Thứ Bảy, Tháng Ba 2, 2024
* Email: bbt.dongnama@gmail.com *Tòa soạn: 0989011688 - 0768908888
spot_img

Mỹ không thể là ”vị cứu tinh” của châu Âu trong khủng hoảng năng lượng.

ĐNA -

Nhu cầu thiếu năng lượng của châu Âu đã thúc đẩy ngành công nghiệp khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ phát triển mạnh mẽ, nhưng công suất của nước này không đủ để đáp ứng và LNG đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới khí hậu và môi trường.

Khi châu Âu hướng tới từ bỏ năng lượng Nga để trừng phạt nước này vì chiến dịch quân sự ở Ukraine, nhu cầu về LNG của lục địa này đã tăng lên mức chưa từng có.

Mỹ hiện là nước xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, tuy nhiên các giới hạn về địa lý, kinh tế và kỹ thuật khiến nước này chưa thể trở thành “vị cứu tinh” cho châu Âu toàn diện về vấn đề năng lượng. Tình trạng thiếu năng lực xuất khẩu tại Mỹ đang làm tắc nghẽn nguồn cung LNG sang châu Âu và phần còn lại của thế giới.

Trong khi đó, các nhóm hoạt động khí hậu cho rằng tăng cường xuất khẩu LNG là một cách tiêu cực để đối phó với cuộc khủng hoảng năng lượng ở châu Âu khiến mất cân bằng về môi trường và khí hậu.

“Đây là một biện pháp đầy rủi ro ở phía trước đối với nhu cầu năng lượng và khí hậu của chúng ta”, Robin Schneider, Giám đốc Điều hành của nhóm phi lợi nhuận Texas Campaign for the Environment, nói.

Khủng hoảng năng lượng ở châu Âu

Giá khí đốt tự nhiên tăng vọt đã ảnh hưởng đến châu Âu kể từ khi khu vực này tìm cách giảm sự phụ thuộc vào khí đốt của Nga. Nga đã giảm nguồn cung khí đốt sang châu Âu qua đường ống Dòng chảy phương Bắc 1.

Trong tuần trước, giá khí đốt đã tăng 25% sau khi Tập đoàn Gazprom của Nga tuyên bố sẽ giảm lưu lượng khí đốt qua đường ống Dòng chảy phương Bắc 1 xuống còn 33 triệu m3 mỗi ngày, bằng khoảng 20% công suất đường ống, từ ngày 27/7. Vào tháng 5, Nga đã đáp trả các lệnh trừng phạt của châu Âu bằng cách ngăn chặn hoàn toàn các dòng khí đốt đến châu Âu thông qua đường ống Yamal-Europe.

Các quốc gia châu Âu đang nỗ lực tích trữ đủ khí đốt khi mùa đông đang tới gần. Nhiều nước lo ngại rằng nguồn năng lượng sẽ cần được phân bổ đều cho cả hộ gia đình và doanh nghiệp, đồng thời cuộc khủng hoảng năng lượng có thể gây ra suy thoái kinh tế. Châu Âu sử dụng khí đốt tự nhiên để sưởi ấm, sản xuất điện và sử dụng trong ngành công nghiệp.

Mỹ khó cứu châu Âu khỏi khủng hoảng năng lượng

Để đáp ứng nhu cầu khí đốt tự nhiên của châu Âu, Mỹ đã củng cố vị trí là nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới trong nửa đầu năm 2022, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Ước tính, xuất khẩu LNG trung bình hàng ngày của Mỹ tăng 12% trong 6 tháng qua.

Sau khi thay thế châu Á trở thành nhà nhập khẩu LNG hàng đầu của Mỹ, Anh và EU đã nhận được 71% lượng hàng xuất khẩu và đang phải trả một khoản tiền lớn cho LNG. Một số nhà sản xuất thậm chí đã phá vỡ hợp đồng với các nước đang phát triển để chuyển hướng cung cấp nhiên liệu sang châu Âu nhằm thu về lợi nhuận cao hơn bất chấp các khoản phạt.

Theo Eugene Kim, Giám đốc tại bộ phận nghiên cứu khí đốt châu Mỹ của công ty Wood Mackenzie, Mỹ đã nổi lên như một trong những nhà cung cấp LNG an toàn duy nhất cho châu Âu.

Khi Tổng thống Joe Biden hồi tháng 3 đã cam kết sẽ xuất khẩu nhiều LNG hơn sang châu Âu, Mỹ đang tăng đáng kể công suất khai thác LNG. Ngoài ra, do phụ thuộc vào đường ống khí đốt từ Nga, phần lớn châu Âu thiếu cơ sở hạ tầng nhập khẩu đầy đủ ngay cả khi Mỹ có thể xuất khẩu nhiều LNG hơn.

Trong ngắn hạn, xuất khẩu LNG của Mỹ dự kiến sẽ giảm đáng kể do một trong những nhà máy lớn nhất của Mỹ sản xuất LNG bị nổ vào tháng 6 ở bờ Vịnh Texas.

