Ngày 3/2/2026, Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nguyễn Quốc Thước tròn 100 tuổi. Sinh nhật của ông trùng với ngày kỷ niệm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, một sự trùng hợp giàu ý nghĩa lịch sử, bởi cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn bó bền chặt với chặng đường cách mạng do Đảng lãnh đạo. Một thế kỷ tuổi đời của Trung tướng Nguyễn Quốc Thước cũng là dấu ấn của một thế kỷ đất nước trải qua chiến tranh, gian khổ, giành độc lập, thống nhất và vững bước trên con đường hòa bình, đổi mới.
Trung tướng Nguyễn Quốc Thước sinh ngày 3/2/1926 tại xã Nghi Diên, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, trong một gia đình thuần nông. Vùng đất Xã Đoài, quê hương ông không chỉ nổi tiếng với truyền thống hiếu học, mà còn là cái nôi của tinh thần yêu nước, cách mạng và ý chí vượt qua gian khó. Chính môi trường quê hương và nếp nhà đã hun đúc nên ở ông những phẩm chất căn cốt: trung thực, kiên cường, trọng nghĩa tình và không lùi bước trước thử thách.
Năm 1944, ông theo học Trường Quốc học Vinh và tốt nghiệp bằng diplôme, một trình độ học vấn cao và hiếm vào thời điểm bấy giờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh phong trào cách mạng đang dâng cao, thay vì lựa chọn con đường quan trường ổn định, ông đã tự nguyện trở về quê, sẵn sàng dấn thân theo tiếng gọi của thời cuộc. Tháng 4/1945, ông được kết nạp bí mật vào Việt Minh, chính thức bước vào con đường hoạt động cách mạng, gắn trọn cuộc đời mình với Quân đội, với Đảng và Nhân dân.
Cuộc đời binh nghiệp của Trung tướng Nguyễn Quốc Thước gắn liền với những năm tháng chiến tranh ác liệt. Gần 50 năm công tác trong Quân đội Nhân dân Việt Nam, ông trực tiếp tham gia chiến đấu trên hầu khắp các mặt trận Bắc – Trung – Nam, đồng thời hoạt động quân sự tại ba chiến trường Việt Nam – Lào – Campuchia. Ông tham gia và chỉ huy hàng trăm trận đánh lớn nhỏ, trong đó có nhiều trận mang ý nghĩa chiến thuật và chiến lược quan trọng.
Một dấu mốc tiêu biểu là trận Chu-Pa ở Tây Nguyên vào tháng 1/1969, khi ông giữ cương vị Trung đoàn trưởng. Đây là trận đánh xuất sắc, được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen, một sự ghi nhận đặc biệt đối với người chỉ huy trực tiếp ngoài mặt trận. Trận đánh không chỉ khẳng định năng lực chỉ huy quân sự của ông, mà còn thể hiện rõ bản lĩnh, sự bình tĩnh và tinh thần trách nhiệm cao độ của người tướng trước sinh mệnh cán bộ, chiến sĩ và nhiệm vụ mà Đảng giao phó.
Ở Trung tướng Nguyễn Quốc Thước, phẩm chất Nhân – Trí – Dũng luôn hòa quyện, gắn bó hữu cơ với nhau. Nhân thể hiện ở sự quan tâm sâu sắc đến con người, đến đồng chí, đồng đội; ở quan niệm coi con người là nhân tố quyết định của mọi thắng lợi. Trí là tư duy quân sự sắc sảo, linh hoạt, luôn gắn lý luận với thực tiễn chiến trường, tránh giáo điều, không chủ quan duy ý chí. Dũng là bản lĩnh của người chỉ huy dám đưa ra quyết định trong những thời khắc then chốt và dám chịu trách nhiệm đến cùng trước Đảng, trước Quân đội và sinh mệnh của cán bộ, chiến sĩ.
Những phẩm chất đó được thể hiện tập trung, rõ nét trong Chiến dịch Tây Nguyên năm 1975, chiến dịch then chốt làm thay đổi cục diện chiến trường toàn miền Nam, mở đầu cho Đại thắng mùa Xuân 1975. Trên cương vị Tham mưu trưởng Chiến dịch Tây Nguyên, Trung tướng Nguyễn Quốc Thước được đánh giá là một trong những “kiến trúc sư” quan trọng trong tập thể cán bộ tham mưu của Bộ Tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên. Ông cùng tập thể xây dựng phương án tác chiến mang đậm nghệ thuật quân sự Việt Nam, với những đòn nghi binh sáng tạo, xuất sắc như “dương Đông, kích Tây”, “tương kế, tựu kế”, góp phần tạo thế, tạo lực, mở đường cho thắng lợi mang tính quyết định của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975.
Không chỉ là người tướng dày dạn trận mạc, Trung tướng Nguyễn Quốc Thước còn được đồng chí, đồng đội và Nhân dân kính trọng bởi phẩm chất Liêm và Trung. Suốt cuộc đời công tác, ông luôn giữ lối sống giản dị, trong sạch, không màng danh lợi, không để chức vụ chi phối đạo đức và nhân cách. Lòng trung thành của ông với Tổ quốc, với Đảng, với Nhân dân được thể hiện nhất quán trong mọi hoàn cảnh, từ những năm tháng chiến tranh ác liệt đến khi đất nước bước vào thời kỳ hòa bình, đổi mới.
