Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế dịch vụ, du lịch sự kiện đang trở thành một động lực quan trọng của du lịch đô thị hiện đại, góp phần thu hút du khách, quảng bá hình ảnh điểm đến và nâng cao năng lực cạnh tranh. Từ góc độ phát triển du lịch đô thị và quản trị điểm đến, bài viết phân tích thực trạng phát triển du lịch sự kiện tại Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực hiện có và đưa du lịch sự kiện trở thành sản phẩm trọng điểm của du lịch thành phố trong thời gian tới.
Nhìn chung, các sự kiện văn hóa, thể thao, âm nhạc, hội nghị, hội thảo, triển lãm, hội chợ thương mại và lễ hội không chỉ đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí và giao lưu của cộng đồng mà còn tạo ra nguồn khách du lịch có khả năng chi tiêu cao, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và thúc đẩy sự phát triển của nhiều ngành dịch vụ liên quan. Vì vậy, du lịch sự kiện ngày càng được xem là một động lực quan trọng trong phát triển kinh tế và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.
Tại Việt Nam, du lịch sự kiện đang từng bước khẳng định tiềm năng và trở thành một sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang và Thành phố Hồ Chí Minh. Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh giữ vai trò là trung tâm kinh tế, văn hóa, thương mại, giáo dục, khoa học – công nghệ và giao lưu quốc tế hàng đầu của cả nước. Với hệ thống hạ tầng dịch vụ phát triển, quy mô dân số lớn, thị trường khách đa dạng, đời sống văn hóa đô thị sôi động cùng sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp lữ hành, khách sạn, trung tâm hội nghị, đơn vị tổ chức sự kiện, công ty truyền thông và doanh nghiệp công nghệ, thành phố sở hữu nhiều lợi thế để phát triển du lịch sự kiện theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.
Tuy nhiên, bên cạnh những điều kiện thuận lợi, quá trình phát triển du lịch sự kiện tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn bộc lộ một số hạn chế. Nổi bật là việc thiếu các sự kiện mang thương hiệu quốc tế có sức lan tỏa mạnh; sự liên kết giữa hoạt động tổ chức sự kiện với các dịch vụ du lịch còn chưa chặt chẽ; công tác khai thác và quản lý dữ liệu khách tham dự chưa hiệu quả; chất lượng nguồn nhân lực chuyên sâu còn chưa đồng đều; đồng thời, cơ chế phối hợp giữa các chủ thể trong hệ sinh thái du lịch sự kiện vẫn chưa phát huy được hiệu quả như kỳ vọng.
Cơ sở lý luận về phát triển du lịch sự kiện
Khái niệm du lịch sự kiện ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu về du lịch hiện đại và quản trị điểm đến. Về bản chất, đây là loại hình du lịch được hình thành trên cơ sở khai thác các sự kiện như một yếu tố thu hút khách đến với điểm đến. Trong bối cảnh này, sự kiện không chỉ là hoạt động diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định mà còn được xem là một sản phẩm du lịch có khả năng tạo ra trải nghiệm, thúc đẩy nhu cầu di chuyển, kích thích tiêu dùng và quảng bá hình ảnh địa phương.
Khác với các loại hình du lịch truyền thống chủ yếu dựa vào tài nguyên tự nhiên hoặc di sản văn hóa sẵn có, du lịch sự kiện mang tính chủ động và linh hoạt hơn. Các địa phương có thể chủ động thiết kế, tổ chức và xây dựng thương hiệu cho những sự kiện phù hợp với lợi thế và định hướng phát triển của mình. Những hoạt động như lễ hội văn hóa, sự kiện ẩm thực, chương trình âm nhạc, giải đấu thể thao, hội nghị, hội thảo, triển lãm, hội chợ thương mại hay du lịch MICE đều có thể trở thành động lực thu hút khách nếu được tổ chức chuyên nghiệp và gắn kết chặt chẽ với hệ sinh thái du lịch.
