Trước vòng đàm phán ba bên Mỹ – Nga – Ukraine dự kiến diễn ra ngày 10–11/11/2026 tại Abu Dhabi, Tổng thống Vladimir Putin lựa chọn phái đoàn từ nhà đàm phán kỳ cựu Vladimir Medinsky, các quan chức ngoại giao cấp cao đến người đứng đầu tình báo quân sự Igor Kostyukov và đại diện Bộ Tổng tham mưu Nga. Thành phần đặc biệt này làm dấy lên câu hỏi về tính toán chiến lược của Điện Kremlin: Moscow hướng tới một thỏa thuận hòa bình khả thi hay tận dụng ưu thế quân sự, tình báo để gia tăng lợi thế trên bàn đàm phán?
Phái đoàn đặc biệt của Tổng thống Putin: Khi ngoại giao kết hợp tình báo và quân sự
Ngày 7/11, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov xác nhận phái đoàn Nga tham dự đàm phán tại Abu Dhabi do cố vấn Tổng thống Vladimir Medinsky dẫn đầu. Thành phần gồm hai Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov và Mikhail Galuzin, lãnh đạo tình báo quân sự Igor Kostyukov cùng Phó Cục trưởng Cục Tác chiến chính thuộc Bộ Tổng tham mưu Nga Yuri Zhigarlovsky.
Sự kết hợp giữa ngoại giao, tình báo và quân sự phản ánh những ưu tiên chiến lược của Moscow trên bàn đàm phán. Trong khi giới ngoại giao tập trung tìm kiếm đồng thuận chính trị, các quan chức quân sự và tình báo có thể đánh giá tương quan lực lượng, yêu cầu an ninh và tính khả thi của các thỏa thuận. Cơ cấu phái đoàn này cho thấy Nga có thể muốn mở rộng thương lượng từ những nguyên tắc chính trị sang các vấn đề an ninh và cơ chế thực thi cụ thể.
Các thành viên này đã tham dự cuộc họp với Tổng thống Putin ngày 6/11, trong đó có nội dung chuẩn bị cho đàm phán Abu Dhabi. Tuy nhiên, do phần lớn cuộc họp diễn ra kín, những chỉ thị cụ thể của nhà lãnh đạo Nga chưa được công bố.
Xét về vai trò, phái đoàn thể hiện sự kết hợp giữa ngoại giao chính trị, an ninh chiến lược và hoạch định quân sự.
Ông Medinsky, từng tham gia các cuộc đàm phán năm 2022, tại Istanbul năm 2025 và Geneva năm 2026, đại diện cho tính liên tục trong lập trường thương lượng của Moscow.
Ông Ryabkov, phụ trách quan hệ với Mỹ, kiểm soát vũ khí và không phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, có thể góp phần mở rộng chương trình nghị sự sang các vấn đề an ninh chiến lược vượt ngoài chiến trường Ukraine.
Trong khi đó, sự tham gia của ông Kostyukov và ông Zhigarlovsky bổ sung chuyên môn về tình báo quân sự, hoạch định tác chiến và đánh giá khả năng thực thi các cam kết an ninh.
Đáng chú ý, ông Kostyukov từng tham gia các vòng thương lượng trước. Vì vậy, điểm mới không nằm ở sự hiện diện của lãnh đạo tình báo quân sự, mà ở việc Moscow bổ sung ông Ryabkov và ông Zhigarlovsky, qua đó tăng cường năng lực xử lý các vấn đề an ninh ở cả cấp chiến lược lẫn tác chiến.
Cơ cấu nhân sự này cho thấy Nga có thể đang chuẩn bị cho những cuộc thương lượng vượt ra ngoài các nguyên tắc chính trị, hướng tới các cơ chế quân sự và bảo đảm an ninh cụ thể trong một thỏa thuận tương lai. Tuy nhiên, đây vẫn là nhận định dựa trên thành phần phái đoàn, chưa đủ để khẳng định ý định thực sự của Điện Kremlin.
Vì sao người đứng đầu GRU trở thành nhân vật đáng chú ý?
Igor Kostyukov đứng đầu cơ quan tình báo quân sự thuộc Bộ Tổng tham mưu Nga, thường được biết đến với tên gọi GRU. Cơ quan này giữ vai trò thu thập, phân tích thông tin tình báo quốc phòng, đánh giá năng lực quân sự nước ngoài và hỗ trợ hoạch định chiến lược.
Khác với các nhà ngoại giao tập trung vào cam kết chính trị, lãnh đạo tình báo quân sự có thể đóng vai trò quan trọng trong đánh giá tình hình chiến trường, tính khả thi của lệnh ngừng bắn, phân định khu vực kiểm soát và xây dựng cơ chế giám sát thực thi thỏa thuận.
