(Đà Nẵng). Báo cáo thường niên phân tích “Nền kinh tế mới đang được định hình mạnh mẽ bởi tốc độ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) gia tăng, chuyển dịch từ giai đoạn thử nghiệm sang tích hợp {các giải pháp pháp} cốt lõi vào vận hành, quy trình làm việc và tái cấu trúc mô hình tăng trưởng toàn cầu”, đó là nhận định từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới World Economic Forum, 2026.
Xu thế tăng trưởng mới từ tốc độ ứng dụng trí tuệ nhân tạo
IMF và World Bank, trong nhiều báo cáo đều nhấn mạnh sự trỗi dậy của AI và đầu tư công nghệ như một động lực tăng trưởng mới. Công nghệ số, tự động hóa và AI đang góp phần nâng năng suất ở một số nền kinh tế thông qua đầu tư vào hạ tầng số, Logistics, phân tích dữ liệu và các dịch vụ tri thức (theo phân tích từ International Monetary Fund, 2026; World Bank, 2026) và cho rằng đây là Xu hướng tăng trưởng mới thứ hai.
Nhóm Nghiên cứu cho rằng, đây mới là “Động lực hỗ trợ có tính chọn lọc”, chưa đủ mạnh để bù đắp hoàn toàn cho sự suy yếu của đầu tư truyền thống và nhu cầu tiêu dùng toàn cầu. Và gợi ý, đề xuất, trong kịch bản tăng trưởng, Đà Nẵng cần phát triển theo hướng dịch vụ hiện đại là mũi nhọn; công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ là động lực. “Cộng đồng Đà Nẵng phải có quyết tâm lớn, cùng đóng góp trí tuệ cho tính khả thi của các dự án, kịch bản , để không bỏ lỡ “chuyến tàu” công nghệ toàn cầu”- PGS.TS Đoàn Ngọc Phi Anh nhấn mạnh.
Hàm lượng công nghệ lớn, dịch vụ hiện đại vẫn là mũi nhọn
“Thế giới đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó công nghệ đang thay đổi rất nhanh cách chúng ta sản xuất, kinh doanh và cạnh tranh. Trong cuộc cạnh tranh đó, lợi thế của một thành phố không chỉ nằm ở hạ tầng hay nguồn vốn, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và đưa những giá trị đó nhanh chóng ra thị trường. Đà Nẵng xác định đổi mới sáng tạo phải trở thành một năng lực phát triển của thành phố, chứ không chỉ là một lĩnh vực riêng của ngành khoa học và công nghệ”, Phó Chủ tịch UBND thành phố, ông Hồ Quang Bửu, cam kết rõ về động lực và định hướng phát triển của Đà Nẵng.
Báo cáo thường niên phân tích, đề nghị thêm: Đà Nẵng nên ưu tiên thu hút và phát triển các ngành điện tử, vi mạch – bán dẫn, AI, tự động hóa, cơ khí chính xác, công nghệ số, năng lượng mới và tái tạo, các ngành công nghiệp hỗ trợ liên quan. Tái cơ cấu các khu, cụm công nghiệp theo hướng xanh, thông minh, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp địa phương với chuỗi giá trị toàn cầu.
Nhóm nghiên cứu – Các chuyên gia cho rằng, hạ tầng số (đáp ứng kinh tế số, và cả xã hội số; các dịch vụ thuộc nhóm Thông tin – Truyền thông) phải đi trước một bước. Trong đó, ưu tiên thu hút đầu tư xây dựng các Trung tâm dữ liệu đạt chuẩn quốc tế Tier III, Tier IV, ưu tiên “Trung tâm dữ liệu xanh” sử dụng năng lượng tái tạo.Với mục tiêu đưa tỷ trọng kinh tế số đạt 35-40% GRDP, hạ tầng số, Đà Nẵng cần hình thành phát triển Trung tâm an toàn – an ninh Mạng & Thông tin.
Vì sao Đà Nẵng phải ưu tiên hình thành Trung tâm an toàn – an ninh Mạng & Thông tin?
Một trong những dịch vụ hiện đại trong bối cảnh số, được Báo cáo thường niên lưu ý, đó là thiết lập một mạng lưới An ninh mạng và An toàn thông tin đủ mạnh. Trong tầm nhìn xa hơn, với lợi thế : Đà Nẵng vẫn đang duy trì vị thế dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số toàn diện trên các trụ cột chính; một khi xã hội số hình thành, mọi hồ sơ định danh cá nhân từ y tế, giáo dục đến giao dịch hành chính đều được lưu trữ trực tuyến. Khối lượng dữ liệu khổng lồ này nếu không có các tiêu chuẩn mật mã bảo vệ nghiêm ngặt sẽ trở thành mục tiêu của tội phạm buôn bán dữ liệu. “Phòng vệ mạng” chính là nhiệm vụ cốt tử để bảo vệ chủ quyền số và sự phát triển kinh tế bền vững.
