Sáng 28/5/2026, Lễ hội Kỳ yên năm Bính Ngọ diễn ra trang trọng tại Đình Bình Thủy và Đình Thới Bình với nhiều nghi lễ, hoạt động đặc sắc như đưa Sắc Thần du ngoạn, tế Thần Nông, Túc yết, Chánh tế, Xây chầu đại bội, hát tuồng cổ, triển lãm sách, trưng bày bánh dân gian và sản phẩm OCOP. Qua đó, lễ hội tiếp tục khẳng định sức sống văn hóa đình làng Nam Bộ, gắn kết cộng đồng trong việc tưởng nhớ tiền nhân, cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa và gìn giữ bản sắc Cần Thơ hôm nay.
Từ nghi thức đình làng đến ký ức mở đất
Trong không khí trang nghiêm của mùa lễ Kỳ yên năm Bính Ngọ, Đình Bình Thủy và Đình Thới Bình đồng loạt diễn ra các nghi thức khai lễ, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự. Không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng dân gian quen thuộc, Kỳ yên hôm nay còn là dịp để cộng đồng nhìn lại hành trình mở đất, lập làng và gìn giữ những giá trị văn hóa bền bỉ của cư dân Nam Bộ.
Tại Đình Bình Thủy, phường Bình Thủy, Ban tổ chức các ngày lễ, kỷ niệm phường Bình Thủy phối hợp Ban Trị sự Đình Bình Thủy long trọng khai mạc Lễ hội Kỳ yên Thượng điền năm Bính Ngọ 2026. Tham dự có ông Lê Quang Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ; ông Trương Cảnh Tuyên, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP.Cần Thơ; cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương và đông đảo nhân dân.
Trong không gian cổ kính của ngôi đình hơn trăm năm tuổi, nghi thức dâng hương, khai lễ được tiến hành trang trọng giữa tiếng trống, tiếng chiêng và làn khói hương nghi ngút. Hình ảnh các bậc cao niên trong lễ phục truyền thống cùng sự hiện diện đông đủ của người dân tạo nên bầu không khí linh thiêng nhưng gần gũi – nét đặc trưng của lễ hội đình làng Nam Bộ: mộc mạc, không phô trương nhưng bền chặt trong đời sống tinh thần cộng đồng.
Lễ hội Kỳ yên Thượng điền Đình Bình Thủy diễn ra từ ngày 28 đến 31/5/2026 (nhằm 12 đến 15 tháng Tư âm lịch), gồm nhiều nghi thức truyền thống như đưa Sắc Thần du ngoạn, tế Sơn Quân, tế Thần Nông, tế Đinh Tôn Thần, Túc yết và Xây chầu đại bội. Đây là những nghi lễ mang đậm dấu ấn tín ngưỡng nông nghiệp và văn hóa khai phá vùng đất phương Nam, thể hiện ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng no đủ, quốc thái dân an.
Bên cạnh phần lễ, phần hội cũng được tổ chức phong phú với các hoạt động như thi mâm xôi nghệ thuật, hát tuồng cổ, triển lãm sách, thi tìm hiểu lịch sử – văn hóa Cần Thơ, trình diễn thư pháp, trưng bày bánh dân gian và sản phẩm OCOP. Qua đó, không gian Kỳ yên không chỉ dừng ở nghi thức thờ cúng mà trở thành điểm hội tụ của văn hóa cộng đồng, nơi nghệ thuật, ẩm thực, tri thức và sản vật địa phương cùng hiện diện trong đời sống đương đại.
Từ Đình Bình Thủy nhìn rộng ra đời sống văn hóa miền Tây Nam Bộ, có thể thấy Kỳ yên là một thiết chế văn hóa mang nhiều lớp ý nghĩa. Đó không chỉ là lễ cầu an, cầu mùa hay sự tri ân thần linh, tiền nhân, mà còn là dịp cộng đồng cùng nhau nhắc nhớ ký ức mở đất, quá trình hình thành làng xóm và những giá trị ứng xử đã được truyền qua nhiều thế hệ. Với cư dân Đồng bằng sông Cửu Long, đình làng từ lâu không chỉ là nơi thờ tự mà còn là trung tâm sinh hoạt cộng đồng, nơi gìn giữ nếp lễ, đạo lý và tinh thần cố kết xóm làng.
Cùng thời điểm, tại Đình Thới Bình, phường Cái Khế, Lễ hội Kỳ yên Hạ điền năm 2026 cũng được tổ chức trang trọng với sự tham dự của ông Hồ Văn Phương, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP.Cần Thơ; bà Trần Thị Thanh Thúy, Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy phường Cái Khế cùng đông đảo người dân địa phương.
