Có những đơn vị quân đội ghi dấu bằng chiến công trên chiến trường, nhưng cũng có những đơn vị mang sứ mệnh đặc biệt: xây dựng lực lượng, đào tạo cán bộ, huấn luyện chiến sĩ, chi viện cho tiền tuyến. Sư đoàn 338 là một đơn vị như thế. Từ những người con Nam Bộ tập kết ra Bắc mang khát vọng trở về giải phóng quê hương, đến lớp lớp thanh niên miền Bắc tình nguyện vào Nam chiến đấu, nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã trưởng thành từ mái nhà chung này, mang theo tình đoàn kết Bắc – Nam và khát vọng thống nhất non sông, góp phần làm nên ngày toàn thắng của dân tộc.

Sư đoàn Nam Bộ – Thành đồng Tổ quốc, khát vọng giải phóng quê hương
Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt. Hàng vạn cán bộ, chiến sĩ và đồng bào miền Nam tập kết ra Bắc, tiếp tục học tập, công tác, xây dựng lực lượng, chờ ngày trở về. Trong số đó, nhiều người rời quê hương khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại phía sau gia đình, làng xóm và những miền đất còn chìm trong khói lửa chiến tranh. Mang theo nỗi nhớ quê hương, khát vọng trở về giải phóng miền Nam, đoàn tụ với gia đình và đồng bào, họ không ngừng học tập, rèn luyện, sẵn sàng nhận nhiệm vụ trong mọi hoàn cảnh.
Với những người con miền Nam tập kết, miền Bắc không chỉ là nơi học tập, công tác trong những năm tháng xa quê, mà còn là hậu phương lớn, nơi chuẩn bị lực lượng cho ngày trở lại. Họ hiểu rằng con đường đấu tranh phía trước còn nhiều gian khổ, đòi hỏi sự chuẩn bị chu đáo về con người, tổ chức và lực lượng. Cùng thời điểm ấy, nhiều thanh niên miền Bắc tình nguyện nhập ngũ, sẵn sàng lên đường vào Nam chiến đấu. Những người con đến từ hai miền đất nước, dù khác nhau về quê quán, hoàn cảnh, đều chung một lý tưởng: giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu thành lập một đơn vị có nhiệm vụ tập hợp, tổ chức, huấn luyện và chuẩn bị lực lượng chi viện cho chiến trường trở nên cấp thiết. Sự ra đời của Sư đoàn 338 không chỉ đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng của Quân đội trong tình hình mới, mà còn gắn liền với nguyện vọng trở về chiến đấu của những người con miền Nam tập kết. Từ đây, khát vọng giải phóng quê hương được cụ thể hóa bằng nhiệm vụ xây dựng, huấn luyện và chuẩn bị lực lượng, góp sức cho sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước.
Ngày 11/12/1956, Sư đoàn 338 được thành lập theo Nghị định số 70, với lực lượng ban đầu gồm các Trung đoàn 656, 658, 660, 664 cùng các đơn vị chuyên môn, bảo đảm. Đồng chí Tô Ký được giao trọng trách Chính ủy, đồng chí Nguyễn Văn Quạn đảm nhiệm cương vị Sư đoàn trưởng. Đây là đội ngũ cán bộ chỉ huy đầu tiên, đặt nền móng cho quá trình xây dựng tổ chức, ổn định biên chế, củng cố lực lượng và xác lập phương hướng hoạt động của Sư đoàn.
Là Chính ủy đầu tiên của Sư đoàn 338, đồng chí Tô Ký trưởng thành từ phong trào cách mạng và thực tiễn chiến đấu ở Nam Bộ. Trong giai đoạn 1957-1964, đồng chí đảm nhiệm cương vị Chính ủy Sư đoàn; năm 1961 được phong quân hàm Thiếu tướng, sau này là Trung tướng. Gắn bó với đơn vị từ những ngày đầu thành lập, đồng chí có nhiều đóng góp trong xây dựng tổ chức, giáo dục chính trị, rèn luyện đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, góp phần hình thành nền tảng chính trị, tư tưởng và truyền thống của Sư đoàn.