Tiến sĩ Nguyễn Đức Mận hiện là Phó Trưởng khoa Đào tạo Quốc tế kiêm Trưởng chương trình Công nghệ Phần mềm tại Đại học Duy Tân, trong chia sẻ cùng Tạp chia Đông Nam Á đã phân tích khá sâu: “Khi Đà Nẵng định vị trở thành Trung tâm tài chính quốc tế thứ hai, trung tâm Logistics cốt lõi và bệ phóng xuất khẩu trực tuyến, chúng ta không chỉ xây dựng các hạ tầng vật lý mà thực chất đang kiến tạo một hệ sinh thái siêu liên kết số. Từ lăng kính bảo mật, mỗi chuyển dịch kinh tế vĩ mô đều tương ứng với những nguy cơ an ninh mạng phi truyền thống hoàn toàn mới”.
TS.Nguyễn Đức Mận cho rằng từ Trung tâm Tài chính Quốc tế và Cơ chế Sandbox có thể nhận diện một số rủi ro: Nghị quyết 136/2024/QH15 mở ra cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các công nghệ tiên phong như Fintech, vi mạch bán dẫn, hay AI tại Đà Nẵng. Một hệ sinh thái tài chính mở đồng nghĩa với các rào cản bảo mật truyền thống bị thách thức nghiêm trọng. Các hệ thống thanh toán xuyên biên giới và sổ cái phân tán trong Fintech là mục tiêu hàng đầu của các cuộc tấn công dai dẳng có chủ đích (Advanced Persistent Threats -APT). Tội phạm mạng thường hoạt động âm thầm, trích xuất dữ liệu giao dịch hoặc đánh cắp thuật toán trước khi kích hoạt các cú hích tài chính gây hậu quả khôn lường.
Trả lời những nguy cơ khi Đà Nẵng chọn Smart Logistics nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giải pháp then chốt là số hóa, TS.Nguyễn Đức Mận cho biết siêu liên kết Logistics và Nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng là điều có thể xảy ra.
Với sự hình thành của “Cảng cạn” kết hợp Trung tâm Logistics Hòa Nhơn hay trung tâm phân phối lớn ở Đà Nẵng, hạ tầng Logistics vật lý đã kết hợp chặt chẽ với hạ tầng số. Đồng thời, sự hợp tác giữa Đà Nẵng và Amazon Global Selling thúc đẩy mô hình thương mại điện tử xuyên biên giới…Các hệ thống này đòi hỏi trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) không độ trễ và tính bảo mật cao đối với dữ liệu giao dịch. Tuy nhiên, chuỗi cung ứng hiện đại là mạng lưới đan xen của nhiều nhà cung cấp. Một cuộc tấn công mã độc tống tiền (Ransomware) vào Hệ thống quản lý kho bãi (WMS) hoặc Hệ thống quản lý vận tải (TMS) có thể ngay lập tức làm tê liệt toàn bộ luồng luân chuyển hàng hóa thực tế. Thiệt hại không chỉ là tiền chuộc mà là sự đổ vỡ uy tín và niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế.
Một khủng hoảng hiện tại của An ninh mạng và an toàn thông của Đà Nẵng, cùng 3 “Điểm nghẽn” cốt lõi, theo phân tích sâu của TS.Nguyễn Đức Mận, cho thấy, nút thắt cổ chai lớn nhất (hiện nay) , không nằm ở công nghệ, mà là ở sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực an toàn thông tin chất lượng cao. Báo cáo từ ISC2 (Cybersecurity Workforce Study) cho thấy sự phân hóa cung – cầu ngày càng trầm trọng, với khoảng 4.8 triệu vị trí việc làm an ninh mạng bị bỏ trống trên toàn cầu. Riêng tại Việt Nam, các dự báo chỉ ra nguy cơ thiếu hụt lên tới hơn 700.000 chuyên gia trong tương lai gần.