“Giả sử mọi thứ được tăng cường hoàn toàn vào năm 2023, chúng tôi vẫn đạt mức tối đa 12 tỷ feet khối LNG một ngày. Không có dự án mới nào có thể làm tăng đáng kể lượng xuất khẩu LNG của chúng tôi cho đến khi các dự án tiếp theo được triển khai”, nhà phân tích Eugene Kim nói thêm.

Năng lực sản xuất LNG của Mỹ hiện phần lớn bị ràng buộc trong các hợp đồng dài hạn với các quốc gia ngoài châu Âu và việc đầu tư cơ sở hạ tầng tiếp theo sẽ chưa thể thực hiện cho đến năm 2024 hoặc muộn hơn. Ngay cả khi đó, Mỹ vẫn không đủ năng lực để cung cấp nhiên liệu cho châu Âu, ông Kim giải thích.

Ngoài những hạn chế về năng lực khai thác sản lượng LNG, các nhóm người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ đang phải chịu giá cao hơn do xuất khẩu LNG của nước này tăng mạnh.Khó khăn khi khai thác LNGViệc mở rộng năng lực khai thác LNG của Mỹ cũng vấp phải sự phản đối từ các nhà hoạt động khí hậu trong nước và quốc tế.

Các nhóm hoạt động khí hậu cho rằng việc mở rộng cơ sở hạ tầng LNG cần thiết để tăng xuất khẩu đồng nghĩa với việc đổi mới các mục tiêu hiện tại nhằm giảm phát thải nhiên liệu hóa thạch.

Họ chỉ ra rằng LNG chiếm 1/3 lượng khí thải carbon của Mỹ, bao gồm gần 1/2 lượng khí thải metan. Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu đã dán nhãn metan là nguyên nhân chính gây ra khủng hoảng khí hậu.

Bên cạnh đó, theo nhiều nghiên cứu, quá trình khai thác và hóa lỏng khí tự nhiên có thể cực kỳ nguy hiểm và gây ô nhiễm. Ngoài metan, quá trình khai thác LNG có thể giải phóng các chất gây ung thư và các chất hóa học có hại khác.

Bất chấp những rủi ro về khí hậu, EU đã đưa LNG vào danh sách các khoản đầu tư bền vững và các nhà xuất khẩu khí đốt của Mỹ đã ký một loạt hợp đồng để đáp ứng nhu cầu của châu Âu.

Theo ông Kim, đã có sự thay đổi trong các ưu tiên năng lượng của châu Âu.

Chuyên gia Schneider lưu ý rằng châu Âu có thể tìm kiếm một lộ trình xanh hơn cho an ninh năng lượng, chẳng hạn bằng cách đầu tư nhiều hơn vào năng lượng tái tạo.

Theo bà Schneider, các cơ sở xuất khẩu LNG mới của Mỹ thậm chí sẽ không giúp cải thiện tình hình trong 3 năm nữa, và nói thêm rằng châu Âu có thể “sử dụng cuộc khủng hoảng năng lượng này để chuyển đổi sang các loại nhiên liệu bền vững hơn”.

Châu Âu đang đối mặt cuộc khủng hoảng khí đốt chưa từng có, đẩy nền kinh tế khu vực tiến gần tới sự suy thoái…

Việc bị Nga siết nguồn cung ứng khí đốt đang đặt ra cho châu Âu những thách thức nan giải. Điều này cũng đặt ra những câu hỏi lớn về tham vọng chống biến đổi khí hậu của các quốc gia trong khu vực

Dưới đây là 3 biểu đồ thể hiện sự trầm trọng của cuộc khủng hoảng này, theo CNBC:

Nga siết nguồn cung khí đốt

Nga đã giảm đáng kể dòng chảy khí tự nhiên sang châu Âu kể từ khi các quốc gia phương Tây áp đặt một loạt biện pháp trừng phạt khắc nghiệt nhằm vào quốc gia này sau khi xung đột nổ ra ở Ukraine hôm 24/2/2022.

Moscow phủ nhận việc dùng khí đốt làm “vũ khí”, trong khi các nước châu Âu chỉ trích Gazprom – tập đoàn năng lượng quốc doanh của Nga – không còn là một nhà cung cấp đáng tin cậy. Nguồn cung khí đốt từ Nga giảm là một vấn đề lớn đối với các quốc gia Liên minh châu Âu (EU) khi mà Nga cung ứng cho 40% nhu cầu khí đốt của khối.

Dữ liệu từ Nord Stream – công ty vận hành đường ống Nord Stream 1 nối liền từ Nga sang Đức – cho thấy dòng chảy khí đốt từ Nga sang phương Tây đã giảm đáng kể. Tuần trước, lượng khí đốt qua Nord Stream 1 đã bị giảm về 20% công suất đường ống, từ mức 40% trước đó, với lý do kỹ thuật.

Bộ trưởng Bộ Kinh tế Đức, ông Robert Habeck, nói rằng “lời bào chữa rằng có vấn đề kỹ thuật của Gazprom như một trò hề”. Cung ứng khí đốt từ Nga sang Đức đã bị tạm dừng trong 10 ngày để bảo trì định kỳ đường ống trước khi giảm về mức 20%.

