Theo AP ngày 6/2/2026, lãnh đạo Indonesia và Australia đã ký một hiệp ước an ninh song phương vào thứ Sáu, đánh dấu bước đi mới trong nỗ lực tái định hình quan hệ song phương, vốn thường xuyên chịu tác động từ khác biệt chính trị và lợi ích chiến lược.
Hiệp ước được ký kết tại thủ đô Jakarta của Indonesia, ba tháng sau khi Thủ tướng Australia Anthony Albanese và Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto tuyên bố tại Sydney rằng các cuộc đàm phán về thỏa thuận này về cơ bản đã hoàn tất. Hai nhà lãnh đạo khi đó nhấn mạnh tham vọng tận dụng hiệu quả hơn các khuôn khổ hợp tác an ninh song phương từng được ký kết vào các năm 1995 và 2006.
Phát biểu sau lễ ký, Thủ tướng Albanese đánh giá đây là bước mở rộng đáng kể đối với hợp tác an ninh và quốc phòng hiện có giữa hai nước, dù văn bản chi tiết của hiệp ước hiện vẫn chưa được công bố. “Hiệp ước phản ánh sức mạnh của quan hệ đối tác và chiều sâu của sự tin cậy lẫn nhau,” ông Albanese nói tại cuộc họp báo chung với Tổng thống Prabowo tại Cung điện Merdeka, đồng thời khẳng định thỏa thuận cho thấy quan hệ Australia–Indonesia đang ở trạng thái vững mạnh hơn bao giờ hết.
Ông Albanese tới Jakarta vào tối thứ Năm để bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài ba ngày, cũng là chuyến công du chính thức thứ năm của ông tới nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á. Văn phòng Thủ tướng Australia cho biết chuyến thăm nằm trong nỗ lực rộng hơn nhằm mở rộng hợp tác song phương không chỉ trong lĩnh vực an ninh, mà còn sang thương mại, đầu tư, giáo dục và phát triển.
Tháp tùng Thủ tướng Albanese trong chuyến thăm có Ngoại trưởng Penny Wong, người mô tả hiệp ước lần này là bước tiến quan trọng nhất trong quan hệ đối tác song phương giữa Australia và Indonesia trong vòng ba thập kỷ qua.
Về phía Indonesia, Tổng thống Prabowo Subianto gọi Australia là “một trong những nước láng giềng thân thiết nhất của Indonesia và là đối tác chiến lược”, đồng thời cho rằng hiệp ước mới phản ánh quyết tâm chung của hai nước trong việc tăng cường hợp tác nhằm bảo đảm an ninh quốc gia mỗi bên và đóng góp thiết thực cho hòa bình, ổn định tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Ông nhấn mạnh Indonesia và Australia “được định mệnh sống cạnh nhau” và đã lựa chọn xây dựng quan hệ trên nền tảng tin cậy lẫn nhau và thiện chí, coi hiệp ước này là một trụ cột quan trọng đối với ổn định và hợp tác khu vực.
Thủ tướng Albanese cho rằng hòa bình và ổn định khu vực chỉ có thể đạt được hiệu quả nhất thông qua việc “hành động cùng nhau”. Nhân dịp này, ông công bố một loạt sáng kiến an ninh mới, bao gồm việc cử một sĩ quan cấp cao của Indonesia làm việc trong Lực lượng Quốc phòng Australia, hỗ trợ các cơ sở huấn luyện quốc phòng chung và mở rộng chương trình trao đổi giáo dục quân sự giữa hai nước.
Theo các nhà phân tích, hiệp ước an ninh song phương ngày càng có ý nghĩa quan trọng đối với Australia trong bối cảnh căng thẳng khu vực, đặc biệt là với Trung Quốc, đang gia tăng. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng thỏa thuận mới có thể kế thừa hoặc lặp lại một số nội dung của hiệp ước an ninh năm 1995, được ký kết giữa Thủ tướng Australia khi đó là Paul Keating và Tổng thống Indonesia Suharto – cựu lãnh đạo có quan hệ gia đình với ông Prabowo.