Đầu năm 1957, Sư đoàn chuyển từ Thanh Hóa ra Xuân Mai, tiếp nhận vị trí đóng quân của Sư đoàn 304. Ngày 28/3/1957, đơn vị tổ chức lễ ra mắt tại Xuân Mai, đánh dấu một chặng đường mới trong quá trình xây dựng và phát triển. Tại đây, những người con miền Nam tập kết cùng cán bộ, chiến sĩ đến từ nhiều địa phương trên cả nước chung sức xây dựng đơn vị, học tập, huấn luyện và rèn luyện trong môi trường quân đội. Xuân Mai dần trở thành địa danh gắn bó sâu sắc với lịch sử Sư đoàn, nơi hội tụ tình đoàn kết Bắc – Nam và ý chí quyết tâm chiến đấu vì độc lập, thống nhất Tổ quốc.
Trong những năm đầu, Sư đoàn thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: xây dựng lực lượng quân sự và tổ chức sản xuất tại các nông trường trực thuộc. Đây là mô hình phù hợp với yêu cầu vừa xây dựng quân đội, vừa củng cố hậu phương, phát triển kinh tế trong điều kiện đất nước tạm thời chia cắt. Trước yêu cầu ngày càng cao về xây dựng lực lượng thường trực và nâng cao chất lượng huấn luyện, nhiệm vụ của Sư đoàn từng bước được điều chỉnh. Cuối năm 1960, đơn vị bàn giao các nông trường về địa phương quản lý, chuyển trọng tâm sang huấn luyện, đào tạo và chuẩn bị lực lượng chi viện cho chiến trường miền Nam.
Xuân Mai – Nơi ươm mầm lực lượng cho miền Nam
Xuân Mai không chỉ là địa bàn đóng quân mà còn là nơi rèn luyện, trưởng thành của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 338. Tại đây, đơn vị từng bước củng cố tổ chức, xây dựng nền nếp chính quy, rèn luyện kỷ luật, nâng cao trình độ quân sự và thể lực, chuẩn bị cho những nhiệm vụ lâu dài. Với những người con miền Nam tập kết, miền Bắc vừa là hậu phương lớn, vừa là mái nhà chung trong những năm tháng xa quê. Tình đồng chí, đồng đội được vun đắp qua cuộc sống tập thể, trên thao trường, trong lớp học và những ngày cùng nhau vượt qua khó khăn, thiếu thốn. Nỗi nhớ quê hương càng hun đúc ý chí, quyết tâm rèn luyện, sẵn sàng trở về chiến đấu khi Tổ quốc cần.
Trên thao trường, cán bộ, chiến sĩ được huấn luyện toàn diện, từ những nội dung quân sự cơ bản đến yêu cầu ngày càng cao về kỹ thuật, chiến thuật và sức bền. Núi Gội trở thành địa danh gắn liền với những cuộc hành quân rèn luyện thể lực, nơi người lính mang vác nặng, vượt địa hình phức tạp, giữ vững đội hình trong điều kiện khó khăn. Qua từng bài tập, cán bộ, chiến sĩ không chỉ nâng cao trình độ quân sự mà còn tôi luyện bản lĩnh, ý chí, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích ứng với điều kiện chiến đấu khắc nghiệt.
Cùng với nhiệm vụ huấn luyện, Sư đoàn từng bước điều chỉnh tổ chức để đáp ứng yêu cầu mới của cách mạng. Tháng 12/1960, Đảng ủy, Chỉ huy Sư đoàn tiến hành bàn giao các đơn vị nông trường về địa phương quản lý. Ngày 26/12/1960, tổ chức Đảng tại các Nông trường Sông Bôi, 660 và 664 được bàn giao về Đảng bộ tỉnh Hòa Bình; ngày 31/12/1960, tổ chức Đảng Nông trường Xuân Mai được bàn giao về Đảng bộ tỉnh Hà Đông; ngày 04/01/1961, tổ chức Đảng Nông trường 658 (Ba Vì) được bàn giao về Đảng bộ tỉnh Sơn Tây.