Lễ hội diễn ra từ ngày 26 đến 28/5/2026 (nhằm mùng 10 đến 12 tháng Tư âm lịch), gồm các nghi thức truyền thống như cúng Miếu Bà Chúa Xứ, Miếu Bà Vạn Ban Ngũ Hành, Lễ Thỉnh sắc, Tế Thần Nông, Túc yết, Chánh tế và An vị. Nếu Đình Bình Thủy là một di sản tiêu biểu mang dấu ấn lịch sử – kiến trúc đặc sắc, thì Đình Thới Bình cho thấy sức sống bền bỉ của lễ hội Kỳ yên trong không gian đô thị hôm nay.
Dù diễn ra ở Bình Thủy hay Cái Khế, dù là Thượng điền hay Hạ điền, các lễ hội Kỳ yên đều gặp nhau ở những giá trị cốt lõi: cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, tưởng nhớ công lao tiền nhân khai phá lập làng và tạo không gian để cộng đồng gắn kết. Trong nhịp sống hiện đại, chính những lễ hội như thế tiếp tục giữ cho ký ức văn hóa Nam Bộ được nối dài, để đình làng không chỉ là di sản của quá khứ mà còn là một phần sống động của đời sống hôm nay.
Khi văn hoá trở thành sức mạnh nội sinh
Lễ hội Kỳ yên ở Cần Thơ hôm nay còn mang ý nghĩa thời sự sâu sắc trong bối cảnh Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia. Tinh thần ấy đang được thể hiện sinh động ngay trong đời sống cộng đồng, từ Đình Bình Thủy đến Đình Thới Bình, nơi những giá trị văn hóa truyền thống không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục lan tỏa qua các hoạt động tín ngưỡng, lễ hội và sinh hoạt cộng đồng bền bỉ ở cơ sở.
Ở sân đình, văn hóa không phải khái niệm trừu tượng. Văn hóa hiện diện trong cách người dân chuẩn bị lễ vật, giữ gìn nghi thức, tham dự lễ với sự thành kính; trong việc các bậc cao niên kiên nhẫn giải thích cho lớp trẻ ý nghĩa của lễ thỉnh sắc, tế Thần Nông, Túc yết hay Chánh tế; trong những đêm hát tuồng cổ vang lên như một lễ vật tinh thần dâng thần linh và tiền nhân. Văn hóa cũng được thể hiện qua sự phối hợp giữa chính quyền, Ban Trị sự đình, các đoàn thể và người dân để lễ hội diễn ra trang nghiêm, an toàn, tiết kiệm, đúng thuần phong mỹ tục.
Từ thực tế tổ chức tại Cần Thơ có thể thấy, Lễ hội Kỳ yên cần được nhìn nhận đồng thời trên hai phương diện: bảo tồn và phát huy. Bảo tồn là gìn giữ không gian đình làng, nghi thức truyền thống, tính linh thiêng của lễ hội và vai trò chủ thể của cộng đồng cư dân địa phương. Phát huy là làm cho lễ hội tiếp tục có giá trị trong đời sống hôm nay: giáo dục lịch sử địa phương, quảng bá văn hóa Cần Thơ, tạo môi trường sinh hoạt cộng đồng lành mạnh, kết nối các thế hệ và góp phần xây dựng hình ảnh đô thị sông nước giàu bản sắc.
Tại Đình Bình Thủy, các hoạt động như triển lãm sách, thi tìm hiểu lịch sử – văn hóa Cần Thơ, trình diễn thư pháp, trưng bày bánh dân gian và sản phẩm OCOP cho thấy cách mở rộng không gian lễ hội nhưng vẫn giữ được trục văn hóa truyền thống. Người dân và du khách không chỉ đến xem nghi lễ, mà còn có cơ hội tìm hiểu lịch sử vùng đất, tiếp cận nghệ thuật dân gian và nhận diện các sản phẩm đặc trưng địa phương. Đây là hướng phát huy phù hợp nếu được tổ chức đúng mức, bảo đảm phần hội hỗ trợ phần lễ, không để di sản bị thương mại hóa hoặc mất đi tính nguyên bản.
Việc duy trì hát tuồng cổ trong các đêm lễ hội cũng là điểm đáng chú ý. Trong bối cảnh đời sống hiện đại khiến nghệ thuật truyền thống đối mặt nhiều thách thức về công chúng, không gian biểu diễn và lực lượng kế thừa, sự hiện diện của tuồng cổ trong lễ hội đình làng giúp loại hình này tiếp tục sống trong môi trường văn hóa vốn có của nó. Đó không chỉ là hoạt động biểu diễn nghệ thuật, mà còn là cách cộng đồng duy trì ký ức văn hóa và trao truyền giá trị truyền thống qua nhiều thế hệ.
