Chiều 31/1/2026, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD) thuộc Hội Nghiên cứu Khoa học về Đông Nam Á -Việt Nam (SEARAV) phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) tổ chức hội thảo “Dữ liệu bao trùm cho phát triển bền vững và Đổi mới sáng tạo mở”. Mục tiêu hội thảo nhằm xây dựng văn hóa chia sẻ dữ liệu bao trùm như một động lực cốt lõi để Việt Nam đạt được các mục tiêu phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo mở.
Sự kiện đã thu hút sự tham gia của rất nhiều đại diện tham gia, đặc biệt có sự góp mặt của đại diện Cục Thống kê – Bộ Tài chính, Viện Nghiên cứu Phát triển Cộng đồng (ACDC), Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD), SNV Việt Nam, Doanh nghiệp LabSD, và Doanh nghiệp ECOSOI và các đại biểu, khách mời đến từ cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, quỹ đầu tư, viện nghiên cứu và tổ chức xã hội.
Dữ liệu bao trùm: “Mạch máu” của Đổi mới sáng tạo mở và Phát triển bền vững tại Việt Nam
Phát biểu tại Hội thảo, TS Phạm Thanh Tịnh, Chủ tịch Hội gửi lời chúc mừng và đánh giá cao Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD), Hội Nghiên cứu Khoa học về Đông Nam Á – Việt Nam (SEARAV) và Trung tâm Hỗ trợ Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (NSSC) đã phối hợp tổ chức hội thảo ngày hôm nay với một tầm nhìn rõ ràng, cách tiếp cận tiên phong và tinh thần kết nối mạnh mẽ giữa các bên liên quan.
Ông cho rằng: Đây là một chủ đề có ý nghĩa hết sức thiết thực trong bối cảnh hiện nay, khi chúng ta đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới cách tiếp cận phát triển, theo hướng bao trùm hơn, dựa trên bằng chứng và có sự tham gia thực chất của cộng đồng. Khi dữ liệu được tạo ra từ cộng đồng, đặc biệt là những nhóm dễ bị tổn thương, thì các chính sách và giải pháp sẽ phản ánh đúng hơn thực tiễn, từ đó nâng cao tính công bằng và hiệu quả.
Đồng thời, khi đổi mới sáng tạo được mở ra cho sự tham gia của nhiều chủ thể, chúng ta sẽ huy động được trí tuệ tập thể, tạo ra những giải pháp bền vững và có khả năng lan tỏa. Chính sự kết hợp giữa dữ liệu từ cộng đồng và đổi mới sáng tạo đa bên sẽ giúp chúng ta xây dựng một hệ sinh thái phát triển thực sự bao trùm, nơi không ai bị bỏ lại phía sau.
Theo Chủ tịch Hội, sự kiện này không chỉ là một hội thảo chuyên môn, mà còn là một không gian đối thoại đa chiều, nơi các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, khu vực tư nhân, các nhà khoa học và các tổ chức xã hội cùng gặp gỡ, chia sẻ và đồng kiến tạo giải pháp. Đây chính là nền tảng quan trọng để thúc đẩy một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vì phát triển bền vững – trong đó cộng đồng giữ vai trò trung tâm.
Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD), đồng thời là Trưởng cộng đồng đổi mới sáng tạo, đã nhấn mạnh một cách tiếp cận mang tính nền tảng: chuyển đổi số chỉ thực sự tạo ra giá trị khi hệ thống dữ liệu phản ánh đầy đủ tính bao trùm, bảo đảm không một nhóm xã hội nào bị bỏ lại phía sau. Theo bà, dữ liệu không chỉ là sản phẩm của công nghệ, mà còn là “tấm gương” phản chiếu mức độ công bằng và toàn diện của quá trình phát triển.
Đặt trong bối cảnh đó, bà Linh đặc biệt đề cập đến Khung Copenhagen về Dữ liệu Công dân (Citizen-Generated Data) như một hướng tiếp cận quan trọng, có thể bổ sung hiệu quả cho hệ thống dữ liệu quốc gia hiện nay. Cách tiếp cận này không chỉ mở rộng nguồn dữ liệu mà còn góp phần đưa tiếng nói của người dân – đặc biệt là các nhóm yếu thế – vào trung tâm của quá trình hoạch định chính sách và đổi mới sáng tạo.
Từ góc độ thể chế, bà kêu gọi cần sớm mở rộng “không gian” cho dữ liệu bao trùm và dữ liệu cộng đồng. Theo đó, cơ quan quản lý cần xây dựng các cơ chế phù hợp để tích hợp dữ liệu từ người dân vào hệ thống chính thức; doanh nghiệp cần chuyển đổi tư duy, coi phản hồi từ cộng đồng là một loại tài sản chiến lược trong thực hành ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) và đổi mới sáng tạo; trong khi các tổ chức xã hội tiếp tục đóng vai trò cầu nối, chuyển hóa tiếng nói cộng đồng thành bằng chứng có giá trị cho chính sách. Bà nhấn mạnh: dữ liệu không chỉ là công cụ quản lý, mà còn là trách nhiệm chung và là nền tảng để kiến tạo một xã hội phát triển bao trùm trong kỷ nguyên số.