Hoàn thành việc bàn giao, từ năm 1961, Sư đoàn 338 chuyển từ mô hình thực hiện đồng thời nhiệm vụ quân sự và sản xuất sang tập trung xây dựng, huấn luyện lực lượng. Bộ phận quân sự còn lại mang phiên hiệu Lữ đoàn bộ binh 338, đảm nhiệm trọng trách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ phục vụ công tác B trên các lĩnh vực quân sự, chính trị và nghiệp vụ. Đây là bước chuyển quan trọng về tổ chức, đánh dấu sự tập trung nguồn lực của đơn vị vào nhiệm vụ chuẩn bị cán bộ, chiến sĩ cho chiến trường miền Nam.
Ngày 13/2/1961, Bộ Tổng Tham mưu ra chỉ thị chấn chỉnh tổ chức, biên chế và bổ sung nhiệm vụ cho Lữ đoàn 338. Theo đó, Lữ đoàn có trách nhiệm xây dựng, quản lý lực lượng theo kế hoạch; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, nhân viên chuyên môn; tổ chức huấn luyện một số tiểu đoàn do Bộ giao; đồng thời bảo đảm vật chất, trang bị cho các đơn vị đi công tác. Ngày 29/3/1961, Bộ Tổng Tham mưu tiếp tục ban hành chỉ thị quy định nhiệm vụ của Lữ đoàn, yêu cầu hoàn thành chấn chỉnh tổ chức trước ngày 30/3/1961 và bắt đầu huấn luyện từ ngày 01/4/1961.
Năm 1961, Sư đoàn 338 vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm, cùng đi có đồng chí Nguyễn Lương Bằng. Trong chuyến thăm, trước những khó khăn trong việc đi lại qua sông Bùi, Bác đã chỉ đạo đơn vị làm cầu, tạo thuận lợi cho bộ đội và nhân dân. Sự quan tâm thiết thực của Bác đối với đời sống, sinh hoạt và điều kiện công tác của đơn vị trở thành nguồn động viên to lớn, tiếp thêm niềm tin, ý chí và quyết tâm cho cán bộ, chiến sĩ. Sự kiện Bác Hồ về thăm mãi là dấu ấn sâu sắc, niềm vinh dự và tự hào trong truyền thống của Sư đoàn 338.
Từ bước chuyển về tổ chức và nhiệm vụ, Xuân Mai ngày càng khẳng định vai trò là địa bàn đào tạo, huấn luyện và chuẩn bị lực lượng cho chiến trường miền Nam. Không chỉ rèn luyện kỹ thuật, chiến thuật quân sự, Lữ đoàn 338 còn chú trọng bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực tổ chức, chỉ huy cho đội ngũ cán bộ, đáp ứng yêu cầu chiến đấu, xây dựng và phát triển lực lượng vũ trang tại chiến trường. Từ những thao trường, lớp học ở Xuân Mai, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ được chuẩn bị cả về tư tưởng, bản lĩnh và năng lực, sẵn sàng lên đường thực hiện nhiệm vụ giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Từ Xuân Mai – Những đoàn quân lên đường vì miền Nam ruột thịt
Trước yêu cầu chi viện ngày càng lớn của chiến trường miền Nam, Lữ đoàn 338 tập trung nâng cao chất lượng đào tạo, huấn luyện cán bộ, chiến sĩ trên nhiều lĩnh vực quân sự, chính trị, chuyên môn và nghiệp vụ. Nội dung huấn luyện kết hợp giáo dục chính trị, rèn luyện kỹ thuật, chiến thuật và thực hành chiến đấu, chú trọng khả năng vận dụng kiến thức vào điều kiện thực tế chiến trường. Mục tiêu đặt ra là xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn, năng lực tổ chức và khả năng hoàn thành nhiệm vụ trong những điều kiện khó khăn, phức tạp.
