Ngày 4/10/2026, Đại hội Thể thao châu Á (Asian Games) lần thứ 20 khép lại tại Nagoya, Nhật Bản, sau hai tuần tranh tài nhiều biến động. Theo Reuters, kỳ đại hội ghi dấu bằng màn tỏa sáng của nhiều tài năng trẻ, song cũng để lại không ít tranh luận về những bất cập trong công tác tổ chức và sức hút hạn chế đối với công chúng.
Chủ tịch Hội đồng Olympic châu Á (OCA) Sheikh Joaan bin Hamad Al Thani tuyên bố bế mạc Đại hội tại Sân vận động Điền kinh Mizuho Park, đồng thời trao ngọn đuốc cho ban tổ chức kỳ Đại hội tiếp theo, diễn ra tại Doha vào năm 2030.
Khoảng 17.000 vận động viên và quan chức đã quy tụ tại Aichi-Nagoya, con số thậm chí vượt Thế vận hội Paris. Các vận động viên tranh tài ở 469 nội dung, với địa điểm thi đấu trải dài từ Tokyo đến Osaka.
Quy mô khổng lồ của sự kiện phần nào đi ngược định hướng tổ chức một kỳ Đại hội “đơn giản, tinh gọn và hiệu quả”, kéo theo không ít xáo trộn trong quá trình vận hành.
Nhiều vận động viên và đội tuyển phàn nàn về những bất cập trong việc bố trí nơi ăn ở và phương tiện đi lại, khiến ban tổ chức nhiều lần phải lên tiếng xin lỗi.
Bất chấp những trục trặc trong công tác tổ chức, Đại hội vẫn để lại dấu ấn chuyên môn đậm nét với màn trình diễn của hàng loạt tài năng trẻ, nổi bật là kình ngư 13 tuổi người Trung Quốc Yu Zidi.
Được vinh danh là Vận động viên nữ xuất sắc nhất Đại hội, Yu Zidi cho thấy tiềm năng trở thành một trong những gương mặt đáng chú ý tại Olympic Los Angeles sau khi giành ba huy chương vàng cá nhân trên đường đua xanh ở Tokyo.
Ở nội dung 200m hỗn hợp cá nhân, Yu Zidi giành chiến thắng với thành tích nhanh thứ hai trong lịch sử, qua đó mở ra triển vọng về màn so tài đỉnh cao với Summer McIntosh, kình ngư Canada đang nắm giữ kỷ lục thế giới.
Bơi lội cũng chứng kiến những cột mốc đáng chú ý khác. Zhang Zhanshuo, đồng đội 19 tuổi của Yu Zidi, trở thành vận động viên bơi lội đầu tiên giành bảy huy chương vàng tại một kỳ Đại hội. Trong khi đó, tài năng 17 tuổi của chủ nhà Nhật Bản Shin Ohashi phá kỷ lục thế giới ở nội dung 200m bơi ếch.
Trên đường chạy và sân đấu điền kinh, thế hệ trẻ tiếp tục để lại dấu ấn. Vận động viên 18 tuổi Yan Ziyi của Trung Quốc giành huy chương vàng ném lao nữ bằng một cú ném đạt đẳng cấp thế giới. Chân chạy 20 tuổi người Thái Lan Puripol Boonson thống trị các cự ly ngắn khi giành cú đúp huy chương vàng 100m và 200m, qua đó được vinh danh là Vận động viên xuất sắc nhất (MVP) của Đại hội ở hạng mục nam.
Không có làng vận động viên
Các vận động viên vẫn nỗ lực thi đấu trong bối cảnh Đại hội liên tục phát sinh những trục trặc về hậu cần và cả những sự cố ngoại giao hy hữu.
“Các vấn đề về chỗ ở, đi lại và nhiều khâu khác dường như đã ảnh hưởng đến rất nhiều đoàn thể thao,” ông Wong Po-kee, trưởng đoàn Hong Kong, chia sẻ với Reuters.
Để tiết kiệm chi phí, ban tổ chức không xây dựng làng vận động viên riêng mà bố trí vận động viên và quan chức lưu trú tại nhiều địa điểm khác nhau, từ khách sạn, cabin bằng gỗ dạng container cho đến một du thuyền.
Tuy nhiên, phương án này sớm bộc lộ nhiều bất cập. Ban tổ chức chỉ lập kế hoạch phục vụ khoảng 15.000 vận động viên và quan chức, thấp hơn khoảng 2.000 người so với số đăng ký thực tế, khiến công tác điều phối gặp nhiều khó khăn.
Có thời điểm, các vận động viên phải chờ tới 12 giờ mới hoàn tất thủ tục đăng ký sau khi đến nơi. Khi nhận phòng, một số người phát hiện chỗ ở bị đặt trùng hoặc phải ở chung với những vận động viên không cùng đội tuyển.
