị phần trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang tái cân bằng.
Minh Anh