Kết thúc khóa huấn luyện đầu tiên, Lữ đoàn tổ chức đưa 3.000 cán bộ bổ sung cho các chiến trường B1 và B2. Đây là kết quả quan trọng, đánh dấu bước trưởng thành của đơn vị trong nhiệm vụ đào tạo, chuẩn bị lực lượng chi viện miền Nam. Những cán bộ lên đường không chỉ bổ sung quân số mà còn mang theo kiến thức quân sự, chính trị và nghiệp vụ được trang bị qua quá trình học tập, rèn luyện. Thành quả ấy là sự kết tinh công sức của đội ngũ cán bộ chỉ huy, huấn luyện, các cơ quan tham mưu, chính trị, hậu cần, kỹ thuật và tinh thần nỗ lực của từng học viên.
Trong hai năm 1962-1963, Lữ đoàn tiếp tục mở rộng quy mô huấn luyện, đào tạo gần 10.000 cán bộ, chiến sĩ. Bên cạnh những người con miền Nam tập kết ra Bắc, lực lượng được huấn luyện còn có đông đảo thanh niên miền Bắc xung phong, tình nguyện vào Nam chiến đấu. Từ những miền quê khác nhau, họ cùng hội tụ dưới mái nhà chung của Lữ đoàn 338, được rèn luyện, chuẩn bị về chính trị, quân sự và chuyên môn trước khi lên đường thực hiện nhiệm vụ. Quy mô đào tạo ngày càng lớn thể hiện vai trò của đơn vị trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho chiến trường, đồng thời phản ánh tinh thần đoàn kết Bắc – Nam, ý chí cả nước hướng về sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Tháng 8/1966, trước yêu cầu phát triển lực lượng chi viện chiến trường, Quân ủy Trung ương – Bộ Quốc phòng chủ trương chuyển Lữ đoàn 338 thành Đoàn 338, tổ chức theo ba khung trung đoàn, làm nhiệm vụ huấn luyện quân tăng cường trực thuộc Bộ. Ngày 07/9/1966, Đảng ủy Lữ đoàn họp, ra nghị quyết xác định nhiệm vụ lãnh đạo và phương hướng công tác, trọng tâm là kiện toàn tổ chức, biên chế, nâng cao chất lượng huấn luyện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Giữa năm 1967, Đoàn 338 chuyển về trực thuộc Quân khu Hữu Ngạn, tiếp tục đảm nhiệm công tác huấn luyện, đồng thời được giao chuẩn bị một trung đoàn cơ động sẵn sàng chiến đấu tại Nam Thanh Hóa. Sau đó, đơn vị xây dựng thêm hai Trung đoàn 138 và 246 để đi chiến đấu tập trung. Trước yêu cầu mở rộng quy mô tổ chức và nhiệm vụ, Đoàn 338 được chuyển thành Sư đoàn 338, thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ A và B, trong đó nhiệm vụ B giữ vai trò chủ yếu. Nhiệm vụ A là sẵn sàng chiến đấu bảo vệ hậu phương miền Bắc; nhiệm vụ B là tổ chức huấn luyện, chuẩn bị quân tăng cường cho chiến trường miền Nam.
Sự chuyển đổi này đánh dấu bước phát triển quan trọng của đơn vị, từ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và huấn luyện lực lượng bổ sung sang tổ chức, xây dựng những đơn vị hoàn chỉnh, có khả năng cơ động và chiến đấu độc lập hoặc trong đội hình lớn. Năm 1968, trước yêu cầu ngày càng cấp bách của chiến trường, khối lượng nhiệm vụ của Sư đoàn tăng lên gần 2,5 lần. Đơn vị được giao xây dựng thêm hai trung đoàn cơ động, đồng thời kiện toàn hệ thống chỉ huy, cơ quan và các đơn vị trực thuộc.
Ngày 14/01/1968, Đảng ủy Sư đoàn họp, ra nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ mới. Theo đó, Trung đoàn 247 được tổ chức thành trung đoàn cơ động hoàn chỉnh, gồm ba tiểu đoàn bộ binh cùng các phân đội binh chủng, chuyên môn trực thuộc. Ngày 20/01/1968, Trung đoàn 246 do Quân khu Việt Bắc tổ chức được bàn giao cho Đoàn 338 tại Bộ. Hai trung đoàn được tập trung huấn luyện, bảo đảm khả năng chiến đấu độc lập và hiệp đồng trong đội hình sư đoàn. Nội dung huấn luyện chú trọng tác chiến trên địa hình rừng núi, trung du; các hình thức phục kích, tập kích, đánh quân đổ bộ đường không và những phương án chiến đấu phù hợp với yêu cầu thực tế chiến trường.
