Năm học 2026 – 2027 mở ra giai đoạn chuyển đổi quan trọng đối với giáo dục và đào tạo ở xã biên giới Bờ Y (tỉnh Quảng Ngãi). Không chỉ là việc sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường lớp, quá trình tổ chức lại các cơ sở giáo dục còn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, bảo đảm sự ổn định và chất lượng dạy học. Đây cũng là bước chuyển từ kiện toàn tổ chức sang nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương trong giai đoạn mới.
Chủ động ổn định tổ chức, đưa hoạt động giáo dục vào nền nếp
Là xã biên giới nằm ở ngã ba Đông Dương, tiếp giáp với Lào và Cam-pu-chia, Bờ Y được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Pờ Y, Đăk Xú và thị trấn Plei Kần thuộc huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum (cũ). Xã có diện tích hơn 242 km², dân số khoảng 35.500 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 48%, bao gồm cả dân tộc Brâu, một trong những dân tộc rất ít người của cả nước. Đặc điểm địa bàn rộng, dân cư phân bố ở nhiều khu vực, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao đặt ra những yêu cầu riêng đối với việc tổ chức mạng lưới trường lớp, bảo đảm điều kiện học tập cho học sinh sau sắp xếp.
Trước khi sắp xếp, toàn xã có 13 trường học với 35 cán bộ lãnh đạo, quản lý. Sau sắp xếp, số trường giảm còn 6, gồm 2 trường mầm non, 2 trường tiểu học và 2 trường trung học cơ sở, được tổ chức thành 6 điểm trường chính và 9 phân hiệu; số cán bộ lãnh đạo, quản lý giảm còn 21 người. Toàn xã hiện có 7.878 học sinh và 254 cán bộ, giáo viên, nhân viên.
Theo mô hình mới, mỗi trường có một trụ sở chính và các phân hiệu, hoạt động dưới sự điều hành thống nhất của một hiệu trưởng; các phó hiệu trưởng được phân công phụ trách phù hợp với quy mô, đặc điểm từng cơ sở. Cùng với kiện toàn tổ chức, đội ngũ cán bộ quản lý dôi dư được rà soát, đánh giá để bố trí, phân công, điều động hoặc giải quyết chế độ, chính sách theo quy định. Việc thu gọn đầu mối quản lý trong khi vẫn duy trì các điểm trường đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức điều hành, tăng cường phối hợp và sử dụng hiệu quả nguồn lực giáo dục.
Tại Trường Mầm non Chơ Rao, sau sắp xếp, nhà trường có 710 trẻ, trong đó gần 47% là người dân tộc Xơ Đăng, cùng 81 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên. Trụ sở chính đặt tại Trường Mầm non Chơ Rao (cũ); hai cơ sở Bình Minh và Hoa Hồng được tổ chức thành các phân hiệu.
Cô giáo Phan Thị Xuân Mai, Hiệu trưởng Trường Mầm non Chơ Rao cho biết, quy mô trường lớp tăng, phạm vi quản lý mở rộng đòi hỏi nhà trường phải chủ động điều chỉnh phương thức tổ chức, điều hành. Trước mắt, nhiệm vụ trọng tâm là ổn định đội ngũ, duy trì nền nếp chuyên môn, bảo đảm các điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ tại từng cơ sở. Trong điều kiện các phân hiệu nằm trên địa bàn rộng, việc thống nhất quản lý nhưng vẫn phát huy tính chủ động của từng cơ sở có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng hoạt động của nhà trường.
Ở bậc tiểu học, Trường Tiểu học Trần Quốc Toản có quy mô 66 lớp với 2.006 học sinh, 115 cán bộ, giáo viên, được tổ chức tại 3 phân hiệu. Cô giáo Đặng Thị Uyên Chi, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, ngay sau sáp nhập, cấp ủy và lãnh đạo trường tập trung ổn định tổ chức, tạo sự thống nhất trong đội ngũ; rà soát cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; kiện toàn các tổ chuyên môn và phân công nhiệm vụ theo vị trí việc làm, năng lực chuyên môn, phù hợp quy mô trường lớp. Đồng thời, nhà trường kiểm tra, bố trí lại phòng học, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học nhằm bảo đảm các điều kiện cần thiết cho hoạt động giảng dạy và học tập.
