Chiều 13/10/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự và phát biểu tại lễ khai khóa năm 2026 của Đại học Quốc gia TPHCM (ĐHQG TPHCM). Với chủ đề “ĐHQG TPHCM với khát vọng tự chủ công nghệ chiến lược bằng nhân tài Việt Nam”, sự kiện nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hiện thực hóa khát vọng làm chủ các công nghệ chiến lược, góp phần nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh của đất nước.
Chương trình có sự tham dự của Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang; các Ủy viên Trung ương Đảng: Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, Bí thư Thành ủy Đồng Nai Vũ Hồng Văn, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được; lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương; các thế hệ lãnh đạo ĐHQG TPHCM, đối tác, doanh nghiệp cùng các học sinh, sinh viên tiêu biểu.
Đến năm 2030, ĐHQG TPHCM đặt mục tiêu phát triển 10 sản phẩm công nghệ chiến lược
Tại lễ khai khóa, ĐHQG TPHCM công bố lộ trình phát triển công nghệ chiến lược gồm 3 giai đoạn, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 có 100 sáng chế quốc tế, phát triển 10 sản phẩm công nghệ chiến lược, làm chủ 15 công nghệ lõi và hình thành 20 nhóm nghiên cứu mạnh, từng bước khẳng định vị thế trong nhóm các đại học hàng đầu châu Á.
Phát biểu khai mạc năm học mới, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc ĐHQG TPHCM, khẳng định khát vọng xây dựng ĐHQG TPHCM trở thành môi trường học thuật xuất sắc, nơi hội tụ, kết nối và phát huy trí tuệ của nhân tài Việt Nam; đưa tri thức, khoa học và công nghệ vào giải quyết những bài toán lớn của đất nước, tạo ra giá trị thiết thực cho cộng đồng và xã hội.
Một điểm nhấn ý nghĩa tại lễ khai khóa là hoạt động khen thưởng các cá nhân tham gia “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.
Thủ tướng Chính phủ trực tiếp trao quà ghi nhận đóng góp của các giảng viên, cán bộ chuyên môn, học viên và cựu người học Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học tự nhiên. Bằng việc ứng dụng khảo sát địa vật lý, phân tích dữ liệu và khoanh vùng những vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ, các nhóm nghiên cứu đã hỗ trợ thiết thực cho lực lượng chức năng trong công tác tìm kiếm, quy tập.
Hoạt động này cho thấy giá trị nhân văn của khoa học, công nghệ khi tri thức không chỉ phục vụ phát triển kinh tế mà còn góp phần thực hiện trách nhiệm, đạo lý tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Dịp này, ĐHQG TPHCM cũng vinh danh các nhà khoa học, nhóm nghiên cứu có thành tích nổi bật cùng những học sinh, sinh viên đạt danh hiệu thủ khoa, đoạt giải thưởng quốc tế. Các doanh nghiệp và đối tác trao tài trợ với tổng trị giá hơn 160 tỷ đồng, góp phần bổ sung nguồn lực cho các hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển của nhà trường.
Giáo dục đại học phải tiên phong phát triển nhân tài, làm chủ công nghệ chiến lược
Phát biểu tại lễ khai khóa, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, năm học mới không chỉ mở ra chặng đường phát triển mới đối với mỗi nhà trường, thầy cô giáo và học sinh, sinh viên, mà còn là dịp nhìn lại những kết quả đạt được, nhận diện yêu cầu mới và xác định trách nhiệm đối với tương lai đất nước.
Thủ tướng khẳng định, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, có vai trò quyết định đối với tương lai dân tộc. Trong đó, giáo dục đại học giữ vai trò nòng cốt trong đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; qua đó nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, sức mạnh nội sinh và mở ra không gian phát triển mới cho đất nước.
Những năm qua, công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đạt nhiều kết quả quan trọng. Chất lượng đào tạo từng bước được nâng cao, nội dung và phương pháp giảng dạy ngày càng thực chất, hợp tác quốc tế tiếp tục mở rộng. Các chính sách hỗ trợ người học được triển khai đồng bộ; đào tạo nhân lực chất lượng cao có chuyển biến tích cực, đặc biệt là sự gia tăng quy mô người học trong các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật và công nghệ chiến lược.