Theo Ủy ban châu Âu (EC), cơ quan điều hành EU, hiện 12 quốc gia thành viên EU đã chứng kiến dòng chảy khí đốt từ Nga sụt giảm và một số nước khác bị cắt hoàn toàn.

Các quan chức hàng đầu EU cáo buộc Nga “tống tiền” châu Âu và “vũ khí hóa” việc cung ứng khí đốt. Trong khi đó, điện Kremlin khẳng định Nga là một nhà cung cấp đáng tin cậy và việc nguồn cung khí đốt sang châu Âu giảm là do các biện pháp trừng phạt của phương Tây và vấn đề kỹ thuật.

“Chúng ta phải chuẩn bị sẵn sàng cho việc có thể bị cắt khí đốt hoàn toàn trong tương lai và điều này đồng nghĩa chúng ta cần có một kế hoạch ngay”, ủy viên về năng lượng EU, bà Kadri Simson, nói với CNBC tuần trước.

Các nhà lãnh đạo châu Âu lo sợ sẽ bị cắt hoàn toàn nguồn khí đốt, đặc biệt là bởi nhiều ngành công nghiệp của khu vực này sử dụng khí đốt như một nguyên liệu thô đầu vào trong quá trình sản xuất.

Trong bối cảnh này, nhiều nước đã nỗ lực tìm kiếm các nhà cung cấp và nguồn cung năng lượng thay thế. Tuy nhiên, sự dịch chuyển này không phải một nhiệm vụ dễ dàng và càng không thể thực hiện trong một thời gian ngắn.

EC đã yêu cầu các quốc gia thành viên EU đặt mục tiêu tích trữ khí đốt tối thiểu 80% vào tháng 11 năm nay. Hồi tháng 6, mức tích trữ chỉ đạt hơn 56%.

Giá khí đốt tăng chóng mặt

Giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu đã tăng đáng kể sau khi xung đột nổ ra ở Ukraine và thậm chí trước khi Nga siết dòng chảy cung ứng. Áp lực giá càng được đẩy lên cao mỗi lần Nga có động thái giảm lượng cung ứng cho châu Âu do khí đốt có tầm quan trọng với nhiều ngành công nghiệp và do châu Âu không có nhiều lựa chọn thay thế cho nhiên liệu hóa thạch Nga.

“Giá khí đốt tự nhiên ở châu Âu hiện đắt hơn rất nhiều so với mức giá bình quân giai đoạn 2015-2019”, nhà kinh tế Salomon Fiedler tại Berenberg, cho biết. “Trong một năm bình thường, EU có thể sử dụng 4,3 tỷ megawatt giờ (MWh) khí đốt tự nhiên. Vì vậy, nếu giá tăng thêm 100 Euro/ MWh trong một năm và EU phải trả mức giá này thay vì được hưởng lợi từ các hợp đồng giá cố định dài hạn, chi phí sẽ tăng thêm khoảng 430 tỷ Euro (437 tỷ USD) – tương đương 3% GDP năm 2021 của EU”.

Các thiết bị đầu cuối LNG, giống như ở Rotterdam, vẫn còn rất ít ở châu Âu. Ảnh: AFP

Giá tăng sau đó “tấn công” hóa đơn năng lượng của các công ty và hộ gia đình trong khối. Giá khí đốt châu Âu trên sàn TTF của Hà Lan đã tăng 15% lên gần 200 Euro/MWh, làm dấy lo ngại rằng người tiêu dùng và các ngành công nghiệp châu Âu sẽ phải vật lộn để thanh toán hóa đơn năng lượng của mình và châu lục này sẽ trải qua mùa đông sắp tới trong cơn suy thoái – theo các nhà phân tích tại hãng tư vấn Eurasia Group.

Triển vọng tăng trưởng kinh tế ảm đạm

Với nguồn cung bị thắt chặt và giá cả tăng cao, cuộc khủng hoảng khí đốt đang kéo tụt triển vọng tăng trưởng kinh tế của cả châu ÂuTheo báo cáo công bố thứ Sáu tuần trước, tăng trưởng GDP của châu Âu đạt 0,7% trong quý 2/2022, vượt mức dự báo của cá nhà phân tích. Tuy nhiên, ngày càng nhiều nhà kinh tế cho rằng châu lục này sẽ xảy ra suy thoái trong năm 2023.Đầu tháng này, EC dự báo kinh tế EU tăng trưởng 2,7% trong năm nay và 1,5% vào năm sau. Tuy nhiên, tổ chức này cũng lưu ý rằng việc Nga cắt hoàn toàn khí đốt cho châu Âu sẽ đẩy châu lục này rơi vào suy thoái trong năm 2022.

“Giá khí đốt tăng làm tăng chi phí của các công ty và thắt chặt túi tiền của người tiêu dùng, khiến họ ít chi tiêu cho các loại hàng hóa, dịch vụ không thiết yế. Do đó, chúng tôi dự báo khu vực đồng tiền chung Euro (còn gọi là Eurozone) sẽ suy thoái trong mùa thu năm nay với lạm phát vẫn ở mức cao”, ông Fiedler nói.

The Cuong/tổng hợp tư AFP