Sự hiện diện của ông Kostyukov còn mang ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh xung đột Nga – Ukraine kéo dài gần năm năm. Khi các bên tìm cách duy trì lợi thế đàm phán, những đánh giá tình báo về nguồn lực quân sự, khả năng bổ sung vũ khí và mức độ tổn thất có thể tác động trực tiếp đến tính toán nhượng bộ.
Từ góc độ này, Moscow có thể kỳ vọng sự tham gia của ông Kostyukov phục vụ ba mục tiêu: cung cấp đánh giá thực địa, thẩm định khả năng thực thi các cam kết và củng cố cơ sở cho những yêu cầu an ninh của Nga.
Tuy nhiên, chưa có bằng chứng công khai cho thấy ông Kostyukov được giao nhiệm vụ sử dụng thông tin tình báo bí mật để gây sức ép trực tiếp với Washington hoặc Kiev. Sự hiện diện của ông tại bàn đàm phán là thông tin đã được công bố, nhưng mục tiêu cụ thể và mức độ ảnh hưởng đối với tiến trình thương lượng vẫn cần được kiểm chứng.
Bài toán chiến lược của Moscow: Ngừng bắn hay giải quyết toàn diện?
Một trong những bất đồng cốt lõi giữa Nga và Ukraine là trình tự chấm dứt xung đột. Moscow chủ trương giải quyết những vấn đề mà Điện Kremlin gọi là “nguyên nhân gốc rễ”, bao gồm quan hệ Ukraine – NATO, các yêu cầu an ninh của Nga và tranh chấp lãnh thổ, thay vì chỉ đạt được một lệnh ngừng bắn.
Theo lập luận của Moscow, ngừng bắn khi chưa có giải pháp chính trị lâu dài có thể tạo điều kiện để Ukraine tái tổ chức lực lượng và tiếp nhận thêm viện trợ quân sự. Ngược lại, Kiev lo ngại một thỏa thuận thiếu bảo đảm an ninh sẽ giúp Nga củng cố sức mạnh và mở lại chiến dịch quân sự trong tương lai.
Sự thiếu tin cậy chiến lược này tạo ra trở ngại lớn cho đàm phán: Nga muốn giải quyết các yêu cầu an ninh dài hạn, Ukraine đòi hỏi bảo đảm chủ quyền và khả năng tự vệ, trong khi Washington phải tìm cách thu hẹp khoảng cách giữa hai lập trường.
Trong bối cảnh đó, sự tham gia của các quan chức tình báo và quân sự Nga có thể phản ánh ý định cụ thể hóa những yêu cầu an ninh trên bàn thương lượng. Nếu các bên thảo luận về khu vực phi quân sự, cơ chế giám sát ngừng bắn hoặc hạn chế triển khai vũ khí, giới chuyên môn quân sự có thể đánh giá tính khả thi và tác động của từng phương án.
Tuy nhiên, các giải pháp kỹ thuật quân sự không thể thay thế những quyết định chính trị và pháp lý liên quan đến lãnh thổ, chủ quyền và quyền lựa chọn liên minh của Ukraine.
Đây cũng là giới hạn trong tính toán chiến lược của Điện Kremlin: ưu thế quân sự có thể tạo đòn bẩy thương lượng, nhưng không bảo đảm Moscow đạt được một thỏa thuận được Kiev chấp nhận và có khả năng thực thi lâu dài.
Washington trước bài toán kép: Chấm dứt chiến tranh và duy trì ảnh hưởng chiến lược
Đối với Tổng thống Donald Trump, đàm phán Abu Dhabi không chỉ là cơ hội thúc đẩy chấm dứt xung đột Ukraine, mà còn là phép thử đối với vai trò của Washington trong định hình cấu trúc an ninh châu Âu thời hậu chiến.
Theo Reuters, đặc phái viên Steve Witkoff và nhà đàm phán Jared Kushner dự kiến đại diện Mỹ tham gia thương lượng. Trước đó, Washington có kế hoạch tham vấn các đồng minh châu Âu và NATO về bảo đảm an ninh cho Ukraine, ổn định khu vực và hỗ trợ tái thiết.
Về chiến lược, chính quyền Trump phải cân bằng ba mục tiêu: thúc đẩy thỏa thuận chấm dứt giao tranh; bảo đảm Ukraine duy trì khả năng tự vệ và củng cố niềm tin của đồng minh; đồng thời giữ kênh đối thoại với Moscow về kiểm soát vũ khí và an ninh châu Âu.
Trong bối cảnh này, sự tham gia của Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov, người có kinh nghiệm về quan hệ Nga – Mỹ và kiểm soát vũ khí, làm tăng khả năng các cuộc thảo luận mở rộng sang những vấn đề an ninh chiến lược. Tuy nhiên, chưa có cơ sở khẳng định Washington và Moscow đang hướng tới một thỏa thuận an ninh tổng thể hoặc gắn vấn đề Ukraine với những nhượng bộ rộng hơn trong quan hệ song phương.
