Trong kỷ nguyên số, không gian mạng trở thành “mặt trận” khốc liệt, nơi các thế lực thù địch lợi dụng công nghệ để xuyên tạc chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm “phi chính trị hóa” Quân đội. Trước thực tế đó, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ dừng ở phòng, chống mà phải chuyển sang thế chủ động tiến công. Phương châm “Hai đẩy mạnh”, tăng cường tuyên truyền, giáo dục lý luận và đẩy mạnh phản bác các quan điểm sai trái trên môi trường số góp phần tạo “sức đề kháng” nội sinh, giữ vững trận địa tư tưởng trong tình hình mới.
Trong thời đại số, điện thoại thông minh và mạng xã hội đã trở thành một phần quen thuộc, gắn bó chặt chẽ với đời sống, học tập của cán bộ, chiến sĩ. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi và nguồn thông tin khổng lồ ấy, không gian mạng thực chất là một “mặt trận không tiếng súng” đầy khốc liệt. Các thế lực thù địch, phản động không cần đến bom đạn mà triệt để lợi dụng mạng xã hội để chống phá, tung ra những thông tin sai lệch, nửa thật nửa giả, bôi đen lịch sử, xuyên tạc đường lối của Đảng và hạ thấp hình ảnh cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ”. Mục tiêu của chúng là gieo rắc hoài nghi, làm phai nhạt lý tưởng cách mạng, tiến tới thực hiện âm mưu “phi chính trị hóa” Quân đội.
Thực tiễn cho thấy, trên không gian mạng, thông tin lan truyền với tốc độ tính bằng giây. Nếu chỉ dừng ở tư duy phòng thủ thụ động chờ thông tin xấu xuất hiện rồi mới đính chính, xử lý thì vô hình trung chúng ta tự đặt mình vào thế bị động. Trận địa tư tưởng không chấp nhận khoảng trống; sự lơ là, thiếu chủ động sẽ tạo điều kiện để các quan điểm sai trái nhanh chóng chiếm lĩnh.
Vì vậy, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng đòi hỏi phải chuyển từ thế phòng ngự sang chủ động tiến công. Trong đó, việc quán triệt và vận dụng linh hoạt phương châm “Hai đẩy mạnh”: đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục và đẩy mạnh đấu tranh phản bác chính là giải pháp thiết thực và hiệu quả. Phương châm này không chỉ giúp mỗi cán bộ, chiến sĩ nâng cao “sức đề kháng” trước thông tin xấu độc, mà còn chủ động đấu tranh, làm thất bại mọi luận điệu xuyên tạc, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng và củng cố thế trận lòng dân trên không gian số.
Hiện nay, không gian mạng đã phủ sóng đến từng ngõ ngách, từng đơn vị cơ sở; điện thoại thông minh và mạng xã hội trở thành công cụ quen thuộc của cán bộ, chiến sĩ. Tuy nhiên, chính sự tiện lợi ấy cũng biến internet thành môi trường để các thế lực phản động, cơ hội chính trị lợi dụng chống phá. Khác với chiến trường truyền thống, “mặt trận” mạng không có ranh giới rõ ràng, kẻ thù ẩn mình sau các tài khoản ảo, hội nhóm kín với phương thức hoạt động ngày càng tinh vi.
Các thủ đoạn chống phá không còn thô sơ, dễ nhận diện mà được ngụy trang dưới vỏ bọc “khách quan”, “phản biện xã hội”. Chúng triệt để lợi dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo để cắt ghép hình ảnh, giả mạo giọng nói, pha trộn thông tin thật – giả nhằm đánh lừa người tiếp nhận. Mục tiêu là bôi nhọ lãnh đạo Đảng, xuyên tạc bản chất, chức năng của Quân đội, làm suy giảm niềm tin, lý tưởng chiến đấu, tiến tới âm mưu “phi chính trị hóa” lực lượng vũ trang. Nguy hiểm hơn, các thông tin xấu độc này thường tác động âm thầm, dai dẳng; nếu thiếu bản lĩnh và sự tỉnh táo, cán bộ, chiến sĩ rất dễ bị ảnh hưởng, dẫn đến hoang mang, dao động, thậm chí “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ trạng thái đấu tranh. Không thể tiếp tục cách làm thụ động như “đóng cửa bảo nhau” hay chỉ chạy theo xử lý, gỡ bỏ thông tin sai trái. Trên “mặt trận không tiếng súng” này, muốn giữ vững trận địa tư tưởng, chúng ta buộc phải chủ động vươn lên làm chủ không gian mạng, nắm thế chủ động trong đấu tranh và định hướng thông tin.