Từ tinh thần Nghị quyết 80, Cần Thơ có thể xem Lễ hội Kỳ yên là một nguồn lực văn hóa đặc sắc của đô thị trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long. Nguồn lực ấy không chỉ phục vụ phát triển du lịch văn hóa, dù đây là hướng đi cần thiết, mà quan trọng hơn còn góp phần xây dựng con người Cần Thơ sống nghĩa tình, biết trân trọng truyền thống, có ý thức bảo vệ di sản và gìn giữ môi trường văn hóa lành mạnh trong từng khu dân cư.
Tuy nhiên, phát huy lễ hội cũng đòi hỏi sự cẩn trọng. Lễ hội chỉ có thể phát triển bền vững khi được tổ chức trang nghiêm, an toàn, tiết kiệm; không phô trương hình thức, không thương mại hóa quá mức và không để các yếu tố mê tín, phản cảm làm sai lệch ý nghĩa ban đầu. Cùng với đó, cần tăng cường tuyên truyền để người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, hiểu đúng về Kỳ yên như một sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng truyền thống gắn với đạo lý nhớ nguồn, tinh thần cộng đồng và khát vọng bình an của cư dân Nam Bộ.
Điều đáng quý trong mùa Kỳ yên năm 2026 là giữa nhịp sống đô thị hóa nhanh chóng, sân đình vẫn là nơi người dân tìm về. Ở đó có các bậc cao niên gìn giữ nếp xưa, lớp trẻ lặng lẽ quan sát và học hỏi, người dân cùng góp công chuẩn bị lễ hội, du khách tìm đến để hiểu thêm về văn hóa Cần Thơ. Sự trao truyền văn hóa nhiều khi bắt đầu từ những điều rất giản dị: một lời giải thích về sắc phong, một lần theo đoàn thỉnh sắc, một đêm nghe hát tuồng cổ hay khoảnh khắc hòa mình vào nghi thức rước kiệu truyền thống giữa tiếng trống, tiếng chiêng vang vọng sân đình. Chính từ những trải nghiệm gần gũi ấy, ký ức cộng đồng và giá trị văn hóa Nam Bộ tiếp tục được gìn giữ, nối dài trong đời sống hôm nay.
Từ Đình Bình Thủy đến Đình Thới Bình, Lễ hội Kỳ yên năm 2026 cho thấy di sản không tồn tại tách rời đời sống, mà hiện diện ngay trong nhịp sinh hoạt thường ngày của cộng đồng. Di sản chỉ thực sự sống khi người dân còn thực hành, còn thấu hiểu, còn tự hào và tự nguyện gìn giữ như một phần máu thịt của quê hương mình. Đó cũng là cách tinh thần Nghị quyết 80 đi vào thực tiễn một cách tự nhiên và bền vững: bắt đầu từ sân đình, xóm phố, từ những nghi lễ truyền thống được tổ chức trang nghiêm, văn minh và giàu bản sắc.
Mùa Kỳ yên ở Cần Thơ vì thế không chỉ là mùa lễ hội, mà còn là mùa của ký ức văn hóa được đánh thức, của cộng đồng được kết nối và của bản sắc địa phương được khẳng định giữa nhịp sống hiện đại. Trong tiếng trống đình vang lên giữa đô thị hôm nay, trong những suất hát tuồng cổ vẫn được xem là lễ vật tinh thần dâng lên tiền nhân, trong cách người dân gìn giữ từng nghi thức bằng sự hiểu biết và niềm tin, có thể thấy rõ sức sống bền bỉ của văn hóa đình làng Nam Bộ. Đó không phải là phần còn sót lại của quá khứ, mà là dòng chảy văn hóa đang tiếp tục thích nghi và tồn tại trong hiện tại.
Chính sự giao thoa giữa di sản và đời sống đương đại đã tạo nên nét riêng của văn hóa Cần Thơ – một bản sắc vừa mộc mạc, nghĩa tình, vừa giàu chiều sâu lịch sử. Khi di sản được bảo tồn bằng sự tham gia của cộng đồng, được kể lại bằng ngôn ngữ mới và gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa, nó không chỉ có giá trị tinh thần mà còn trở thành nền tảng quan trọng để phát triển du lịch bền vững. Du khách tìm đến Cần Thơ không chỉ để tham quan hay thưởng thức đặc sản, mà còn để cảm nhận một không gian văn hóa còn sống, còn người gìn giữ và còn những câu chuyện được tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Đó cũng là con đường để du lịch địa phương cất cánh từ chính chiều sâu văn hóa của mình. Bởi một điểm đến chỉ thực sự có sức hút lâu dài khi sở hữu bản sắc không thể sao chép. Và với Cần Thơ, những mùa Kỳ yên vẫn được cộng đồng nâng niu gìn giữ chính là minh chứng rằng di sản, nếu được nuôi dưỡng trong đời sống hôm nay, sẽ trở thành nguồn lực bền vững cho tương lai.
Trọng Nguyễn