Từ sự đón tiếp lạnh nhạt ngay khi đặt chân đến Trung Quốc cho đến vị trí ngồi gần cuối bàn hội nghị, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi dường như rơi vào thế cô lập tại Hội nghị APEC kéo dài hai ngày. Hình ảnh này được Reuters khắc họa qua bài viết ngày 19/11/2026 với tiêu đề “Từ đường băng đến bàn hội nghị APEC, Thủ tướng Nhật Bản xuất hiện đầy đơn độc”, phản ánh những dấu hiệu căng thẳng trong quan hệ ngoại giao giữa Tokyo và Bắc Kinh.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đến Trung Quốc hôm thứ Tư để tham dự Hội nghị Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC), đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của bà kể từ khi quan hệ Tokyo – Bắc Kinh trở nên căng thẳng sau những phát biểu liên quan đến vấn đề Đài Loan vào năm ngoái.
Khi đó, bà Takaichi tuyên bố một cuộc tấn công nhằm vào Đài Loan có thể dẫn đến phản ứng quân sự của Nhật Bản nếu tình hình đe dọa đến sự tồn vong của nước này. Phát biểu đã làm gia tăng bất đồng với Bắc Kinh, kéo theo những hệ lụy không chỉ trên phương diện ngoại giao mà còn cả kinh tế. Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Nhật Bản, đã áp đặt các biện pháp hạn chế xuất khẩu khoáng sản thiết yếu, vốn đóng vai trò quan trọng trong nhiều ngành công nghiệp, từ sản xuất ô tô, chip bán dẫn đến động cơ máy bay phản lực.
Tại cuộc họp báo hôm thứ Năm, khi được hỏi liệu Tokyo có can thiệp vào một cuộc xung đột liên quan đến Đài Loan hay không, bà Takaichi từ chối đưa ra câu trả lời trực tiếp, cho rằng đây là tình huống giả định. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh lập trường của Nhật Bản về vấn đề Đài Loan, được xác lập từ năm 1972, “không hề có bất kỳ thay đổi nào”. Theo thông cáo chung Nhật Bản – Trung Quốc năm 1972, Tokyo tuyên bố “hoàn toàn thấu hiểu và tôn trọng” lập trường của Bắc Kinh rằng Đài Loan là một phần lãnh thổ Trung Quốc.
Sự tương phản trong nghi thức đón tiếp
Những căng thẳng ngoại giao dường như được phản ánh ngay từ thời điểm các nhà lãnh đạo đặt chân đến Trung Quốc tham dự hội nghị APEC.
Tổng thống Mỹ Donald Trump được chào đón bằng âm nhạc, những tiếng reo hò cùng các hoạt động cổ vũ. Đáng chú ý, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đích thân ra đón ông Trump, một động thái khác với thông lệ ngoại giao thông thường.
Thủ tướng Australia Anthony Albanese được tặng hoa, trong khi Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr., dù Manila đang có những bất đồng với Bắc Kinh, vẫn được chào đón bằng màn biểu diễn của các vũ công.
Trái ngược với những nghi thức đón tiếp đó, sự xuất hiện của bà Takaichi diễn ra khá lặng lẽ. Thủ tướng Nhật Bản chỉ nhận được cái bắt tay từ một quan chức Bộ Ngoại giao Trung Quốc trước khi nhanh chóng rời sân bay bằng ô tô.
Khi được đề nghị bình luận về nghi thức dành cho nhà lãnh đạo Nhật Bản, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định Bắc Kinh đã bố trí các nghi thức đón tiếp phù hợp đối với tất cả đại biểu tham dự APEC.
Sự khác biệt tiếp tục thể hiện trong các hoạt động của hội nghị hôm thứ Năm.
Tại buổi chụp ảnh chung, trong khi Tổng thống Trump, Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin bắt tay nhau ở hàng phía trước, bà Takaichi đứng gần một đầu của hàng phía sau.
Bên trong phòng họp, ông Tập Cận Bình ngồi cạnh ông Trump và đối diện Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung. Trong khi đó, Thủ tướng Nhật Bản ngồi cách nhà lãnh đạo Trung Quốc bảy ghế, ở vị trí gần cuối bàn hội nghị.
Dù ông Tập Cận Bình và bà Takaichi đã hai lần bắt tay, lần đầu tại tiệc chiêu đãi chào mừng hôm thứ Tư và lần tiếp theo vào thứ Năm, hai nhà lãnh đạo không tiến hành bất kỳ cuộc hội đàm song phương nào. Việc thiếu vắng một cuộc tiếp xúc chính thức giữa lãnh đạo hai nước cho thấy những bất đồng ngoại giao vẫn chưa tìm được hướng tháo gỡ, trong bối cảnh căng thẳng với Bắc Kinh tiếp tục tạo sức ép đối với nền kinh tế Nhật Bản.
Phản ứng từ Nhật Bản
Trước những nhận định về sự đón tiếp lạnh nhạt dành cho Thủ tướng Sanae Takaichi tại Trung Quốc, Chính phủ Nhật Bản đã bác bỏ cách diễn giải cho rằng Bắc Kinh cố tình phớt lờ nhà lãnh đạo nước này về mặt ngoại giao.
Phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ, Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara khẳng định nước chủ nhà đã thực hiện đầy đủ các nghi thức ngoại giao thông thường đối với bà Takaichi.
“Theo hiểu biết của chúng tôi, nước chủ nhà đã dành cho bà ấy những nghi thức ngoại giao thông thường, tương tự cách đón tiếp lãnh đạo các nền kinh tế khác”, ông Kihara nhấn mạnh.
Tuy nhiên, truyền thông Nhật Bản lại đưa ra những đánh giá có phần gay gắt hơn về cách Bắc Kinh tiếp đón Thủ tướng Takaichi. Hãng tin Jiji mô tả thái độ của Trung Quốc đối với bà Takaichi là “lạnh nhạt”, hoàn toàn trái ngược với sự đón tiếp dành cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, người được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đích thân ra đón. Trong khi đó, hãng tin Kyodo lưu ý rằng những người trẻ tuổi mang theo các bó hoa đỏ để chào đón những nhà lãnh đạo khác đã không xuất hiện khi chuyên cơ chở Thủ tướng Nhật Bản hạ cánh.
Không chỉ thể hiện qua nghi thức đón tiếp, sự hạn chế trong các cuộc tiếp xúc ngoại giao cấp cao cũng là điểm đáng chú ý trong lịch trình của bà Takaichi tại APEC. Cuộc gặp song phương duy nhất của Thủ tướng Nhật Bản bên lề hội nghị là cuộc trao đổi kéo dài khoảng 30 phút với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Trong cuộc gặp, bà Takaichi đề nghị Moscow trả tự do cho một nhà báo Nhật Bản đang bị giam giữ, đồng thời yêu cầu bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp Nhật Bản sau vụ Nga tịch thu tài sản của công ty Japan Tobacco International.
Đáng chú ý, chiếc chuyên cơ đưa bà Takaichi đến Trung Quốc cũng gắn với một cam kết chính trị trước đó. Trong chiến dịch tranh cử chức Chủ tịch Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền năm ngoái, bà từng tuyên bố sẽ sử dụng chuyên cơ ít nhất mỗi tháng một lần nhằm tăng cường sự hiện diện và vị thế của Nhật Bản trên trường quốc tế.
Tại cuộc họp báo khép lại chuyến công du nước ngoài thứ 10 kể từ khi nhậm chức, bà Takaichi đã điểm lại các hoạt động ngoại giao trong hành trình bắt đầu từ hội nghị của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tại Philippines, đồng thời liệt kê 14 nhà lãnh đạo mà bà đã có dịp trao đổi. Tuy nhiên, trong danh sách này không có tên Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Sự vắng mặt của nhà lãnh đạo Trung Quốc trong danh sách các cuộc tiếp xúc được bà Takaichi công bố tiếp tục cho thấy khoảng cách ngoại giao giữa Tokyo và Bắc Kinh, bất chấp những cái bắt tay mang tính nghi thức tại hội nghị APEC.
Những gì diễn ra tại APEC cho thấy sự lạnh nhạt trong cách Bắc Kinh tiếp đón Thủ tướng Sanae Takaichi không thể tách rời những bất đồng sâu sắc giữa Trung Quốc và Nhật Bản, đặc biệt sau các phát biểu của bà về vấn đề Đài Loan, vốn được Bắc Kinh coi là lợi ích cốt lõi và vấn đề chủ quyền không thể nhân nhượng. Tuy nhiên, nếu những khác biệt trong nghi thức đón tiếp thực sự xuất phát từ chủ ý chính trị, cách ứng xử này cũng đặt ra câu hỏi về sự rộng lượng và tinh thần ngoại giao của một nước lớn. Bởi ngoại giao không chỉ là phương tiện thể hiện lập trường hay sức mạnh quốc gia, mà còn là nghệ thuật kiểm soát bất đồng, duy trì đối thoại và thể hiện sự tôn trọng ngay cả với những đối tác đang có mâu thuẫn. Trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng khẳng định vai trò và ảnh hưởng trên trường quốc tế, khả năng vượt lên những bất đồng để thể hiện bản lĩnh, sự bao dung và trách nhiệm của một cường quốc có thể mang lại giá trị ngoại giao lâu dài hơn những thông điệp lạnh nhạt mang tính biểu tượng.
Thế Nguyễn
Bài viết cùng chuyên mục
Các cuộc đàm phán tại COP31 đổ vỡ khi EU bác bỏ thỏa thuận không đề cập đến nhiên liệu hóa thạch
Nhật Bản đứng giữa Trung Quốc, Nga và trật tự thế giới đang thay đổi dưới thời Trump
Việt Nam – Indonesia: Làm sâu sắc quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, củng cố vai trò trung tâm của ASEAN
Việt Nam tiếp nhận vai trò chủ nhà APEC 2027
Các nhà lãnh đạo ASEAN thúc đẩy mạng lưới điện khu vực và an ninh năng lượng
Ông Trump tới Philippines, khởi động chuyến công du châu Á với loạt thỏa thuận kinh tế và hội đàm đồng minh