Sau khi rời quân ngũ, ông tiếp tục cống hiến trên cương vị Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An các khóa VIII, IX và X, với tổng thời gian 15 năm. Trên nghị trường, Trung tướng Nguyễn Quốc Thước nổi tiếng với những phát biểu thẳng thắn, trách nhiệm, từng được ví như “lò thuốc súng giữa nghị trường”. Tuy nhiên, sự thẳng thắn ấy luôn xuất phát từ tinh thần xây dựng, vì lợi ích chung của đất nước và Nhân dân. Với ông, làm đại biểu Quốc hội không phải là danh vị, mà là trách nhiệm đại diện cho tiếng nói của cử tri, bảo vệ những quyền lợi chính đáng của Nhân dân.
Ngay cả khi đã nghỉ hưu, ông vẫn dõi theo sát sao những vấn đề hệ trọng của đất nước như phòng, chống tham nhũng, bảo vệ chủ quyền biển, đảo, xây dựng Đảng và Nhà nước trong sạch, vững mạnh. Ông từng bày tỏ: “Tôi là một người lính. Trong thời bình, còn sức lực thì tôi còn chiến đấu để bảo vệ quyền lợi của Nhân dân.” Với 75 năm tuổi Đảng, ông thấu hiểu sâu sắc giá trị của hai chữ “độc lập, tự do”, cũng như cái giá xương máu mà nhiều thế hệ đã hy sinh để đất nước có được ngày hôm nay.
Một trong những trăn trở lớn nhất của Trung tướng Nguyễn Quốc Thước là việc vẫn còn nhiều hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy. Riêng tại Tây Nguyên, nơi đơn vị ông từng công tác, có hơn 3,4 vạn liệt sĩ đã anh dũng hy sinh. Bởi vậy, mỗi dịp tháng Bảy, dù tuổi cao, sức yếu, ông vẫn mong muốn được trực tiếp thắp nén hương tri ân đồng đội – những người đã cùng ông đi qua mưa bom, bão đạn vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Cuộc đời riêng của ông cũng là biểu tượng cho sự hy sinh thầm lặng của một thế hệ. Mối tình giữa ông và người vợ là mối tình son sắt, thủy chung, gắn liền với những năm tháng chia ly, chờ đợi và hy sinh. Ông từng nói mình có hai người mẹ: người mẹ sinh thành và người vợ – người đã thay ông nuôi dạy các con trong những năm dài ông ở chiến trường. Khi nghỉ hưu, ông tận tay chăm sóc người vợ ốm đau suốt nhiều năm, coi đó là niềm hạnh phúc giản dị để bù đắp phần nào những hy sinh mà bà đã dành trọn cho gia đình.
Nhìn lại trăm năm cuộc đời Trung tướng Nguyễn Quốc Thước, có thể thấy rõ hình ảnh tiêu biểu của một người tướng cách mạng Việt Nam: giỏi trận mạc, vững bản lĩnh, trong sáng về đạo đức, thẳng thắn trong hành động, trọn vẹn nghĩa tình với Nhân dân, đồng đội và gia đình. Những phẩm chất Nhân – Trí – Dũng – Liêm – Trung ở ông không phải là sự tôn vinh hình thức, mà là kết tinh được kiểm chứng qua cả một thế kỷ sống, chiến đấu và cống hiến.
Tròn một trăm năm tuổi đời, Trung tướng Nguyễn Quốc Thước đã đi trọn một thế kỷ đầy biến động của dân tộc, với trọn vẹn niềm tin, trách nhiệm và sự tận hiến không ngơi nghỉ cho Tổ quốc, cho Đảng và Nhân dân. Cuộc đời ông là minh chứng sinh động cho hình ảnh người tướng cách mạng Việt Nam mẫu mực, sống giản dị, hành động quyết liệt, trung thành tuyệt đối với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, trước sau vẹn nguyên nghĩa tình với đồng đội, Nhân dân và gia đình.
Kỷ niệm 100 năm ngày sinh Trung tướng Nguyễn Quốc Thước, trùng với ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, càng làm nổi bật ý nghĩa lịch sử và chiều sâu nhân văn của một cuộc đời gắn bó trọn vẹn với sự nghiệp cách mạng. Tấm gương sống, chiến đấu và cống hiến của ông sẽ tiếp tục là nguồn cảm hứng, là bài học quý báu về bản lĩnh, đạo đức và trách nhiệm công dân cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Nhân dịp đặc biệt này, xin kính chúc Trung tướng Nguyễn Quốc Thước mạnh khỏe, minh mẫn, trường thọ; tiếp tục là điểm tựa tinh thần, là biểu tượng niềm tin và khí phách của Bộ đội Cụ Hồ, của người đảng viên cộng sản suốt đời vì nước, vì dân. Cuộc đời và sự nghiệp của ông mãi được trân trọng, ghi nhớ trong dòng chảy lịch sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam.
Minh Văn