Ngày 10/5/2026, buổi họp mặt cựu giáo viên, học sinh thời kỳ kháng chiến chống Mỹ tại Trường Tiểu học 1 Khánh Bình Đông, xã Khánh Bình, tỉnh Cà Mau đã trở thành dịp tri ân sâu sắc, đồng thời khơi dậy giá trị giáo dục truyền thống đối với thế hệ hôm nay. Trong những năm tháng kháng chiến đầy gian khổ, ngôi trường này không chỉ là nơi dạy chữ, mà còn là điểm tựa tinh thần, nơi hun đúc lòng yêu nước, ý chí vượt khó cho nhiều thế hệ học sinh.
Ngôi trường giữ lửa tri thức trong kháng chiến
Có những cuộc gặp không chỉ để nhắc lại kỷ niệm. Có những lần trở về mái trường xưa không chỉ là cuộc hội ngộ của thầy trò sau nhiều năm xa cách. Với các cựu giáo viên, cựu học sinh Trường Tiểu học 1 Khánh Bình Đông, buổi họp mặt là một cuộc trở về đặc biệt, trở về với những lớp học đơn sơ giữa thời chiến , với những trang vở đầu đời được viết nên trong thiếu thốn, gian khó nhưng thấm đẫm niềm tin vào ngày đất nước hòa bình
Trong không khí trang trọng, ấm áp, Trường Tiểu học 1 Khánh Bình Đông phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức họp mặt cựu giáo viên, học sinh thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Dự buổi họp mặt có nhiều cán bộ lão thành, nguyên là lãnh đạo tỉnh Cà Mau qua các thời kỳ, cùng đông đảo cựu giáo viên, cựu học sinh từng gắn bó với ngôi trường trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.
Những cái bắt tay thật chặt, những ánh mắt xúc động, những mái đầu đã bạc cùng ngồi lại bên nhau khiến không gian sân trường như lắng lại. Sau hàng chục năm, nhiều người học trò cũ nay đã ở tuổi ngoài 70 vẫn tìm về nơi từng chở che ký ức tuổi thơ, nơi thầy cô đã bền bỉ gieo chữ trong hoàn cảnh chiến tranh thiếu thốn đủ bề.
Phát biểu ôn lại truyền thống của nhà trường, ông Đặng Văn Đỏ, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Tiểu học 1 Khánh Bình Đông, nhấn mạnh: trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, nhà trường không chỉ là nơi gieo mầm tri thức, mà còn là cái nôi hun đúc tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường cho nhiều thế hệ học sinh. Trong hoàn cảnh chiến tranh gian khổ, thiếu thốn mọi thứ, các thầy cô vẫn không quản ngại khó khăn, quyết tâm bám trường, bám lớp để giữ vững “mặt trận giáo dục”.
Cụm từ “mặt trận giáo dục” được nhắc lại trong buổi họp mặt không phải là cách nói mang tính hình thức. Ở một vùng quê từng trải qua bom đạn, càn quét, thiếu thốn sách vở, cơ sở vật chất, việc duy trì lớp học đã là một nỗ lực lớn. Những lớp học đơn sơ, mái lá, những trang sách cũ kỹ, những buổi học phải linh hoạt để tránh bom đạn, tránh các cuộc càn quét đã trở thành ký ức không thể quên của nhiều thế hệ.
Trong bối cảnh đó, người thầy không chỉ truyền dạy con chữ. Thầy cô còn là điểm tựa tinh thần, là người giữ niềm tin cho học trò, gieo vào các em lòng yêu nước, ý chí vượt khó và khát vọng vươn lên. Học sinh ngày ấy cũng không chỉ đến lớp để học chữ. Nhiều em vừa học tập, vừa tham gia lao động, góp sức vào công việc chung của quê hương, đất nước.
Theo ông Lê Minh Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Khánh Bình, mỗi cuộc gặp gỡ hôm nay không đơn thuần là dịp để ôn lại kỷ niệm, mà còn là cơ hội để thế hệ hôm nay nhìn lại một giai đoạn lịch sử đầy gian khó nhưng vô cùng vẻ vang của quê hương. Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, giữa bom đạn và thiếu thốn, các thầy cô vẫn bền bỉ bám trường lớp để gìn giữ ánh sáng tri thức và nuôi dưỡng tinh thần cách mạng cho lớp lớp học trò.
Chính trong những điều kiện tưởng chừng không thể ấy, truyền thống hiếu học, lòng yêu nước và tinh thần vượt khó của vùng đất Khánh Bình được vun đắp. Từ những lớp học thời chiến, nhiều thế hệ học sinh đã trưởng thành, tiếp tục đóng góp cho công cuộc bảo vệ Tổ quốc, xây dựng quê hương sau ngày đất nước thống nhất.
Trong số các cựu học sinh của nhà trường, có người đã trực tiếp tham gia chiến đấu và anh dũng hy sinh, như liệt sĩ Huỳnh Phi Hùng, liệt sĩ Phạm Chí Hiền. Có người sau này trưởng thành, giữ nhiều trọng trách trong xã hội, như Thiếu tướng Hồ Việt Lắm, nguyên Cục trưởng An ninh Tây Nam Bộ, Tổng cục An ninh II, Bộ Công an; ông Bùi Công Bửu, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau. Bên cạnh đó còn có nhiều cựu học sinh tiêu biểu khác, những người đã và đang viết tiếp truyền thống của nhà trường bằng sự cống hiến thầm lặng trong nhiều lĩnh vực.