Cán cân quyền lực tại Washington cũng là một biến số đáng chú ý. Sau bầu cử giữa nhiệm kỳ, nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội từ tháng 1/2027, chính sách Ukraine của Tổng thống Trump có thể chịu thêm sức ép, đặc biệt liên quan đến viện trợ quân sự cho Kiev và trừng phạt Moscow.
Những thay đổi chính trị nội bộ Mỹ có thể tác động đến tiến độ và dư địa thương lượng của chính quyền Trump, đồng thời ảnh hưởng đến tính toán của Nga. Dù vậy, chưa có bằng chứng cho thấy yếu tố này trực tiếp chi phối việc Điện Kremlin lựa chọn thành phần phái đoàn đàm phán.
Ukraine không chỉ phòng thủ trên chiến trường mà còn trên bàn đàm phán
Không chỉ Nga, Ukraine cũng lựa chọn phái đoàn đàm phán có kinh nghiệm về an ninh và tình báo. Theo thông tin công bố ngày 6–7/11, đoàn Kiev dự kiến do Rustem Umerov, người đứng đầu Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine, dẫn đầu, cùng Chánh Văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov, nghị sĩ David Arakhamia và một số quan chức cấp cao.
Đáng chú ý, ông Budanov từng lãnh đạo tình báo quân sự Ukraine. Việc cả Moscow và Kiev đều có những nhân vật xuất thân từ giới tình báo tham gia thương lượng cho thấy yếu tố an ninh và thực tế chiến trường có thể giữ vai trò quan trọng trong quá trình định hình thỏa thuận.
Đối với Kiev, ưu tiên không chỉ là đánh giá độ tin cậy trong các cam kết của Nga, mà còn bảo đảm mọi cơ chế ngừng bắn có thể kiểm chứng và không làm suy yếu chủ quyền Ukraine. Đặc biệt, một thỏa thuận thiếu bảo đảm an ninh có nguy cơ kéo dài tình trạng kiểm soát lãnh thổ hiện tại, đồng thời tạo điều kiện cho xung đột tái diễn.
Thách thức chiến lược của Ukraine là cân bằng giữa bảo vệ lợi ích cốt lõi và duy trì khả năng thỏa hiệp. Chấp nhận một thỏa thuận thiếu bảo đảm an ninh có thể tiềm ẩn rủi ro lâu dài, nhưng kéo dài chiến tranh cũng đặt Kiev trước sức ép về nguồn lực và khả năng duy trì hỗ trợ quốc tế.
Sự tham gia của giới tình báo hai bên có thể giúp các cuộc thương lượng đi sâu vào những cơ chế quân sự cụ thể. Tuy nhiên, khác biệt trong đánh giá tương quan lực lượng và triển vọng chiến trường cũng có thể khiến bất đồng trở nên khó thu hẹp hơn.
Châu Âu và bài toán trật tự an ninh hậu chiến
Dù không trực tiếp tham gia đàm phán ba bên tại Abu Dhabi, châu Âu vẫn là bên có lợi ích chiến lược gắn chặt với kết quả thương lượng. Một thỏa thuận về Ukraine có thể tác động đến bố trí lực lượng NATO, chính sách quốc phòng Đông Âu, quan hệ năng lượng với Nga và các cam kết an ninh xuyên Đại Tây Dương.
Đặc biệt, nếu Moscow tiếp tục yêu cầu hạn chế khả năng Ukraine gia nhập liên minh quân sự, vấn đề sẽ vượt khỏi khuôn khổ quan hệ Nga – Ukraine, liên quan trực tiếp đến quyền lựa chọn chính sách an ninh của mỗi quốc gia và cấu trúc an ninh châu Âu.
Đối với nhiều nước châu Âu, thách thức cốt lõi là bảo đảm một thỏa thuận hòa bình không làm suy yếu năng lực răn đe và ổn định khu vực. Một thỏa thuận thiếu cơ chế bảo đảm hiệu quả có thể tạo tiền lệ an ninh bất lợi. Ngược lại, khuôn khổ hòa bình có thể kiểm chứng, được Kiev chấp nhận và có sự bảo đảm của các đối tác quốc tế sẽ tạo cơ sở giảm căng thẳng lâu dài.
Vì vậy, vai trò của châu Âu không chỉ nằm ở việc ủng hộ tiến trình ngoại giao, mà còn ở khả năng tham gia bảo đảm và thực thi thỏa thuận. Đây cũng là giới hạn đối với khả năng Washington và Moscow tự định hình trật tự hậu chiến: một thỏa thuận muốn bền vững cần có sự đồng thuận và tham gia của Ukraine cùng các quốc gia chịu tác động trực tiếp.