Cùng với xây dựng các trung đoàn cơ động, Sư đoàn tiếp tục kiện toàn tổ chức, biên chế và hệ thống cơ quan chỉ huy. Từ một lữ đoàn với 10 phân đội, đơn vị phát triển thành sư đoàn gồm ba trung đoàn, một tiểu đoàn huấn luyện hạ sĩ quan, một trường đào tạo y tá cùng các lớp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Công tác xây dựng Đảng, củng cố tổ chức chỉ huy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ được triển khai đồng bộ, bảo đảm năng lực lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện quy mô lực lượng ngày càng lớn.
Giai đoạn từ tháng 8/1966 đến đầu năm 1969 ghi dấu khối lượng huấn luyện, tổ chức lực lượng và chi viện chiến trường đặc biệt lớn của Đoàn 338 và Sư đoàn 338. Đơn vị đã tổ chức, huấn luyện và đưa nhiều lực lượng lên đường, trong đó có 69 tiểu đoàn và hai trung đoàn đi chiến đấu tập trung. Riêng sáu tháng cuối năm 1967, đơn vị tuyển chọn được 19.720 tân binh. Từ tháng 3 đến tháng 7/1968, Sư đoàn tổ chức 19 tiểu đoàn, bình quân mỗi tiểu đoàn 600 quân; đồng thời tuyển thêm 3.085 tân binh bổ sung cho các lớp đào tạo chuyên môn như tiểu đội trưởng, lái xe, y tá, quản lý, đặc công và cơ yếu. Những kết quả này phản ánh quy mô, cường độ nhiệm vụ và khả năng tổ chức, điều hành của Sư đoàn trong điều kiện chiến tranh ngày càng ác liệt. Từ tuyển chọn, tiếp nhận quân đến tổ chức biên chế, huấn luyện, bảo đảm hậu cần, kỹ thuật và chuẩn bị hành quân, các khâu được triển khai đồng bộ nhằm đáp ứng yêu cầu tăng cường lực lượng cho chiến trường.
Bước sang năm 1970, Sư đoàn tiếp tục huấn luyện 13 tiểu đoàn bổ sung cho các mặt trận, trong đó có chiến trường B2, Đường 9 – Bắc Quảng Trị và Trị – Thiên. Ngày 10/4/1971, Sư đoàn chuyển từ trực thuộc Quân khu Hữu Ngạn về trực thuộc Bộ Quốc phòng, tiếp tục đảm nhiệm nhiệm vụ xây dựng, huấn luyện các đơn vị hoàn chỉnh để tăng cường cho chiến trường. Đến quý I năm 1972, đơn vị đưa 32 đại đội hoàn chỉnh vào chiến trường B, bốn tiểu đoàn độc lập đến các chiến trường khác, sau đó tiếp tục tổ chức huấn luyện thêm tám tiểu đoàn.
Qua nhiều lần điều chỉnh tổ chức, biên chế và nhiệm vụ, Sư đoàn 338 từng bước khẳng định vai trò là một trong những đơn vị trực tiếp chuẩn bị, huấn luyện và cung cấp lực lượng cho các chiến trường. Từ những khóa đào tạo cán bộ ban đầu đến việc xây dựng các tiểu đoàn, trung đoàn chiến đấu hoàn chỉnh, mỗi chặng đường đều gắn với yêu cầu ngày càng cao của cuộc kháng chiến. Từ Xuân Mai, những đoàn cán bộ, chiến sĩ nối tiếp nhau lên đường, mang theo kiến thức, bản lĩnh và ý chí được tôi luyện trong những năm tháng huấn luyện, góp phần bổ sung sức mạnh cho chiến trường miền Nam, hướng tới ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.
