Sáng 17/9/2026, tại Nam Ninh (Quảng Tây, Trung Quốc), Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc dự Hội chợ Trung Quốc – ASEAN (CAEXPO) và Hội nghị Thượng đỉnh Thương mại và Đầu tư Trung Quốc – ASEAN (CABIS) lần thứ 23.
Phát biểu tại Lễ khai mạc CAEXPO và CABIS lần thứ 23, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh Việt Nam mong muốn đóng góp nhiều hơn vào việc mở rộng không gian hợp tác ASEAN – Trung Quốc, trong bối cảnh liên kết kinh tế khu vực đang chuyển mạnh từ trao đổi hàng hóa sang kết nối chuỗi sản xuất, công nghệ, hạ tầng và năng lực phát triển.
Nền tảng cho bước chuyển này là quy mô hợp tác kinh tế ngày càng lớn giữa ASEAN và Trung Quốc, trong đó Việt Nam giữ vai trò kết nối quan trọng. Riêng 8 tháng đầu năm 2026, thương mại Việt Nam – Trung Quốc đạt 216,1 tỷ USD, tăng hơn 35% so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc hiện có hơn 7.000 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký gần 37 tỷ USD.
Từ thực tiễn đó, Phó Thủ tướng đề xuất 4 hướng hợp tác lớn nhằm tạo thêm động lực cho quan hệ ASEAN – Trung Quốc.
Trước hết là đưa Khu vực thương mại tự do ASEAN – Trung Quốc phiên bản 3.0 (ACFTA 3.0) thực sự đi vào cuộc sống, thông qua đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi hơn cho thương mại, đầu tư và tiếp tục mở cửa thị trường cho hàng hóa của nhau.
Cùng với mở rộng quy mô thương mại, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng và tính bền vững của dòng thương mại, đầu tư hai chiều. Theo đó, doanh nghiệp ASEAN và Trung Quốc cần tăng cường liên kết trong những lĩnh vực có dư địa tăng trưởng mới như nông nghiệp xanh, năng lượng sạch và các ngành kinh tế mới.
Một trọng tâm khác là kết nối số và đổi mới sáng tạo. Phó Thủ tướng đề nghị các bên cùng khai thác hiệu quả tiềm năng của trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử xuyên biên giới, hạ tầng số và logistics thông minh, hướng tới hình thành một hệ sinh thái số khu vực vừa đổi mới, vừa an toàn và bao trùm.
Trụ cột thứ tư là kết nối hạ tầng. Không chỉ mở rộng các tuyến đường bộ, đường sắt, đường biển và hàng không giữa ASEAN và Trung Quốc, Phó Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh kết nối giao thông xuyên biên giới, logistics và các hành lang kinh tế. Đây được xem là nền tảng để giảm chi phí lưu thông, tăng khả năng liên kết giữa các trung tâm sản xuất và từng bước hình thành chuỗi cung ứng khu vực ổn định, hiệu quả hơn.
Các đề xuất này cũng phù hợp với sự chuyển dịch trọng tâm của CAEXPO và CABIS. Sau 23 kỳ tổ chức, sự kiện đã phát triển từ một hội chợ xúc tiến thương mại thành nền tảng kết nối thị trường, đầu tư, công nghệ và doanh nghiệp giữa ASEAN với Trung Quốc. CAEXPO năm nay có khoảng 170.000 m² diện tích trưng bày, thu hút hơn 3.400 doanh nghiệp từ hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ. Việt Nam có 120 doanh nghiệp tham dự với hơn 200 gian hàng.
Từ định hướng khu vực đến những dự án cụ thể
Tinh thần thúc đẩy những kết nối thực chất cũng được Việt Nam cụ thể hóa trong quan hệ song phương với Trung Quốc.
Tại cuộc hội đàm với Phó Thủ tướng Thường trực Quốc vụ viện Trung Quốc Đinh Tiết Tường ở Nam Ninh, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đề nghị phía Trung Quốc tiếp tục tạo thuận lợi cho nông sản Việt Nam tiếp cận thị trường; thúc đẩy kết nối đường sắt, sớm xây dựng các khu hợp tác kinh tế qua biên giới và triển khai cửa khẩu thông minh.
Hai bên cũng trao đổi về tăng cường liên kết điện; tháo gỡ vướng mắc tại một số dự án; tạo chuyển biến rõ nét trong hợp tác khoa học – công nghệ, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực; đồng thời đẩy nhanh tiến độ các dự án viện trợ dành cho Việt Nam.
Phó Thủ tướng Đinh Tiết Tường khẳng định Trung Quốc sẽ tiếp tục thúc đẩy các dự án hợp tác thực chất, tăng nhập khẩu nông sản chất lượng cao và ủng hộ các doanh nghiệp có năng lực tăng cường đầu tư chất lượng cao tại Việt Nam. Hai bên đồng thời nhất trí mở rộng hợp tác khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác liên kết điện.
Quảng Tây – mắt xích trực tiếp trong kết nối Việt Nam – Trung Quốc
Trước đó, trong cuộc tiếp Bí thư Đảng ủy Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây Trần Cương, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đề nghị hai bên triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có, đồng thời chuyển mạnh từ giao thương đơn thuần sang liên kết kinh tế sâu rộng.
Trọng tâm được đặt vào kết nối hạ tầng, kinh tế cửa khẩu, khoa học – công nghệ và chuyển đổi số; qua đó khai thác tốt hơn lợi thế của Quảng Tây với vai trò địa bàn tiếp giáp trực tiếp Việt Nam và là một trong những cửa ngõ kết nối Trung Quốc với ASEAN.
Từ ACFTA 3.0, kết nối đường sắt, cửa khẩu thông minh đến AI, logistics và năng lượng, các đề xuất của Việt Nam tại Nam Ninh cùng hướng tới một điểm chung: biến lợi thế về quy mô thị trường và vị trí địa lý thành những kết nối cụ thể về hạ tầng, sản xuất, công nghệ và chuỗi cung ứng, qua đó tạo thêm dư địa cho hợp tác ASEAN – Trung Quốc cũng như quan hệ kinh tế Việt Nam – Trung Quốc.
Các hoạt động của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tại Nam Ninh cho thấy một thông điệp xuyên suốt: Việt Nam không chỉ thúc đẩy mở rộng quy mô thương mại, đầu tư với Trung Quốc và ASEAN, mà hướng mạnh hơn tới nâng cao chất lượng liên kết. Từ thực thi hiệu quả ACFTA 3.0, mở cửa thị trường, kết nối đường sắt và cửa khẩu thông minh đến hợp tác AI, chuyển đổi số, năng lượng sạch và logistics, trọng tâm đang dịch chuyển sang những lĩnh vực có khả năng tạo động lực tăng trưởng mới và củng cố chuỗi cung ứng khu vực.
Trong tiến trình đó, với vị trí kết nối trực tiếp Trung Quốc với ASEAN và quan hệ kinh tế ngày càng sâu rộng với cả hai phía, Việt Nam có thêm dư địa để vừa khai thác tốt hơn các cơ hội về thị trường, vốn, công nghệ và hạ tầng, vừa tham gia sâu hơn vào các mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị khu vực. Điều quan trọng là chuyển những cam kết và cơ chế hợp tác thành các dự án, tuyến kết nối và dòng thương mại cụ thể, qua đó tạo thêm động lực cho tăng trưởng và nâng cao chất lượng hội nhập của nền kinh tế.
Thế Nguyễn