Chuyển trạng thái ở đây chính là chuyển từ thế phòng ngự sang chủ động tiến công; từ cách quản lý hành chính cứng nhắc sang vận dụng linh hoạt công nghệ số, lấy không gian mạng làm “thao trường” đấu tranh. Không thể để các luồng thông tin xấu độc tự do chi phối, chúng ta phải chủ động sử dụng lý lẽ sắc bén, lấy sự thật từ đời sống bộ đội để phản bác, làm rõ bản chất sai trái và đẩy lùi chúng khỏi nhận thức xã hội. Chỉ khi giành được thế chủ động, mới có thể giữ vững trận địa lòng dân và làm thất bại mọi âm mưu chống phá tinh vi.
Để thực hiện điều đó, việc vận dụng phương châm “Hai đẩy mạnh” chính là cách thiết thực giúp chúng ta vừa nâng cao năng lực “tự vệ”, vừa chủ động “xuất kích” hiệu quả trên không gian mạng.
Một là, đẩy mạnh đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm tạo “sức đề kháng” từ bên trong cho cán bộ, chiến sĩ. Thực tiễn cho thấy, vũ khí dù hiện đại đến đâu cũng không phát huy hiệu quả nếu người lính thiếu ý chí và niềm tin. Trên “mặt trận” không gian mạng, sức mạnh của bộ đội không nằm ở trang bị, mà ở nhận thức và bản lĩnh chính trị. Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, việc áp dụng biện pháp quản lý cứng nhắc như “cấm đoán” sử dụng điện thoại, internet là không phù hợp và thiếu bền vững. Giải pháp căn cơ là xây dựng nền tảng tư tưởng vững chắc, nâng cao khả năng “tự miễn dịch” trước thông tin xấu độc cho mỗi cán bộ, chiến sĩ.
Trước hết, cần đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục lý luận chính trị tại các đơn vị, nhà trường. Khắc phục lối dạy học một chiều, khô cứng; thay vào đó là phương pháp gắn lý luận với thực tiễn, tăng tính đối thoại, trao đổi. Nội dung giảng dạy cần cập nhật kịp thời các thủ đoạn, luận điệu chống phá mới trên không gian mạng, đưa vào phân tích, mổ xẻ ngay trong giờ học và sinh hoạt chính trị. Khi được tiếp cận trực diện, được giải thích thấu đáo, cán bộ, chiến sĩ sẽ nâng cao khả năng nhận diện, không còn bị động hay hoang mang trước các thông tin sai lệch.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giáo dục tư tưởng. Tài liệu, giáo trình, sản phẩm đấu tranh cần được số hóa, xây dựng hệ thống thư viện điện tử nội bộ, tạo điều kiện để cán bộ, chiến sĩ dễ dàng tra cứu, học tập an toàn trên thiết bị cá nhân. Có thể tổ chức các mô hình học tập tương tác, mô phỏng tình huống “tin giả”, qua đó rèn luyện kỹ năng nhận diện, xử lý và phản bác thông tin sai trái. Việc đưa nội dung giáo dục sát với “thao trường số” sẽ giúp bộ đội nâng cao tính nhạy bén và năng lực ứng phó trong môi trường thực tế.
Khi mỗi cán bộ, chiến sĩ có nền tảng nhận thức vững vàng, hình thành tư duy phản biện khoa học, thì các thông tin xuyên tạc, sai trái sẽ khó có thể tác động. Đây chính là “lá chắn” bền vững nhất, giúp bảo vệ từ gốc nền tảng tư tưởng trong tình hình mới.
Hai là, đẩy mạnh đa dạng hóa “vũ khí” đấu tranh: kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, phát huy giá trị tích cực để lấn át cái tiêu cực. Khi cán bộ, chiến sĩ đã có nền tảng tư tưởng vững vàng, yêu cầu tiếp theo là chủ động đưa “vũ khí” ra không gian mạng để đấu tranh hiệu quả. Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ phản bác chung chung hoặc sử dụng các bài viết lý luận dài, khô khan thì khó thu hút và lan tỏa trong bối cảnh truyền thông số hiện nay. Vì vậy, cần đổi mới cách tiếp cận, kết hợp hài hòa giữa “xây” và “chống”, trong đó “xây” giữ vai trò nền tảng, lâu dài, lấy cái tích cực để lấn át cái tiêu cực.