Giao thông cũng trở thành vấn đề xuyên suốt Đại hội. Xe buýt đưa đón vận động viên nhiều lần không xuất hiện theo lịch hoặc đưa họ đến nhầm địa điểm, khiến một số nội dung thi đấu bị trì hoãn.
Đoàn thể thao Hàn Quốc đặc biệt không hài lòng với công tác tổ chức. Trưởng đoàn nước này thậm chí chấm điểm “F”, mức thấp nhất cho khâu vận hành Đại hội.
Sự thất vọng càng gia tăng sau trận chung kết bóng đá nam hôm thứ Bảy. Dù Hàn Quốc đánh bại Nhật Bản để giành huy chương vàng, quốc kỳ nước này đã không được kéo lên trong lễ trao huy chương khi quốc ca được cử hành.
Trước đó, một sự cố ngoại giao hy hữu khác cũng xảy ra khi ban tổ chức phát nhầm quốc ca Triều Tiên thay vì quốc ca Hàn Quốc trong một trận đấu của đội tuyển khúc côn cầu trên cỏ nam Hàn Quốc.
Khán đài thưa vắng
Năm năm sau Olympic Tokyo, kỳ Thế vận hội diễn ra trong tình trạng không có khán giả do các hạn chế liên quan đến đại dịch COVID-19 sự kiện thể thao đa môn quy mô lớn đầu tiên của Nhật Bản tiếp tục đối mặt với một vấn đề khác: sự quan tâm hạn chế của công chúng.
Chưa đầy 1.000 khán giả có mặt trên sân vận động sức chứa 50.000 chỗ để chứng kiến đội chủ nhà Nhật Bản đánh bại Hàn Quốc trong trận bán kết bóng đá nữ.
Nhiều địa điểm thi đấu nhỏ hơn cũng thường xuyên rơi vào cảnh vắng khán giả, một phần do nằm ở những khu vực xa xôi, gây khó khăn cho việc di chuyển.
“Nếu phải đưa ra đánh giá, tôi không cho rằng kỳ Đại hội này thành công,” Naoko Toda, một cư dân Nagoya đã theo dõi nhiều nội dung thi đấu, chia sẻ với Reuters trước lễ bế mạc.
Bất chấp những vấn đề trên, Hội đồng Olympic châu Á (OCA), cơ quan quản lý Đại hội, vẫn đánh giá Aichi-Nagoya là một kỳ Đại hội thành công, đồng thời dành lời khen cho ban tổ chức về phương án tổ chức tiết kiệm chi phí.
Trung Quốc dẫn đầu, Nhật Bản lập kỷ lục
Về thành tích chuyên môn, Trung Quốc tiếp tục khẳng định vị thế số một khi đứng đầu bảng tổng sắp với 169 huy chương vàng trong tổng số 341 huy chương. Đây là thành tích tốt nhất của đoàn thể thao nước này tại một kỳ Asian Games tổ chức bên ngoài Trung Quốc.
Chủ nhà Nhật Bản cũng có một kỳ Đại hội đáng nhớ với 83 huy chương vàng trong tổng số 269 huy chương, qua đó phá kỷ lục của chính họ được thiết lập tại Hiroshima năm 1994.
Asian Games lần này còn chứng kiến sự xuất hiện lần đầu tiên của Padel, võ thuật tổng hợp (MMA), Teqball và lướt sóng. Việc bổ sung các môn mới nâng tổng số môn thi đấu lên mức kỷ lục 43, vượt đáng kể quy mô chương trình thi đấu của Olympic Paris.
Qatar sẽ đăng cai kỳ Asian Games tiếp theo tại Doha vào năm 2030. Tuy nhiên, OCA có thể cân nhắc lùi Đại hội sang năm 2031 để sự kiện đồng thời đóng vai trò vòng loại Olympic cấp châu lục cho Thế vận hội Brisbane 2032.
Asian Games 20 khép lại với những dấu ấn trái chiều. Những kỷ lục, màn tỏa sáng của thế hệ vận động viên trẻ và thành tích ấn tượng của các đoàn thể thao đã tạo nên điểm sáng về chuyên môn, nhưng hàng loạt trục trặc hậu cần cùng những khán đài thưa vắng cũng đặt ra nhiều vấn đề về công tác tổ chức một sự kiện thể thao có quy mô ngày càng lớn.
Khi ngọn đuốc Asian Games được trao lại cho Doha 2030, những bài học từ Aichi-Nagoya sẽ là kinh nghiệm đáng giá để OCA và các nước chủ nhà tìm lời giải cho bài toán cân bằng giữa quy mô, chi phí, hiệu quả tổ chức và sức hút đối với công chúng.
Minh Anh