Những đề xuất này cũng gắn liền với yêu cầu nâng cao chất lượng chính sách công. Khi dữ liệu được bổ sung từ thực tiễn đời sống, đặc biệt từ các nhóm dễ bị tổn thương, các quyết định chính sách sẽ không chỉ mang tính định tính mà còn phản ánh “hơi thở” của xã hội, từ đó tăng tính khả thi và hiệu quả triển khai.
Ở góc độ doanh nghiệp, trong bối cảnh ESG ngày càng trở thành tiêu chuẩn toàn cầu, việc lắng nghe và tích hợp phản hồi từ cộng đồng không còn là yếu tố mang tính tham khảo, mà trở thành kim chỉ nam cho chiến lược phát triển dài hạn. Đây là cơ sở để doanh nghiệp đo lường mức độ bền vững, nâng cao trách nhiệm xã hội và tạo dựng lợi thế cạnh tranh trong môi trường kinh doanh mới.
Đáng chú ý, trong khuôn khổ hội thảo, nhóm chuyên gia của MSD đã công bố hai báo cáo quan trọng gồm Báo cáo Dữ liệu Cộng đồng 2025 (CGD 2025) và Báo cáo Năng lực số của người khuyết tật tại Việt Nam 2026. Các kết quả nghiên cứu cho thấy một thực tế đáng lưu ý: tính đến giai đoạn 2024–2025, chưa có mục tiêu phát triển bền vững nào được đánh giá là hoàn thành toàn diện; tiến độ thực hiện còn chênh lệch đáng kể giữa các mục tiêu và giữa các nhóm dân cư. Đặc biệt, người khuyết tật, phụ nữ, thanh niên và một số nhóm thiểu số vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản trong tiếp cận cơ hội phát triển và dịch vụ thiết yếu.
Riêng đối với năng lực số của người khuyết tật, báo cáo chỉ ra những khoảng trống lớn trong bối cảnh công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, đang phát triển nhanh chóng. Kỹ năng số nâng cao vẫn còn hạn chế; hơn 90% người tham gia khảo sát chưa từng sử dụng thành công dịch vụ công trực tuyến; và trên 50% chưa có khả năng tiếp cận hoặc sử dụng các công cụ AI. Những con số này không chỉ phản ánh khoảng cách số, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về các chính sách can thiệp mang tính bao trùm hơn.
Các thảo luận tại hội thảo cũng nhấn mạnh một thách thức mang tính hệ thống: nếu thiếu cơ chế chia sẻ thông tin minh bạch và hiệu quả giữa các bên – từ cơ quan quản lý, tổ chức xã hội đến khu vực tư nhân – thì nguồn lực sẽ bị phân tán, thậm chí lãng phí, đồng thời làm chậm khả năng hỗ trợ người dân một cách kịp thời. Việc tăng cường phối hợp liên ngành, liên khu vực vì vậy được xem là chìa khóa để xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu thống nhất, phục vụ hiệu quả cho quản trị quốc gia và phát triển xã hội.
Từ các trao đổi và khuyến nghị, hội thảo đã góp phần định hình một hướng đi rõ nét: thúc đẩy hoàn thiện hệ thống dữ liệu theo hướng bao trùm, tăng cường khả năng tiếp cận công nghệ cho các nhóm yếu thế, đồng thời xây dựng nền tảng hợp tác đa bên. Đây chính là điều kiện tiên quyết để Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững, nơi mọi người dân đều có cơ hội tham gia, đóng góp và thụ hưởng thành quả của quá trình chuyển đổi số.
Khép lại hội thảo, các đại biểu thống nhất rằng việc thúc đẩy dữ liệu bao trùm không chỉ là một mục tiêu kỹ thuật, mà là định hướng chiến lược nhằm tái cấu trúc cách thức phát triển theo hướng công bằng, minh bạch và bền vững hơn. Hội thảo đã góp phần làm rõ vai trò trung tâm của dữ liệu cộng đồng trong việc nâng cao chất lượng chính sách, đồng thời mở ra không gian hợp tác đa bên giữa Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và người dân.
Trong thời gian tới, các sáng kiến được khởi xướng từ hội thảo được kỳ vọng sẽ tiếp tục được cụ thể hóa thông qua việc hoàn thiện cơ chế chia sẻ dữ liệu, tăng cường năng lực số cho các nhóm yếu thế và thúc đẩy tích hợp dữ liệu bao trùm vào hệ thống quản trị quốc gia. Qua đó, từng bước hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, nơi dữ liệu không chỉ được khai thác hiệu quả mà còn được chia sẻ có trách nhiệm, phục vụ lợi ích chung.
Với nền tảng đối thoại và kết nối được thiết lập, hội thảo không chỉ dừng lại ở một sự kiện chuyên môn, mà còn đặt nền móng cho một tiến trình dài hạn hướng tới xây dựng một Việt Nam phát triển bền vững, bao trùm và thích ứng trong kỷ nguyên số.
Tiến Chí – Quang Hoàng