Để “xây” hiệu quả, cần đa dạng hóa hình thức truyền thông, “mềm hóa” các nội dung lý luận, kết quả nghiên cứu thành những sản phẩm ngắn gọn, trực quan, dễ tiếp cận và chia sẻ. Các nội dung chính trị, tư tưởng có thể được chuyển tải qua infographic, video ngắn, tọa đàm trực tuyến hoặc các nền tảng số phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của bộ đội. Cách làm này giúp đưa lý luận đến gần hơn với thực tiễn, giúp cán bộ, chiến sĩ tiếp thu thuận lợi ngay trên thiết bị cá nhân.
Song song với đó, cần chủ động tạo dựng dòng thông tin tích cực bằng việc lan tỏa những tấm gương người tốt, việc tốt, những hình ảnh đẹp về tình đồng chí, đồng đội và phẩm chất cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ”. Việc “phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin chính thống sẽ góp phần thu hẹp không gian tồn tại của thông tin xấu độc, tạo thế chủ động trong định hướng dư luận.
Trong đấu tranh, cần phát huy hiệu quả của những minh chứng sinh động từ thực tiễn. Trước các thông tin xuyên tạc, bôi nhọ, việc sử dụng hình ảnh, video “người thật, việc thật” về hoạt động giúp dân, cứu trợ thiên tai, sẵn sàng chiến đấu của bộ đội sẽ có sức thuyết phục cao, trực tiếp bác bỏ các luận điệu sai trái. Đây chính là cách triển khai hiệu quả phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, vừa lan tỏa giá trị tích cực, vừa đấu tranh sắc bén, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
Ba là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để dự báo, nắm bắt, “đi trước một bước”. Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, muốn giành thắng lợi phải chủ động nắm chắc tình hình, dự báo đúng ý đồ của đối phương. Trên không gian mạng, nơi thông tin lan truyền với tốc độ rất nhanh, nếu chỉ chờ khi tin giả, tin xấu lan rộng rồi mới xử lý thì đã rơi vào thế bị động, ảnh hưởng đến nhận thức của cán bộ, chiến sĩ.
Vì vậy, cần tận dụng hiệu quả sức mạnh của công nghệ thông tin trong công tác nắm tình hình. Các cơ quan chức năng, đặc biệt là lực lượng tuyên huấn và lực lượng chuyên trách, phải chủ động sử dụng các công cụ kỹ thuật để theo dõi, phân tích, “lắng nghe” dư luận trên không gian mạng một cách thường xuyên. Qua đó, kịp thời phát hiện sớm những dấu hiệu, mầm mống của các thông tin sai trái, luận điệu xuyên tạc ngay từ khi mới xuất hiện.
Khi nắm bắt thông tin nhanh và chính xác, chúng ta có thể nhận diện kịp thời ý đồ, thủ đoạn của các thế lực thù địch, xác định đúng vấn đề mà chúng lợi dụng, cũng như tâm lý mà chúng hướng tới. Trên cơ sở đó, lực lượng nòng cốt có thể chủ động xây dựng nội dung, chuẩn bị lập luận, kịch bản đấu tranh và các sản phẩm truyền thông phù hợp. Nhờ vậy, ngay khi thông tin sai trái được tung ra, ta có thể kịp thời phản bác, ngăn chặn từ sớm, từ xa.
Cách làm này thể hiện rõ tư duy “đi trước một bước”, giúp giữ vững thế chủ động trên không gian mạng, không để bị bất ngờ trước các âm mưu, thủ đoạn chống phá, đồng thời bảo đảm cho cán bộ, chiến sĩ luôn vững vàng về tư tưởng trong mọi tình huống.