“Dưới góc nhìn nghiên cứu và quản lý giáo dục, tôi nhận thấy công tác đào tạo nhân lực an toàn thông tin hiện nay đang đối mặt với 3 thách thức cấu trúc lớn: Độ trễ học thuật (Academic Lag) và Rào cản Thủ tục hành chính: Tội phạm mạng hiện nay tiến hóa cực kỳ nhanh chóng, tận dụng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), Deepfake hay các lỗ hổng zero-day. Trong khi đó, chương trình đào tạo tại nhiều trường đại học vẫn thiếu sự linh hoạt và mang nặng tính hàn lâm (1).
Độ trễ từ quy trình phê duyệt: Để cập nhật một học phần hay điều chỉnh khung chương trình, các trường đại học thường phải trải qua quy trình hành chính, kiểm định nội bộ và phê duyệt nhiều bước rất chặt chẽ. Quy trình này thường kéo dài từ vài tháng đến hàng năm, dẫn đến việc nội dung giảng dạy chạy khá chậm so với tốc độ thay đổi chóng mặt của các mối đe dọa thực tế. Sinh viên dù được trang bị nguyên lý cơ bản rất tốt nhưng vẫn có nguy cơ lỗi thời về mặt công nghệ thực chiến ngay khi vừa tốt nghiệp (2).
Rào cản đưa chuyên gia doanh nghiệp vào giảng dạy sớm: Dù các trường đều nhận thức được tầm quan trọng của doanh nghiệp, nhưng cơ chế đào tạo truyền thống vẫn gặp những rào cản lớn về chuẩn học hàm, học vị quy định cho giảng viên đứng lớp chính quy. Điều này khiến các chuyên gia thực chiến – những người trực tiếp đối đầu với mã độc hàng ngày nhưng không chuyên về bằng cấp hàn lâm – rất khó tham gia giảng dạy chính thức từ sớm cho sinh viên. Khoảng trống này khiến sinh viên thiếu cơ hội tiếp cận sớm với tư duy thực tế của ngành (3).
“Ngoài ra, còn có nghịch lý giữa năng lực kỹ thuật vi mô và tư duy quản trị vĩ mô. Phần lớn sinh viên được huấn luyện rất tốt các kỹ năng kỹ thuật cụ thể (“small-cybersecurity”) như quét lỗ hổng hay cấu hình tường lửa. Tuy nhiên, các doanh nghiệp lớn lại đòi hỏi tư duy quản trị hệ thống (“big-cybersecurity”). Sinh viên thường thiếu hụt các năng lực đánh giá rủi ro tổ chức, hiểu biết về tâm lý hành vi con người, sự tuân thủ các chuẩn mực tài chính quốc tế (như PCI-DSS), và kỹ năng giải trình rủi ro kỹ thuật thành ngôn ngữ kinh tế trước ban lãnh đạo. “Môi trường thử nghiệm rủi ro động”: Thiếu vắng. Dù các trường đại học có trang bị phòng thực hành hiện đại, chúng vẫn mang tính chất của một môi trường tĩnh, cô lập và sử dụng các tập dữ liệu lịch sử. Điều này hoàn toàn khác biệt với môi trường thực tế của doanh nghiệp – nơi luồng dữ liệu lưu thông theo thời gian thực với hàng triệu giao dịch đan xen giữa hệ thống cũ (Legacy) và đám mây (Cloud-native). Sinh viên do đó thiếu cơ hội cọ xát trực tiếp với áp lực vận hành thực tế.
Đổi mới sáng tạo và Kịch bản tăng trưởng: Nâng cao tỷ lệ công nghệ được thương mại hóa
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Hoàng Minh đã có những chia sẻ chân thành, thẳng thắn khi phát biểu tại phiên khai mạc SURF 2026.
Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, trước bối cảnh Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng của tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Đặc biệt, ngày 15 tháng 4 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 86/NQ-CP , phê duyệt Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo (tập trung vào lĩnh vực khởi nghiệp sáng tạo thay vì đổi mới sáng tạo chung). Khởi nghiệp sáng tạo không còn là câu chuyện của các startup, mà là động lực cho mọi doanh nghiệp, mọi tổ chức và toàn thể xã hội, và đổi mới sáng tạo phải trở thành một văn hóa.
Đổi mới sáng tạo theo hướng chiến lược, khởi nghiệp sáng tạo gắn liền với phát triển công nghệ và chuyển đổi số không những chỉ dành cho các startup, mà còn tạo dư địa cho kinh tế phát triển, để mọi người dân, mọi thành phần xã hội đều có thể tham gia vào đổi mới sáng tạo. Kinh tế đổi mới sáng tạo không phải là khởi nghiệp sáng tạo đơn thuần. Nghị quyết số 86/NQ-CP vì vậy trở thành văn bản chiến lược toàn diện đầu tiên của Việt Nam nhằm tạo động lực phát triển kinh tế mạnh mẽ.