Ngày toàn thắng – Khát vọng trở về thành hiện thực
Trải qua những năm tháng kháng chiến, Sư đoàn 338 không ngừng được củng cố, phát triển, điều chỉnh tổ chức và nhiệm vụ theo yêu cầu của chiến trường. Từ Sư đoàn 338 thành lập năm 1956, đơn vị chuyển thành Lữ đoàn bộ binh 338 vào đầu năm 1961, mang phiên hiệu Đoàn 338 từ tháng 8/1966 và được tổ chức lại thành Sư đoàn 338 giữa năm 1967. Mỗi lần điều chỉnh đánh dấu một bước chuyển về tổ chức, biên chế và phương thức hoạt động, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ xây dựng, huấn luyện và chi viện lực lượng cho chiến trường.
Năm 1968, Sư đoàn tiếp tục xây dựng các trung đoàn cơ động, trong đó có Trung đoàn 247 và Trung đoàn 246, tập trung nâng cao chất lượng huấn luyện, trình độ tổ chức chỉ huy và khả năng chiến đấu. Cùng với kiện toàn lực lượng, Đảng ủy Sư đoàn chú trọng xây dựng tổ chức Đảng, củng cố cơ quan, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và xây dựng các đơn vị cơ sở vững mạnh, tạo nền tảng để hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện chiến tranh ngày càng ác liệt.
Năm 1970, đội ngũ lãnh đạo, chỉ huy Sư đoàn tiếp tục được kiện toàn. Đồng chí Nguyễn Văn Phán đảm nhiệm cương vị Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Sư đoàn; đồng chí Lương Ngọc Chi giữ cương vị Sư đoàn trưởng. Dưới sự lãnh đạo, chỉ huy của Đảng ủy và Ban Chỉ huy Sư đoàn, công tác tuyển quân, huấn luyện, tổ chức lực lượng bổ sung cho các chiến trường tiếp tục được đẩy mạnh. Ngày 10/4/1971, Sư đoàn chuyển từ trực thuộc Quân khu Hữu Ngạn về trực thuộc Bộ Quốc phòng, tập trung xây dựng, huấn luyện các đơn vị hoàn chỉnh để tăng cường cho chiến trường.
Năm 1972, đơn vị mang phiên hiệu Sư đoàn 308B. Sau Hiệp định Paris năm 1973, trước những chuyển biến của tình hình và yêu cầu nhiệm vụ, tổ chức, biên chế của đơn vị tiếp tục được điều chỉnh, trong đó công tác xây dựng, huấn luyện và chuẩn bị lực lượng vẫn giữ vai trò quan trọng. Ngày 28/3/1974, đơn vị chấm dứt mang phiên hiệu 308B, trở lại tên gọi truyền thống Sư đoàn 338, tiếp nối chặng đường xây dựng và trưởng thành từ ngày thành lập 11/12/1956.
Mùa Xuân năm 1975, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy giành thắng lợi hoàn toàn. Ngày 30/4/1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, miền Nam được giải phóng, đất nước thống nhất. Với những người con Nam Bộ tập kết ra Bắc năm xưa, khát vọng trở về giải phóng quê hương, đoàn tụ với gia đình và đồng bào sau hơn hai thập kỷ chờ đợi đã trở thành hiện thực. Với những thanh niên miền Bắc tình nguyện vào Nam chiến đấu, đó là ngày những hy sinh, cống hiến hòa vào thắng lợi chung của dân tộc. Trong chiến công lịch sử ấy có sự đóng góp của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ từng được tuyển chọn, đào tạo, huấn luyện và tổ chức lên đường từ Sư đoàn 338.