Theo cô Đặng Thị Uyên Chi, yêu cầu đặt ra không chỉ là ổn định bộ máy sau sáp nhập mà còn phải thay đổi tư duy quản trị, phương thức tổ chức và điều hành nhà trường. “Đối với đội ngũ quản lý, mô hình mới đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy quản trị, từ cách điều hành theo từng cấp học sang quản trị một nhà trường thống nhất, chú trọng hiệu quả hoạt động, chất lượng giáo dục và sự phát triển toàn diện của học sinh”, cô Chi bày tỏ.
Đối với Trường Trung học cơ sở Bờ Y, năm học 2026 – 2027, nhiệm vụ trước mắt là ổn định hoạt động của 34 lớp với 1.160 học sinh, bảo đảm việc dạy và học không bị gián đoạn trong quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức.
Thầy giáo Nguyễn Tài Duệ, Hiệu trưởng nhà trường nhận định, sáp nhập, tinh gọn mạng lưới trường lớp là chủ trương phù hợp với yêu cầu đổi mới tổ chức và quản lý giáo dục. Tuy nhiên, khi quy mô quản lý thay đổi, công tác điều hành, phối hợp giữa các bộ phận và tổ chức hoạt động chuyên môn cũng phải được điều chỉnh tương ứng, bảo đảm sự thống nhất, liên tục và hiệu quả.
“Đây là cơ hội để nhà trường phát huy tinh thần đoàn kết, thống nhất, chia sẻ kinh nghiệm và khai thác hiệu quả nguồn lực, hướng tới nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh trên địa bàn biên giới”, thầy Duệ chia sẻ.
Thực tiễn tại các cơ sở giáo dục cho thấy, ổn định trường lớp sau sắp xếp không đơn thuần là kiện toàn tổ chức hay bố trí lại cơ sở vật chất, mà còn là quá trình chuyển đổi phương thức quản lý, điều hành và tổ chức hoạt động chuyên môn. Trong đó, sự chủ động của cấp ủy, ban giám hiệu và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ giáo viên giữ vai trò quan trọng, góp phần bảo đảm hoạt động giáo dục không bị gián đoạn, từng bước phát huy hiệu quả mô hình mới.
Kiện toàn bộ máy, bố trí cán bộ trên cơ sở đồng thuận
Cùng với tổ chức lại mạng lưới trường lớp, việc sắp xếp đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên là nhiệm vụ quan trọng, đồng thời cũng là vấn đề khó trong quá trình triển khai mô hình mới. Bởi việc giảm đầu mối trường học không chỉ làm thay đổi cơ cấu tổ chức mà còn tác động trực tiếp đến vị trí công tác, nhiệm vụ và tâm tư của một bộ phận cán bộ, giáo viên.
Việc điều động, phân công lại đội ngũ tại các trường được triển khai theo hướng công khai, minh bạch, căn cứ yêu cầu vị trí việc làm và năng lực chuyên môn; chú trọng bảo đảm định mức giáo viên trên lớp, khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ. Đối với cán bộ quản lý không tiếp tục giữ chức vụ cũ, việc bố trí công tác được xem xét trên cơ sở yêu cầu tổ chức và điều kiện thực tế của từng trường.
Từng giữ cương vị Hiệu trưởng Trường Mầm non Chơ Rao, cô giáo Hồ Thị Hữu Nga được phân công trở lại làm giáo viên sau sắp xếp. Sự thay đổi vị trí công tác ban đầu không tránh khỏi những băn khoăn, song với tinh thần trách nhiệm của người làm nghề giáo, cô từng bước thích nghi và ổn định công việc.