Ba kịch bản chiến lược sau đàm phán Abu Dhabi
Từ diễn biến và lập trường hiện tại của các bên, có thể đặt ra ba kịch bản chiến lược sau vòng đàm phán Abu Dhabi.
Kịch bản thứ nhất: Đạt tiến triển từng phần. Nga, Mỹ và Ukraine có thể thống nhất một số biện pháp giảm leo thang, trao đổi tù binh, bảo vệ hạ tầng thiết yếu hoặc thiết lập cơ chế liên lạc quân sự. Đây có thể là hướng đi khả thi trong ngắn hạn, khi các vấn đề kỹ thuật dễ đạt đồng thuận hơn những bất đồng về lãnh thổ và liên minh quân sự.
Kịch bản thứ hai: Đàm phán kéo dài, chiến sự tiếp diễn. Moscow và Kiev duy trì các yêu cầu cốt lõi, trong khi Washington tiếp tục tìm kiếm giải pháp trung gian. Đàm phán có thể đạt tiến triển về thủ tục nhưng chưa tạo đột phá trên chiến trường. Các bên đồng thời sử dụng sức ép quân sự, kinh tế và ngoại giao nhằm củng cố vị thế cho những vòng thương lượng tiếp theo.
Kịch bản thứ ba: Bế tắc và gia tăng đối đầu. Nếu các đề xuất vượt quá giới hạn nhượng bộ của mỗi bên, tiến trình thương lượng có nguy cơ đình trệ, kéo theo khả năng leo thang quân sự và gia tăng sức ép trừng phạt.
Dù kịch bản nào xảy ra, yếu tố quyết định vẫn là khả năng thiết lập một cơ chế thực thi và giám sát đủ tin cậy. Thành phần phái đoàn có thể phản ánh mức độ chuẩn bị và ưu tiên chiến lược, nhưng không bảo đảm các bên sẽ đạt được thỏa thuận có khả năng duy trì lâu dài.
Nước cờ tình báo của ông Putin có đủ sức thay đổi bàn đàm phán?
Việc Tổng thống Vladimir Putin lựa chọn phái đoàn kết hợp giữa ngoại giao, tình báo và quân sự cho thấy tính chất phức tạp của vòng đàm phán Abu Dhabi, nơi các bên không chỉ thảo luận về ngừng bắn mà còn đối mặt với những vấn đề chính trị, lãnh thổ và an ninh có thể định hình tương lai Ukraine cùng trật tự châu Âu.
Về chiến lược, Moscow có thể muốn tận dụng chuyên môn tình báo và tác chiến để củng cố vị thế thương lượng, đồng thời thúc đẩy các yêu cầu an ninh dài hạn. Tuy nhiên, sự hiện diện của lãnh đạo tình báo quân sự Igor Kostyukov không đồng nghĩa với việc Nga nắm lợi thế quyết định hoặc có thể áp đặt điều kiện lên Washington và Kiev.
Ukraine vẫn là chủ thể có chủ quyền với những lợi ích an ninh cốt lõi, trong khi Mỹ và các đồng minh châu Âu có những ưu tiên chiến lược riêng. Vì vậy, khả năng đạt được thỏa thuận không chỉ phụ thuộc vào tương quan lực lượng, mà còn ở mức độ nhượng bộ và cơ chế bảo đảm thực thi được các bên chấp nhận.
Abu Dhabi vì thế là phép thử đối với khả năng Moscow chuyển hóa sức mạnh quân sự và tình báo thành lợi thế ngoại giao. Tuy nhiên, những tính toán trên chiến trường không thể thay thế đồng thuận chính trị, yếu tố quyết định tính bền vững của bất kỳ giải pháp hòa bình nào.
Trước vòng đàm phán dự kiến diễn ra ngày 10–11/11, triển vọng đột phá vẫn chưa rõ ràng. Câu hỏi then chốt là liệu sự tham gia của những nhân vật am hiểu sức mạnh và giới hạn quân sự có giúp thu hẹp bất đồng, hay tiếp tục khiến các bên kiên định với những yêu cầu chiến lược khó dung hòa.
Thế Nguyễn
Bài viết cùng chuyên mục
Tình báo Mỹ nghi CEO Nvidia có quan hệ tình cảm với ‘đặc tình Trung Quốc’
Hai năm cuối nhiệm kỳ: Thách thức mới với Tổng thống Trump
Chính sách trừng phạt Cuba của Mỹ làm gia tăng bất đồng quốc tế
Syria hướng tới “Liên minh Mecca”: Bước đi mới trong bàn cờ địa chính trị Trung Đông
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đối mặt nguy cơ mất ghế sau thất bại bầu cử
Pháp: Làn sóng biểu tình và tổng đình công gia tăng sức ép đối với chính phủ Macron