Nhìn lại chặng đường gần hai thập kỷ trước ngày đất nước thống nhất, dấu ấn nổi bật của Sư đoàn 338 không chỉ được ghi nhận qua quá trình xây dựng, phát triển tổ chức, mà còn ở những đóng góp bền bỉ, thầm lặng trong đào tạo cán bộ, huấn luyện chiến sĩ và chuẩn bị lực lượng cho chiến trường. Từ những người con miền Nam tập kết đến lớp lớp thanh niên miền Bắc tình nguyện nhập ngũ, từ cán bộ bộ binh đến lực lượng thuộc các binh chủng, chuyên ngành, nhiều thế hệ đã được rèn luyện, trưởng thành từ mái nhà chung Sư đoàn 338. Những cán bộ, chiến sĩ ấy mang theo bản lĩnh chính trị, kiến thức quân sự, tinh thần đoàn kết Bắc – Nam và ý chí quyết tâm chiến đấu, góp phần bổ sung sức mạnh cho các chiến trường, làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Nếu chiến công của nhiều đơn vị được ghi dấu bằng những trận đánh trực tiếp trên chiến trường, thì đóng góp đặc thù của Sư đoàn 338 trong giai đoạn này được thể hiện qua những đoàn quân nối tiếp nhau lên đường, những cán bộ trưởng thành từ thao trường, lớp học và những đơn vị được tổ chức, huấn luyện trước khi bước vào chiến đấu. Đó là thành quả của một quá trình xây dựng lực lượng kiên trì, nghiêm túc, là sự kết tinh công sức, trí tuệ và trách nhiệm của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ. Những đóng góp ấy đã làm nên một dấu ấn riêng trong truyền thống Sư đoàn 338 và lịch sử vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Đại thắng mùa Xuân năm 1975 khép lại chặng đường đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đưa khát vọng trở về của những người con Nam Bộ năm xưa thành hiện thực. Nhưng với Sư đoàn 338, đó cũng là điểm khởi đầu của một hành trình mới. Những phẩm chất được hun đúc qua năm tháng chiến tranh – tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó, kỷ luật, trách nhiệm và sự sẵn sàng nhận nhiệm vụ – tiếp tục trở thành nền tảng để các thế hệ cán bộ, chiến sĩ phát huy truyền thống, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Từ nhiệm vụ đào tạo, huấn luyện, chi viện lực lượng cho miền Nam ruột thịt, Sư đoàn 338 bước vào thời kỳ mới với trọng trách bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ. Trên những tuyến đầu biên giới, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ tiếp tục viết tiếp truyền thống của đơn vị, từ khát vọng giải phóng quê hương đến ý chí giữ vững từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.
Từ những đoàn quân được chuẩn bị và lên đường vì miền Nam ruột thịt, Sư đoàn 338 tiếp tục bước vào chặng đường mới với nhiệm vụ bảo vệ biên cương. Kỳ tiếp theo: Sư đoàn 338 – Viết tiếp truyền thống nơi tuyến đầu Tổ quốc.
Nguyễn Văn Minh/Nguyên Chủ nhiệm quân y Sư 338
Tài liệu tham khảo
1. Đảng bộ Đoàn 338 (Sư đoàn 338), Lịch sử Đảng bộ Đoàn 338 (Sư đoàn 338), 1956-2021, Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc, 2023.
2. Nghị định số 70 ngày 11/12/1956 về việc thành lập Sư đoàn 338.
3. Chỉ thị của Bộ Tổng Tham mưu ngày 13/2/1961 về chấn chỉnh tổ chức, biên chế và bổ sung nhiệm vụ cho Lữ đoàn 338.
4. Hiệp định Genève năm 1954 về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam.
5. Hiệp định Paris năm 1973 về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.
6. Các văn kiện, chỉ thị và quyết định của Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu liên quan đến tổ chức, nhiệm vụ của Sư đoàn 338 trong giai đoạn 1956-1975.
Bài viết cùng chuyên mục
Từ ký ức đến sáng tạo: Những gợi mở từ Dinh Độc Lập
Hà Thị Chi – Người phụ nữ nhiệt tâm với công tác thiện nguyện
Lắng đọng “Khúc tri ân” trước ngày 731 liệt sĩ trở về đất mẹ
Huỳnh Thúc Kháng – Từ di sản lịch sử đến những giá trị hôm nay
Chuyện ‘bên lề’ Hội nghị quân sự Trung Giã: Những tư liệu vô giá lần đầu được kể
“Dám đánh, biết đánh, quyết thắng”: Trận đầu Sư đoàn 3 Sao Vàng đánh bại “kỵ binh bay” tại Thuận Ninh