“Đang là hiệu trưởng xuống làm giáo viên cũng có băn khoăn đôi chút nhưng sau một tháng, tôi cảm thấy bình thường, thoải mái và yên tâm công tác”, cô Nga tâm sự.
Tương tự, cô giáo Hoàng Thị Hòa, nguyên Hiệu trưởng Trường Tiểu học số 2 thị trấn Plei Kần, nay được bố trí giữ chức Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Quốc Toản, nhìn nhận việc thay đổi vị trí công tác trong quá trình sắp xếp bộ máy là điều không dễ dàng đối với mỗi cá nhân. Tuy nhiên, khi xác định được yêu cầu chung của việc đổi mới tổ chức, mỗi cán bộ cần đặt trách nhiệm tập thể lên trên những tâm tư riêng.
“Nếu nói là không tâm tư thì không phải. Tuy nhiên đây là yêu cầu đặt ra trên cả nước, hướng tới mục tiêu lớn hơn nên bản thân tôi và các đồng nghiệp của mình sẵn sàng đón nhận và cống hiến ở các vị trí công tác được phân công”, cô Hòa chia sẻ.
Từ thực tế trên có thể thấy, sắp xếp đội ngũ không chỉ là bài toán về số lượng, cơ cấu hay vị trí việc làm mà còn liên quan trực tiếp đến công tác tư tưởng, sự công bằng trong đánh giá cán bộ và khả năng tạo đồng thuận trong tập thể. Đặc biệt, đối với những cán bộ từng giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, việc chuyển sang vị trí công tác mới cần được thực hiện thận trọng, khách quan, bảo đảm quyền lợi chính đáng và phát huy năng lực, kinh nghiệm của từng người.
Theo ông Tống Văn Đồng, Chánh Văn phòng UBND xã Bờ Y, bố trí nhân sự là một trong những khâu khó nhất của quá trình sắp xếp hệ thống trường học. Việc đánh giá năng lực đội ngũ cán bộ quản lý phải bảo đảm chính xác, khách quan, công khai và công bằng, đồng thời làm tốt công tác giải thích, tạo sự thống nhất về nhận thức.
Ông Đồng cho rằng, việc cán bộ từ vị trí cấp trưởng được bố trí làm cấp phó hoặc giáo viên xuất phát từ yêu cầu tổ chức lại bộ máy, không đồng nghĩa với việc bị giáng chức do vi phạm hay không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Vì vậy, cần phân biệt rõ việc thay đổi chức danh theo phương án sắp xếp với việc xử lý trách nhiệm cán bộ, tránh tạo tâm lý nặng nề, ảnh hưởng đến tư tưởng và động lực công tác.
Xác định rõ tính chất phức tạp, nhạy cảm của công tác tổ chức, cán bộ, trước khi triển khai sắp xếp, Thường trực cấp ủy, chính quyền xã đã trực tiếp làm việc với tập thể ban giám hiệu và đội ngũ giáo viên các trường để phổ biến, quán triệt phương án sáp nhập; trao đổi về việc lựa chọn điểm trường chính, bố trí chức danh quản lý theo hướng dẫn của tỉnh và điều kiện thực tiễn địa phương.
Quá trình xây dựng phương án được đặt trong mối quan hệ giữa yêu cầu tinh gọn tổ chức với nhiệm vụ duy trì ổn định hoạt động giáo dục, bảo đảm quyền lợi của cán bộ, giáo viên và điều kiện học tập của học sinh. Trong đó, công tác rà soát hiện trạng từng trường, đánh giá năng lực đội ngũ, dự báo những tác động sau sắp xếp và lắng nghe ý kiến từ cơ sở được chú trọng nhằm hạn chế những xáo trộn không cần thiết.
“Đây là nhiệm vụ lớn, tác động diện rộng và trực tiếp đến cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên tại các trường học. Vì vậy, phương án đưa ra phải được xây dựng trên cơ sở rà soát hiện trạng từng trường, đánh giá tác động nhiều chiều, tạo sự đồng thuận cao trước khi quyết định”, ông Đồng nhấn mạnh.
