Sáng 1/10/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, chủ trì phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm trong lĩnh vực công thương và xây dựng. Phiên họp được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến với một số tỉnh, thành phố, nhằm rà soát tình hình triển khai các công trình, dự án trọng điểm, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và xác định các nhiệm vụ, giải pháp cần tập trung thực hiện để đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong thời gian tới.
Phát biểu mở đầu phiên họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xác định đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án trọng điểm trong lĩnh vực công thương và xây dựng là nhiệm vụ quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng, phát triển sản xuất, tăng cường năng lực hạ tầng, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, công thương và xây dựng là hai lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với mục tiêu tăng trưởng năm 2026 và những năm tiếp theo. Thời gian qua, nhiều công trình, dự án đã được các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai và đạt kết quả tích cực. Tuy nhiên, không ít dự án vẫn gặp khó khăn, vướng mắc về thủ tục đầu tư, quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, nguồn vốn, vật liệu, công nghệ, năng lực thực hiện cũng như sự phối hợp giữa các cơ quan.
Trước tình hình đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Phó Thủ tướng đã thường xuyên chỉ đạo, kiểm tra hiện trường, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân vốn đầu tư.
Phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo tập trung đánh giá tình hình triển khai các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm trong lĩnh vực công thương và xây dựng; đồng thời thống nhất phương thức chỉ đạo, điều hành và kế hoạch hoạt động trong thời gian tới.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn và doanh nghiệp đánh giá cụ thể tiến độ, khả năng hoàn thành từng công trình, dự án theo yêu cầu, cam kết, đặc biệt là các dự án đang chậm tiến độ hoặc dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
Qua kiểm tra thực tế, một số công trình dự kiến hoàn thành trong năm nay đã xuất hiện nguy cơ chậm tiến độ. Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan liên quan đánh giá đúng thực trạng, xác định rõ từng khó khăn, vướng mắc và trách nhiệm xử lý; đồng thời làm rõ tiến độ thi công, kết quả giải ngân và đề xuất giải pháp cụ thể đối với từng dự án.
“Những vấn đề có thể giải quyết tại phiên họp phải xử lý ngay; những vấn đề vượt thẩm quyền cần tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định”, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu.
Nhiều dự án trọng điểm còn chậm tiến độ
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng do Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng trình bày, lĩnh vực xây dựng hiện có 55 dự án với 124 dự án thành phần thuộc diện theo dõi, chỉ đạo. Nhiều dự án đã hoàn thành, đưa vào khai thác hoặc đang thi công, song một bộ phận vẫn chậm so với kế hoạch.
Trong 61 dự án, dự án thành phần đang thi công, có 19 dự án chậm tiến độ. Đối với nhóm đang chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu, có 7 dự án chậm.
Trong số các dự án dự kiến hoàn thành năm 2026, 14 dự án, dự án thành phần được cơ quan chủ quản đánh giá có khả năng về đích theo kế hoạch. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân tại nhiều dự án còn thấp, với 25 dự án, dự án thành phần có tỷ lệ giải ngân dưới 20%, trong đó 6 dự án chưa giải ngân.
Tại phiên họp, tiến độ một số dự án lớn được tập trung phân tích, làm rõ. Đáng chú ý, Dự án Vành đai 4 – Vùng Thủ đô Hà Nội mới giải ngân đạt 21,2%. Lãnh đạo UBND TP. Hà Nội nhận trách nhiệm về việc giải ngân chậm, đồng thời cho biết dự kiến thời điểm hoàn thành dự án phải chuyển sang năm 2027 và thông xe kỹ thuật vào đầu năm 2028, chậm khoảng 2 năm so với kế hoạch ban đầu.
Nhiều dự án điện LNG gặp khó
Trong lĩnh vực năng lượng, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết các công trình, dự án trọng điểm đang ở nhiều giai đoạn khác nhau, từ chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư đến triển khai thi công, với tiến độ chưa đồng đều.
Đối với 18 dự án điện LNG thuộc danh mục theo dõi, 16 dự án đã lựa chọn được chủ đầu tư. Trong số này, 2 dự án đã khởi công, 14 dự án đang hoàn thiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư. Hai dự án chưa lựa chọn được nhà đầu tư là LNG Nghi Sơn và LNG Long Sơn.
Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết 18 dự án điện LNG có tổng công suất hơn 20.000 MW, nhưng hiện chỉ LNG Hiệp Phước được đánh giá có khả năng đáp ứng tiến độ. Phần lớn dự án còn lại đang gặp khó khăn trong quá trình chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện các điều kiện cần thiết để triển khai.
Đối với thủy điện, trong 16 dự án đã lựa chọn chủ đầu tư, 2 dự án đang thi công và 14 dự án đang hoàn thiện thủ tục chuẩn bị đầu tư. Một số công trình lưới điện truyền tải cũng đang gặp vướng mắc về đất đai, chuyển mục đích sử dụng rừng, thỏa thuận hướng tuyến và giải phóng mặt bằng.
Mặt bằng, vật liệu, thủ tục tiếp tục là những điểm nghẽn
Báo cáo của Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương và các ý kiến tại phiên họp cho thấy, bên cạnh những vướng mắc riêng của từng dự án, giải phóng mặt bằng, đất đai, thủ tục đầu tư và nguồn lực tiếp tục là những điểm nghẽn chung, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ các công trình trọng điểm.
Đối với các công trình giao thông, ngoài khó khăn về mặt bằng và tổ chức thi công, nguồn vật liệu đang chịu áp lực cả về khả năng cung ứng và giá cả. Có trường hợp trữ lượng được xác định đủ đáp ứng nhu cầu nhưng công suất cung ứng thực tế hằng ngày chỉ đạt khoảng 30%.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết giá vật liệu xây dựng bình quân tăng khoảng 18-20%, trong khi chi phí dự phòng của nhiều dự án chỉ khoảng 10%. Bên cạnh đó, việc một số địa phương chậm cập nhật giá vật liệu cũng gây khó khăn cho công tác xác định giá và thanh toán khối lượng hoàn thành.
Trong lĩnh vực năng lượng, các vướng mắc chủ yếu tập trung ở khâu chuẩn bị và triển khai đầu tư, đất đai, giải phóng mặt bằng, thu xếp vốn, hợp đồng mua bán điện và các điều kiện liên quan. Đặc biệt, với các chuỗi dự án khí – điện có tính liên kết cao, chỉ một cấu phần chậm tiến độ cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi.
Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, cần rà soát thực chất khả năng hoàn thành của từng dự án, qua đó có cơ sở tính toán phương án nguồn điện phù hợp.
Giải ngân phải gắn với khối lượng thực tế
Thảo luận tại phiên họp, lãnh đạo các bộ, ngành tập trung làm rõ yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn lực, đánh giá đúng tiến độ và nâng cao trách nhiệm trong tổ chức thực hiện các dự án.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026 còn nhiều thách thức. Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương chủ động điều chuyển vốn trong phạm vi thẩm quyền. Việc điều chỉnh giảm kế hoạch vốn chỉ nên thực hiện đối với những dự án thực sự không còn khối lượng hoặc nhiệm vụ chi, không áp dụng đối với các dự án chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan.
Từ thực tế kiểm toán một số dự án, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Hà Thị Mỹ Dung lưu ý tỷ lệ giải ngân có thể bao gồm cả vốn tạm ứng, do đó chưa phản ánh đầy đủ tiến độ thực tế. Việc đánh giá cần đồng thời căn cứ vào tỷ lệ giải ngân, khối lượng thi công, kết quả nghiệm thu và khả năng hoàn thành dự án theo kế hoạch.
Trong bối cảnh nhiều công trình được triển khai đồng thời, tạo áp lực lớn lên nguồn cung, Kiểm toán Nhà nước cũng đề nghị các địa phương ưu tiên nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm.
Ở góc độ pháp lý, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho rằng những khó khăn, vướng mắc được Bộ Xây dựng và Bộ Công Thương nêu chủ yếu phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện, không phải do vướng mắc pháp luật. Vì vậy, trọng tâm cần tập trung vào nâng cao trách nhiệm, hiệu quả thực thi của các bộ, ngành, địa phương và chủ đầu tư.