Thỏa thuận an ninh năm 1995 cam kết hai quốc gia tham vấn lẫn nhau về các vấn đề an ninh và phối hợp ứng phó trước những thách thức bất lợi. Tuy nhiên, Indonesia đã chấm dứt thỏa thuận này vào năm 1999, sau khi Australia dẫn đầu phái bộ gìn giữ hòa bình tại Đông Timor. Quan hệ an ninh song phương sau đó được khôi phục với việc ký Hiệp ước Lombok năm 2006, văn kiện tiếp tục được mở rộng phạm vi hợp tác vào năm 2014.
Theo bà Susannah Patton, chuyên gia của Viện Lowy – tổ chức tư vấn chính sách quốc tế có trụ sở tại Sydney – hiệp ước mới chủ yếu mang ý nghĩa cam kết chính trị hơn là tạo ra các nghĩa vụ cụ thể. Bà mô tả đây là một “thỏa thuận mang tính biểu tượng”, đồng thời lưu ý rằng một thỏa thuận hợp tác quốc phòng riêng biệt được ký năm 2024 tập trung nhiều hơn vào các nội dung hợp tác quân sự thực chất.
Bà Patton cho rằng hiệp ước an ninh với Indonesia đứng dưới cả liên minh của Australia với Mỹ và thỏa thuận an ninh giữa Canberra với Papua New Guinea, đồng thời khó có thể làm rõ khả năng Indonesia sẽ bảo vệ Australia trong trường hợp xảy ra xung đột khu vực. “Vì vậy, đây hoàn toàn không phải là một hiệp ước phòng thủ chung, bởi điều đó khó có thể được Indonesia – một quốc gia theo đường lối không liên kết – chấp nhận về mặt chính trị,” bà nói.
Dù vậy, bà Patton đánh giá thỏa thuận này là một thành công đáng kể đối với Thủ tướng Albanese, bởi rất ít người dự đoán Australia có thể đạt được một hiệp ước như vậy với Indonesia – quốc gia không liên kết và có “những khác biệt rất lớn trong cách nhìn nhận thế giới” so với Australia. Theo bà, Canberra đã tận dụng hiệu quả bối cảnh Indonesia hiện do Tổng thống Prabowo Subianto lãnh đạo, người được cho là sẵn sàng hơn trong việc phá vỡ một số truyền thống chính sách đối ngoại và thúc đẩy các thỏa thuận mang tính dẫn dắt từ cấp lãnh đạo.
Mặc dù Indonesia thường được xem là một trong những nước láng giềng quan trọng nhất của Australia, quan hệ song phương giữa hai nước vẫn không tránh khỏi những giai đoạn căng thẳng. Trong quá khứ, hai bên từng vướng vào các tranh chấp liên quan đến cáo buộc hoạt động tình báo của Australia nhằm vào lãnh đạo cấp cao Indonesia, các vụ hành quyết công dân Australia bị kết án buôn lậu ma túy, cũng như những bất đồng xoay quanh vấn đề buôn người.
Trong bối cảnh quan hệ song phương từng nhiều lần chịu thử thách, hiệp ước an ninh mới giữa Indonesia và Australia được xem là nỗ lực đáng chú ý nhằm củng cố lòng tin chiến lược và định hình lại khuôn khổ hợp tác giữa hai nước láng giềng. Dù chưa tạo ra các ràng buộc phòng thủ cụ thể, thỏa thuận này phản ánh sự hội tụ lợi ích ngày càng rõ nét trong việc duy trì hòa bình và ổn định khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đồng thời cho thấy quyết tâm của cả Jakarta và Canberra trong việc vượt qua khác biệt để thúc đẩy quan hệ đối tác lâu dài.
Hoàng Hạnh