Bốn là, đẩy mạnh sức mạnh hiệp đồng của các lực lượng chuyên trách. Trong mọi hoạt động quân sự, thiếu hiệp đồng chặt chẽ giữa các lực lượng thì khó đạt hiệu quả cao; trên mặt trận tư tưởng và không gian mạng cũng không ngoại lệ. Thực tiễn cho thấy, dù các cơ quan chức năng, đội ngũ giảng viên hay lực lượng chuyên trách như Ban Chỉ đạo 35, Lực lượng 47 có nỗ lực, nhưng nếu còn tình trạng rời rạc, thiếu phối hợp thì hiệu quả đấu tranh sẽ bị hạn chế. Sức mạnh trên mặt trận này không thể dựa vào cá nhân hay một đơn vị đơn lẻ, mà phải được tạo nên từ sự đồng tâm, hiệp lực của cả hệ thống.
Do đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ, đồng bộ từ trên xuống dưới, với phân công rõ ràng và quy trình trao đổi thông tin thông suốt. Khi xuất hiện thông tin xấu độc hoặc luận điệu xuyên tạc, cơ quan chính trị phải kịp thời định hướng tư tưởng; lực lượng chuyên trách và đội ngũ giảng viên nhanh chóng phân tích, xây dựng luận cứ phản bác; tiếp đó, đội ngũ báo cáo viên và lực lượng nòng cốt triển khai tuyên truyền, lan tỏa trên các nền tảng mạng.
Để bảo đảm sự phối hợp hiệu quả, cần thiết lập các kênh kết nối nội bộ an toàn, giúp chia sẻ thông tin và sản phẩm đấu tranh nhanh chóng, kịp thời đến cơ sở. Khi có tình huống phát sinh, toàn hệ thống có thể đồng loạt vào cuộc, thống nhất hành động, tạo nên sức mạnh tổng hợp. Sự hiệp đồng nhịp nhàng, chặt chẽ này sẽ giúp nâng cao hiệu quả đấu tranh, nhanh chóng kiểm soát và đẩy lùi các luồng thông tin xấu độc, giữ vững trận địa tư tưởng của đơn vị.
Có thể khẳng định, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng không chỉ là một nhiệm vụ thường xuyên mà đã trở thành một cuộc đấu tranh mang tính chiến lược, quyết định trực tiếp đến sức mạnh chính trị – tinh thần của Quân đội. Đây là “mặt trận không tiếng súng” nhưng lại diễn ra liên tục, phức tạp và ngày càng tinh vi, đòi hỏi tư duy mới, cách làm mới và bản lĩnh mới.
Trong bối cảnh đó, việc vận dụng phương châm “Hai đẩy mạnh” chính là sự cụ thể hóa sinh động của tư duy chuyển từ phòng ngự sang tiến công. Không còn bị động đối phó, chúng ta chủ động xây dựng “lá chắn từ bên trong” thông qua giáo dục, đồng thời triển khai “mũi nhọn từ bên ngoài” bằng các hình thức đấu tranh linh hoạt, hiện đại. Hai yếu tố này gắn bó chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau, tạo nên thế trận tư tưởng vững chắc, liên hoàn và có chiều sâu.
Điểm cốt lõi của cuộc đấu tranh không nằm ở số lượng thông tin phản bác, mà ở chất lượng nhận thức và bản lĩnh của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Khi tư tưởng đã vững, niềm tin đã chắc, kỹ năng đã thành thục, thì không gian mạng dù phức tạp đến đâu cũng không thể làm lung lay. Ngược lại, chính mỗi quân nhân sẽ trở thành một “pháo đài tư tưởng”, một “chiến sĩ tiên phong” trên mặt trận số, góp phần lan tỏa giá trị đúng đắn và đẩy lùi cái sai trái.
Giành và giữ vững thế chủ động tiến công trên không gian mạng vì thế không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là bảo đảm lâu dài cho sự vững mạnh của Quân đội và sự ổn định của chế độ. Đó cũng chính là biểu hiện cụ thể của lòng trung thành với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân; là nền tảng để xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại, luôn xứng đáng là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu tuyệt đối trung thành, tin cậy trong mọi hoàn cảnh.
Thiếu tá Nguyễn Danh Nhân, Thiếu tá Trần Thiện Thắng/Học viên Chính trị Bộ Quốc phòng.
Danh mục tài liệu tham khảo
1. Tô Lâm (2024), Bài phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư tại các hội nghị quan trọng của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về định hướng xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong kỷ nguyên mới (Nguồn gốc của phương châm “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa”).
2. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập 1, Tập 2), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
4. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2025), Tài liệu nghiên cứu, học tập quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 – 2030, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.
5. Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị, Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2025.