Đặc biệt, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo tiếp tục khẳng định sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Đảng, Nhà nước đối với lĩnh vực này, trong đó nâng cao chất lượng giáo dục đại học là một trọng tâm nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đánh giá về vai trò của ĐHQG TPHCM, Thủ tướng ghi nhận những đóng góp quan trọng của nhà trường trong đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, đồng thời khẳng định vị thế của một trung tâm giáo dục đại học hàng đầu cả nước.
Hiện ĐHQG TPHCM có quy mô đào tạo lớn nhất cả nước với hơn 110.000 người học; thuộc nhóm 801-850 đại học hàng đầu thế giới, có 180 chương trình đạt chuẩn kiểm định quốc tế và 13 ngành học nằm trong nhóm 500 thế giới.
Năng lực nghiên cứu khoa học tiếp tục được củng cố với hơn 1.700 nhân sự học thuật có trình độ tiến sĩ trở lên, gần 180 nhà khoa học, chuyên gia có kinh nghiệm quốc tế. Năm 2025, ĐHQG TPHCM công bố gần 4.000 bài báo quốc tế, dẫn đầu cả nước.
Cùng với phát triển đội ngũ, nhà trường đang đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm dùng chung với tổng kinh phí gần 1.900 tỷ đồng, trong đó có phòng thí nghiệm vi mạch, bán dẫn dùng chung cấp quốc gia.
Đáng chú ý, ĐHQG TPHCM đang đẩy mạnh gắn kết đào tạo, nghiên cứu với phát triển công nghệ chiến lược và nhu cầu thực tiễn. Năm 2026, nhà trường mở mới 25 ngành đào tạo, trong đó 12 ngành gắn với công nghệ chiến lược; đồng thời tăng cường liên kết đào tạo sau đại học với các nhiệm vụ nghiên cứu.
Mô hình hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp cũng chuyển từ ký kết sang triển khai thực chất, với gần 400 nhiệm vụ được thống nhất thực hiện cùng 9 địa phương và nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn.
Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng ghi nhận, biểu dương những nỗ lực và thành tựu của các thế hệ lãnh đạo, viên chức, nhà khoa học, giảng viên, người lao động và sinh viên ĐHQG TPHCM trong 31 năm xây dựng, phát triển; khẳng định vai trò đầu tàu, nòng cốt của nhà trường trong hệ thống giáo dục đại học, đóng góp quan trọng vào công cuộc đổi mới và phát triển đất nước.
Thủ tướng nhấn mạnh, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu ngày càng cao, đòi hỏi giáo dục và đào tạo phải có những đột phá về tư duy, thể chế, nguồn lực và động lực phát triển. Trong đó, giáo dục đại học cần được hiện đại hóa, nâng tầm, phát huy vai trò đào tạo nhân lực trình độ cao, dẫn dắt nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.
Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu gay gắt, khoa học, công nghệ phát triển nhanh, nguy cơ tụt hậu về tri thức và công nghệ có thể làm gia tăng sự phụ thuộc, thu hẹp cơ hội phát triển của đất nước.
Nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại buổi làm việc với ngành giáo dục và đào tạo tháng 6/2026, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các ngành chiến lược.
Trên tinh thần đó, Thủ tướng yêu cầu ĐHQG TPHCM phát huy truyền thống, nâng cao quyết tâm và khát vọng phát triển; đổi mới tư duy, phương thức quản trị, xây dựng môi trường học thuật đề cao sáng tạo, thực chất và lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo.
ĐHQG TPHCM cần hướng tới trở thành hạt nhân hàng đầu cả nước về đào tạo, nghiên cứu, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, theo tinh thần Nghị quyết số 71 và Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.
Về mục tiêu phát triển, Thủ tướng định hướng ĐHQG TPHCM phấn đấu đến năm 2030 thuộc nhóm 100 cơ sở giáo dục hàng đầu châu Á; đến năm 2045 trở thành hệ thống đại học nghiên cứu hàng đầu châu Á, có ít nhất 4 ngành nằm trong nhóm 50 của các bảng xếp hạng quốc tế uy tín.