Không làm thay trách nhiệm, không đánh đổi chất lượng lấy tiến độ
Kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh Ban Chỉ đạo phải hoạt động thực chất, hiệu quả, tập trung xử lý những vấn đề liên ngành, liên địa phương, các điểm nghẽn và những vấn đề vượt thẩm quyền của từng bộ, ngành, địa phương.
Ban Chỉ đạo không làm thay chức năng quản lý nhà nước của các bộ, ngành, địa phương; không làm thay trách nhiệm của chủ đầu tư và người đứng đầu. Những vấn đề thuộc thẩm quyền của cơ quan, địa phương nào thì cơ quan, địa phương đó phải chủ động giải quyết và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành, phân công nhiệm vụ bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả. Các công trình, dự án phải được triển khai đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, an toàn, hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.
“Mục tiêu cuối cùng là công việc phải chuyển biến, dự án phải có đường găng tiến độ, các vướng mắc phải được tháo gỡ, nguồn lực phải được khơi thông và hiệu quả đầu tư phải được nâng lên”, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh.
Cùng với yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý không vì chạy theo tiến độ mà ảnh hưởng đến chất lượng công trình.
Theo dõi từng mốc tiến độ, cảnh báo sớm nguy cơ chậm
Để nâng cao hiệu quả giám sát, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong cập nhật, theo dõi tiến độ, từng bước hình thành hệ thống giám sát các dự án trọng điểm. Dữ liệu phải đầy đủ, chính xác, kịp thời, qua đó sớm cảnh báo những dự án có nguy cơ chậm tiến độ, chậm giải ngân để xử lý ngay từ khi phát sinh.
Phó Thủ tướng yêu cầu kiên quyết xử lý những trường hợp chậm trễ, thiếu trách nhiệm; đồng thời kịp thời biểu dương các tập thể, cá nhân hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Đối với các dự án năng lượng, tiến độ phải được xây dựng cụ thể cho từng dự án và từng công đoạn, từ chuẩn bị đầu tư, quyết định đầu tư, lựa chọn nhà thầu EPC đến vận hành thương mại (COD). Việc kiểm tra, giám sát không chỉ căn cứ vào mốc COD cuối cùng mà phải bám sát từng mốc trong toàn bộ quá trình triển khai, qua đó nhận diện và xử lý sớm nguy cơ chậm tiến độ.
Với các công trình giao thông, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục tập trung giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công, bảo đảm nguồn vật liệu và đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư.
Điều phối vật liệu cho các dự án trọng điểm
Về vật liệu xây dựng, Phó Thủ tướng Thường trực nhận định tổng thể nguồn cung trong cả nước có khả năng đáp ứng nhu cầu, song đang xảy ra tình trạng thiếu cục bộ tại một số địa phương và dự án trọng điểm.
Trước thực tế này, Phó Thủ tướng cho biết sẽ có chỉ đạo điều phối nguồn vật liệu trên phạm vi cả nước; đồng thời yêu cầu các địa phương tăng cường phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau trong cung ứng vật liệu, ưu tiên nhu cầu của các công trình trọng điểm.
Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính được giao tổng hợp các khó khăn, vướng mắc, cùng cam kết về tiến độ và giải ngân của từng dự án để đưa vào Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Đây sẽ là cơ sở để đôn đốc, kiểm tra, giám sát tiến độ và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của người đứng đầu.
Phó Thủ tướng Thường trực giao Văn phòng Chính phủ tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại phiên họp và ý kiến gửi bằng văn bản, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện, ban hành thông báo kết luận. Các bộ, ngành, địa phương tiếp tục cập nhật những khó khăn, vướng mắc mới phát sinh để kịp thời xem xét, xử lý.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục bám sát từng công trình, dự án, chủ động xử lý ngay những vấn đề thuộc thẩm quyền; kịp thời báo cáo những vướng mắc vượt thẩm quyền, không để khó khăn kéo dài làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Tinh thần xuyên suốt là đẩy nhanh tiến độ phải đi đôi với bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả đầu tư; trách nhiệm phải được xác định đến từng cơ quan, đơn vị, người đứng đầu. Các điểm nghẽn phải được tháo gỡ, nguồn lực phải được khơi thông và những cam kết về tiến độ, giải ngân phải được cụ thể hóa bằng kết quả thực tế.
Hiếu Nguyễn