Từ một mái trường tiểu học ở địa phương, câu chuyện giáo dục trong kháng chiến hiện lên không ồn ào nhưng bền bỉ. Đó là minh chứng cho một thực tế: trong bất kỳ hoàn cảnh nào, tri thức vẫn là ánh sáng cần được gìn giữ; giáo dục vẫn là nền tảng để nuôi dưỡng con người, bồi đắp nhân cách và tạo sức mạnh tinh thần cho cộng đồng.
Gắn kết thế hệ, tiếp nối trách nhiệm
Điểm đáng quý của buổi họp mặt tại Trường Tiểu học 1 Khánh Bình Đông không chỉ nằm ở việc gặp lại thầy trò sau nhiều năm, mà còn ở cách những ký ức thời chiến được chuyển thành bài học cho hôm nay. Khi các cựu giáo viên, cựu học sinh trở về mái trường xưa, câu chuyện của họ không còn là chuyện riêng của một thế hệ, mà trở thành tư liệu sống động cho việc giáo dục đạo đức, lịch sử và truyền thống địa phương trong nhà trường hôm nay ở Khánh Bình vùng đất giàu nghĩa tình.
Trong Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, nội dung giáo dục lịch sử, truyền thống, đạo đức, lối sống và giáo dục địa phương được xác định là phần quan trọng để hình thành phẩm chất, năng lực học sinh. Luật Giáo dục năm 2019 cũng nêu mục tiêu đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, văn hóa, sức khỏe, thẩm mỹ, nghề nghiệp, lòng yêu nước, tinh thần dân tộc và ý thức công dân cho xã hội hôm nay.
Từ định hướng ấy, cuộc họp mặt cựu giáo viên, học sinh thời kháng chiến chống Mỹ tại Trường Tiểu học 1 Khánh Bình Đông có ý nghĩa thiết thực. Đây không phải hoạt động kỷ niệm thuần túy, mà là cách giáo dục trực quan, gần gũi. Qua lời kể của người trong cuộc, học sinh hiểu rằng lịch sử không xa lạ trong sách vở. Lịch sử hiện diện ở mái trường các em học, trong ký ức thầy cô đi trước, trong sự hy sinh của người quê hương và hành trình vươn lên của thế hệ.
Trong buổi họp mặt, ông Chung Thành Liêm, ngụ xã Trần Văn Thời, một cựu học sinh của Trường Tiểu học 1 Khánh Bình Đông, có mặt từ sớm. Ngoài 70 tuổi, mái tóc đã hoa râm, ông vẫn khỏe mạnh, nhanh nhẹn. Ông nói nhiều ngày trước đã chờ đến lúc được trở lại trường xưa, gặp bạn bè, thầy cô, cùng nhắc những năm tháng tuổi học trò. Trên sân trường, niềm vui của ông cũng là niềm vui chung của những người từng đi qua chiến tranh, rồi mang ký ức ấy theo suốt đời về sau.
Đáng chú ý, tại buổi họp mặt, ông Chung Thành Liêm trao 20 suất quà cho gia đình người có công, thân nhân liệt sĩ tại địa phương, mỗi suất trị giá 500.000 đồng. Việc làm giản dị ấy nối ký ức chiến tranh với trách nhiệm hôm nay. Từ góc nhìn giáo dục, Trường Tiểu học 1 Khánh Bình Đông là địa chỉ truyền thống gần gũi, nơi chuyện thật và người thật giúp học sinh hiểu giá trị hòa bình, học tập và cống hiến, để quá khứ tiếp tục soi sáng trách nhiệm dựng xây quê hương.
“Tôi rất vui mừng khi trở lại mái trường xưa, được ngồi đây để ôn lại những kỷ niệm hàng chục năm trước với bạn bè. Hôm nay có người còn, người mất, nhưng tình cảm của chúng tôi dành cho trường, cho lớp và bạn bè vẫn vẹn nguyên như thuở nào. Dù tuổi ngày một cao, sức khỏe có nhiều hạn chế, tôi vẫn hy vọng sẽ còn nhiều cuộc họp mặt như thế này”, ông Liêm chia sẻ. Lời nói mộc mạc ấy khiến nhiều người ngồi bên lặng đi, bởi đó cũng là lòng họ nữa.
Tình nghĩa thầy trò, qua câu chuyện của ông Liêm, hiện lên bền chặt mà không cần tô vẽ. Thời gian có thể làm mờ nhiều chi tiết, nhưng những năm tháng được học tập, được thầy cô dìu dắt trong gian khó vẫn ở lại sâu trong ký ức mỗi người. Với các cựu học sinh, buổi họp mặt không chỉ để nhận ra nhau sau bao năm, mà còn là dịp kết nối thế hệ, tri ân những người đã cống hiến cho sự nghiệp giáo dục địa phương, từ những lớp học nhỏ giữa chiến tranh xưa.
Thông điệp về sự tiếp nối vì thế được thể hiện rõ. Các thế hệ cựu giáo viên, học sinh Trường Tiểu học 1 Khánh Bình Đông đã góp phần đặt nền móng cho truyền thống hiếu học, tinh thần vượt khó và lòng yêu nước của nhà trường. Những đóng góp thầm lặng ấy trở thành tài sản tinh thần quý, là niềm tự hào để thầy cô, học sinh hôm nay gìn giữ, phát huy. Một ngôi trường chỉ thật sự lớn khi biết nâng niu quá khứ của mình và truyền lại cho thế hệ sau này.
Trọng Nguyễn