Từ thực tiễn sắp xếp hệ thống trường học ở xã biên giới Bờ Y, có thể thấy, hiệu quả của việc tinh gọn bộ máy không chỉ được đánh giá qua số lượng đầu mối, chức danh quản lý được giảm, mà quan trọng hơn là khả năng duy trì ổn định hoạt động, phát huy năng lực đội ngũ và nâng cao chất lượng giáo dục. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với cấp ủy, chính quyền và các cơ sở giáo dục trong quá trình đưa mô hình tổ chức mới đi vào hoạt động thực chất, hiệu quả, phù hợp với đặc thù địa bàn biên giới.
Mô hình tổ chức mới đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực quản trị và trách nhiệm của người đứng đầu các cơ sở giáo dục. Hiệu trưởng không chỉ điều hành hoạt động tại trụ sở chính mà phải bảo đảm sự thống nhất trong quản lý chuyên môn, đội ngũ, tài chính, tài sản và dữ liệu; đồng thời nắm chắc điều kiện thực tế của từng phân hiệu, bảo đảm hoạt động dạy và học ổn định, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục.
Bà Y Lan, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Bờ Y cho rằng, sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường lớp là một phần trong yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Đối với địa bàn miền núi, biên giới, quá trình này phải gắn với việc thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về ưu tiên phát triển giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, tạo điều kiện thuận lợi để học sinh được học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện.
“Thước đo quan trọng nhất phải là phục vụ người học, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, sự hài lòng của phụ huynh và chất lượng giáo dục toàn diện, góp phần nuôi dưỡng, bồi đắp nguồn nhân lực cho vùng biên cương của Tổ quốc”, Chủ tịch UBND xã Y Lan bày tỏ.
Từ thực tiễn xã biên giới Bờ Y, việc sắp xếp trường lớp không chỉ hướng đến tinh gọn bộ máy, sử dụng hiệu quả nguồn lực mà còn góp phần cụ thể hóa chủ trương nhất quán của Đảng về chăm lo sự nghiệp giáo dục, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và biên giới. Đó là bảo đảm cơ hội học tập cho mọi trẻ em, từng bước thu hẹp khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa các vùng, miền, gắn nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực với phát triển kinh tế – xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Tư tưởng ấy tiếp tục soi sáng nhiệm vụ đổi mới giáo dục hôm nay, đặt ra yêu cầu dạy chữ gắn với dạy người, bồi dưỡng tri thức đi đôi với rèn luyện đạo đức, nhân cách và tinh thần trách nhiệm. Với vùng biên giới Bờ Y, chăm lo cho mỗi học sinh được đến trường, học tập và trưởng thành không chỉ là đầu tư cho tương lai của từng gia đình, cộng đồng mà còn là bồi đắp nguồn nhân lực, xây dựng nền tảng phát triển bền vững và góp phần giữ vững vùng biên cương Tổ quốc.
Nguyễn Văn Chiến
Bài viết cùng chuyên mục
Cuộc thi thiết kế FPGA & MCU Miền Trung 2026: Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao lĩnh vực vi mạch bán dẫn
DUT JOB FAIR 2026 với kịch bản Ngày hội việc làm không chỉ mang lại cơ hội làm việc
Vinh danh Cộng đồng Giáo dục sáng tạo Việt Nam 2026: Đồng hành cùng phát triển Giáo dục đất nước trong thời đại số
Đại học Đà Nẵng Vinh danh Thủ khoa và Nâng bước sinh viên năm 2026
Anh ngữ Á Châu đón nhận chứng nhận Cambridge CEEP, vinh danh hơn 200 học viên xuất sắc
VKU vinh danh – Chào đón Tân sinh viên 2026: Khởi động hành trình sáng tạo giá trị mới của tuổi trẻ giảng đường