“Chủ đề “Kỷ nguyên tăng trưởng: Sáng tạo tiên phong” có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của Đà Nẵng. Đà Nẵng cần tập trung phát triển về chất lượng, về thực chất. Thành công của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không chỉ đo bằng số lượng sự kiện, không đo bằng số lượng startup, hay không đo bằng số lượng các cuộc thi, mà quan trọng hơn là có bao nhiêu công nghệ được thương mại hóa, bao nhiêu doanh nghiệp phát triển thành công, bao nhiêu sản phẩm chinh phục được thị trường và đóng góp được bao nhiêu vào tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội.
Mục tiêu cuối cùng của khởi nghiệp sáng tạo là tạo ra các doanh nghiệp công nghệ có năng lực cạnh tranh, đưa công nghệ và kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh, tạo ra sản phẩm dịch vụ có giá trị gia tăng trên thị trường. Do vậy, Mục tiêu cuối cùng của Đà Nẵng là đã tạo ra bao nhiêu doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, bao nhiêu công nghệ thương mại hóa, bao nhiêu sản phẩm ra thị trường và đóng góp bao nhiêu vào phát triển kinh tế – xã hội. Đây chính là thước đo đối với thành phố Đà Nẵng” – Thứ trưởng Hoàng Minh nhấn mạnh.
Để Đà Nẵng thực sự trở thành một thành phố đổi mới sáng tạo, trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo có sức ảnh hưởng của cả nước và khu vực, thay mặt Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Hoàng Minh đã gợi ý Đà Nẵng cần tập trung thực hiện một số định hướng. Trong đó tiếp tục xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có hiệu quả thực chất, là ý kiến đầu tiên được ông đề cập đến.
Theo đó, Đà Nẵng đã có các trung tâm đổi mới sáng tạo, có các vườn ươm, không gian làm việc chung, có quỹ đầu tư, có các trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp. Vấn đề quan trọng là phải làm cho các thành tố này kết nối với nhau và kết nối một cách hiệu quả, thực chất. Các trung tâm đổi mới sáng tạo thực sự phải trở thành nơi kết nối công nghệ, nơi các chuyên gia, doanh nghiệp, nguồn vốn, thị trường gặp nhau để giải quyết các bài toán thực tế và tăng tốc cho các Startup.
Đà Nẵng cần quan tâm hơn đến điều kiện – môi trường hình thành doanh nghiệp công nghệ có khả năng làm chủ công nghệ, phát triển sản phẩm, mở rộng quy mô, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khởi nghiệp sáng tạo phải tạo ra nhiều doanh nghiệp công nghệ, tạo ra nhiều doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp chính là nơi chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm công nghệ, thương mại hóa và biến tài sản trí tuệ thành giá trị kinh tế.
Bà Nguyễn Phương Ly · Giám đốc dự án · Viện Tony Blair Vì sự thay đổi toàn cầu (TBI), trong tham luận “Một số giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp Đà Nẵng mở rộng thị trường quốc tế” (chia sẻ tại Diễn đàn ĐÀ NẴNG VƯƠN RA TOÀN CẦU, Surf 2026, phiên làm việc chiều ngày 19/8), cũng nhấn mạnh thêm rằng: Kế hoạch triển khai Chiến lược Quốc gia về đổi mới sáng tạo của Đà Nẵng, đặt mục tiêu đến năm 2030 có 600 dự án, Startups trên địa bàn. Nhưng số lượng không phải là thách thức duy nhất – câu hỏi lớn hơn là làm thế nào để tạo ra những doanh nghiệp có thể cạnh tranh trên thị trường quốc tế ?
Bà Phương Ly cũng đề xuất mô hình chia sẻ chi phí rất phù hợp: Chính phủ hỗ trợ chi phí tạo giá trị chung (mentoring, workspace, accelerator); doanh nghiệp chịu chi phí cá nhân. Chính phủ-Chính quyền cùng doanh nghiệp cùng có chung tầm nhìn và tư duy toàn cầu: Chính phủ-Chính quyền từ các chỉ số đo lường rõ ràng về hiệu quả, cam kết hỗ trợ, tiếp sức theo lộ trình. Phía Startup, phải lên kế hoạch gia nhập thị trường mà cụ thể là với thị trường đích, với đối tác chiến lược, thể hiện cao tính nghiêm túc, minh bạch cam kết với quyết tâm thực sự./.
Trần Ngọc