Tập trung nguồn lực, làm chủ công nghệ chiến lược
Cơ bản nhất trí với phương hướng, nhiệm vụ ĐHQG TPHCM đề ra, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh 5 nhiệm vụ trọng tâm nhằm phát huy vai trò đầu tàu của nhà trường trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học và làm chủ công nghệ chiến lược:
Thứ nhất, trở thành trung tâm phát hiện, đào tạo và quy tụ nhân tài hàng đầu đất nước. ĐHQG TPHCM cần xây dựng hệ sinh thái nhân tài xuyên suốt từ học sinh xuất sắc, sinh viên, nghiên cứu sinh đến các nhà khoa học trẻ và chuyên gia hàng đầu, nhất là trong lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược. Đồng thời, đổi mới quản trị đại học, nâng cao chất lượng đào tạo, tạo môi trường thuận lợi để thu hút, phát huy năng lực và giữ chân nhân tài.
Thứ hai, phát huy vai trò trung tâm trí tuệ, tư vấn và phản biện chính sách. Nhà trường cần chủ động nghiên cứu, đề xuất giải pháp cho những vấn đề thực tiễn, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách, đổi mới mô hình phát triển, nâng cao hiệu quả quản trị và cải thiện đời sống nhân dân.
Thứ ba, xây dựng một đại học thống nhất về chiến lược và sức mạnh, thay vì chỉ là phép cộng cơ học các trường thành viên. Với những nhiệm vụ lớn của đất nước, ĐHQG TPHCM phải hình thành các nhóm nghiên cứu liên ngành mạnh, sử dụng chung nhân lực, phòng thí nghiệm và cơ sở dữ liệu, đồng thời xác định rõ trách nhiệm đối với sản phẩm cuối cùng.
Thứ tư, kết nối đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thành chuỗi thống nhất, gắn chặt hoạt động của nhà trường với nhu cầu doanh nghiệp và thực tiễn phát triển. “Không để sinh viên chỉ học trong lớp, nhà khoa học chỉ làm đề tài, còn doanh nghiệp chỉ xuất hiện ở cuối quá trình”, Thủ tướng nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu huy động chuyên gia trong nước, quốc tế và doanh nghiệp tham gia đào tạo, nghiên cứu các lĩnh vực mới như bán dẫn, lượng tử, hàng không vũ trụ, gắn với kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu ra.
Thứ năm, chủ động nhận trách nhiệm làm chủ một số công nghệ chiến lược, tập trung nguồn lực tạo ra sản phẩm cụ thể. Thủ tướng yêu cầu không đầu tư dàn trải, không dừng ở công bố khoa học mà phải xác định rõ công nghệ cần làm chủ, sản phẩm đầu ra, đối tượng sử dụng và thời hạn hoàn thành.
Mục tiêu không chỉ là làm chủ công nghệ mà còn từng bước hình thành năng lực công nghệ nội sinh, phát triển công nghệ lõi, tạo ra sản phẩm có sức cạnh tranh và mang thương hiệu Việt Nam.
Để thực hiện các nhiệm vụ trên, Thủ tướng yêu cầu ĐHQG TPHCM phát huy vai trò hạt nhân kết nối Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, mở rộng hợp tác quốc tế thực chất, đồng thời thúc đẩy chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Qua đó, góp phần đưa trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam đạt mức tiên tiến, với nhiều lĩnh vực quan trọng thuộc nhóm dẫn đầu các nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030.
Xây dựng cơ chế vượt trội để phát triển đại học tinh hoa
Để tạo điều kiện cho các đại học quốc gia phát triển, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các bộ, ngành liên quan khẩn trương xây dựng đề án về cơ chế, chính sách đầu tư đặc thù, vượt trội, hướng tới hình thành các đại học tinh hoa theo mô hình đại học nghiên cứu đẳng cấp thế giới, có khả năng đào tạo nhân tài quốc gia.
Trong đó, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các đại học quốc gia về quản trị, tổ chức bộ máy, mở ngành, phương thức đào tạo, sử dụng nhân tài và nguồn lực, gắn với trách nhiệm giải trình, công khai và đánh giá độc lập.
Thủ tướng khẳng định Chính phủ ủng hộ mạnh mẽ việc trao quyền tự chủ cho các đại học quốc gia, tạo điều kiện để các cơ sở này tham gia hoạch định chính sách, phát triển công nghệ chiến lược, đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững của đất nước.
Đồng thời, định hướng phát triển ĐHQG TPHCM, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành những trung tâm của hệ sinh thái nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 19 của Trung ương.
Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ, Thủ tướng yêu cầu chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế cấp kinh phí trọn gói cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại các đại học trọng điểm; đồng thời tháo gỡ rào cản trong chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, thu hẹp khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường.
Thủ tướng nhấn mạnh trách nhiệm của hai bộ trong xây dựng cơ chế đủ mạnh, tạo điều kiện để các trường chủ động quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực phục vụ đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Với TPHCM và các địa phương vùng Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long, Thủ tướng đề nghị tăng cường đặt hàng trực tiếp các nhiệm vụ đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học và phát triển sản phẩm công nghệ theo nhu cầu thực tiễn; đồng thời hỗ trợ đầu tư hạ tầng dùng chung, thúc đẩy ĐHQG TPHCM phát triển thành đô thị đại học hiện đại, hấp dẫn sinh viên và các nhà khoa học quốc tế.
Đào tạo nhân tài có tri thức toàn cầu, mang cội nguồn Việt Nam
Gửi gắm kỳ vọng đến đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, Thủ tướng mong muốn mỗi thầy cô là tấm gương về đạo đức, tinh thần học tập suốt đời, trung thực và liêm chính học thuật; dám đặt vấn đề mới, khuyến khích phản biện khoa học, tôn trọng sự khác biệt và tạo môi trường để các ý tưởng sáng tạo được thử nghiệm, phát triển.
Cùng với truyền thụ tri thức, nhà trường cần chú trọng bồi dưỡng nhân cách, bản lĩnh, trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến, để người học không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có đạo đức, tinh thần dân tộc và ý thức phụng sự đất nước.
Đối với học sinh, sinh viên, Thủ tướng nhắn nhủ, bước vào giảng đường không chỉ để nhận một tấm bằng mà còn là cơ hội tích lũy tri thức, rèn luyện năng lực và tạo ra những thay đổi tích cực cho đất nước.
“Đất nước không chỉ cần những người giỏi công nghệ mà còn cần những con người có năng lực và trách nhiệm, có khát vọng, có tri thức toàn cầu nhưng có cội nguồn Việt Nam, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới nhưng cũng dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của chính mình”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Thủ tướng khuyến khích sinh viên học để hiểu bản chất vấn đề, chủ động đặt câu hỏi, tranh luận, thử nghiệm, không ngừng hoàn thiện bản thân và làm chủ công nghệ; đồng thời trân trọng sự đồng hành, hỗ trợ của gia đình, thầy cô, bạn bè và xã hội.
Bày tỏ tin tưởng vào truyền thống hơn ba thập kỷ xây dựng và phát triển của ĐHQG TPHCM, Thủ tướng kỳ vọng nhà trường tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm tri thức, đào tạo nhân tài và đầu tàu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của đất nước; từng bước trở thành địa chỉ uy tín trong mạng lưới đại học châu Á và thế giới.
Qua đó, đóng góp thiết thực vào nâng cao năng lực tự chủ, tự lực, tự cường, sức cạnh tranh quốc gia, hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu.
Kết thúc bài phát biểu, Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ kỳ vọng ĐHQG TPHCM không chỉ tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu của hệ thống giáo dục đại học Việt Nam mà còn tiên phong tạo ra những đột phá về chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu và giá trị đóng góp cho xã hội; biến tiềm lực tri thức, khoa học và công nghệ thành động lực phát triển thực chất, góp phần nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước nhanh, bền vững.
Thế Nguyễn