Trong bối cảnh phát triển của kinh tế dịch vụ và kinh tế trải nghiệm, du lịch sự kiện không còn được xem là hoạt động bổ trợ mà đã trở thành một bộ phận quan trọng của ngành du lịch. Khi tham gia một sự kiện, du khách thường phát sinh đồng thời nhiều nhu cầu như lưu trú, ăn uống, vận chuyển, tham quan, mua sắm, giải trí và chăm sóc sức khỏe. Do đó, một sự kiện được tổ chức thành công không chỉ mang lại giá trị trực tiếp cho ngành du lịch mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đến nhiều lĩnh vực kinh tế khác. Đối với các đô thị lớn, du lịch sự kiện còn góp phần thúc đẩy kinh tế đêm, phát triển công nghiệp sáng tạo, gia tăng sức sống cho không gian công cộng và làm phong phú đời sống văn hóa của cư dân địa phương.
Du lịch sự kiện có một số đặc điểm nổi bật. Thứ nhất là tính thời điểm, bởi mỗi sự kiện chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian xác định, tạo nên cảm giác khan hiếm và thôi thúc du khách tham gia để không bỏ lỡ trải nghiệm. Thứ hai là tính chủ đề, khi mỗi sự kiện thường gắn với một nội dung, thông điệp hoặc nhóm đối tượng cụ thể như văn hóa, thể thao, ẩm thực, âm nhạc, thương mại hay công nghệ. Thứ ba là tính trải nghiệm, thể hiện ở việc du khách không chỉ quan sát mà còn trực tiếp tham gia, tương tác, chia sẻ và lưu giữ những cảm xúc gắn với sự kiện. Cuối cùng là tính lan tỏa truyền thông, đặc biệt trong thời đại số, khi hình ảnh và nội dung về sự kiện có thể được chia sẻ nhanh chóng trên các nền tảng truyền thông và mạng xã hội, qua đó quảng bá điểm đến một cách tự nhiên, rộng rãi và hiệu quả.
Từ góc độ phát triển điểm đến, du lịch sự kiện chịu tác động của nhiều nhân tố. Trước hết là tài nguyên và bản sắc địa phương, bởi đây là nền tảng tạo nên sự khác biệt và sức hấp dẫn của mỗi sự kiện. Bên cạnh đó, chất lượng hạ tầng dịch vụ, không gian tổ chức, nguồn nhân lực, quy mô thị trường khách, năng lực truyền thông, mức độ ứng dụng công nghệ, cơ chế chính sách và sự liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái du lịch đều ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả phát triển loại hình này. Một điểm đến có nhiều sự kiện nhưng thiếu chiến lược dài hạn, thiếu bản sắc riêng hoặc chưa gắn kết hiệu quả với các dịch vụ du lịch sẽ khó hình thành được sản phẩm du lịch sự kiện có giá trị và sức cạnh tranh bền vững.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, phát triển du lịch sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành du lịch. Không chỉ là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, thành phố còn hội tụ nhiều lợi thế về văn hóa, quy mô thị trường, hạ tầng dịch vụ, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực công nghệ và khả năng kết nối quốc tế. Đây là những điều kiện thuận lợi để xây dựng hệ sinh thái du lịch sự kiện hiện đại, có sức cạnh tranh trong khu vực và từng bước khẳng định vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh như một điểm đến sự kiện hàng đầu nếu được định hướng phát triển và quản trị một cách chuyên nghiệp.
Thực trạng phát triển du lịch sự kiện tại Thành phố Hồ Chí Minh
Vị thế đô thị và tài nguyên sự kiện nền tảng của phát triển du lịch sự kiện. Trong số các nhân tố tác động đến sự phát triển du lịch sự kiện, vị thế đô thị cùng hệ thống tài nguyên văn hóa – xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh được xem là nền tảng quan trọng. Khác với nhiều địa phương chủ yếu dựa vào tài nguyên tự nhiên, thành phố sở hữu lợi thế nổi bật về tài nguyên đô thị, đời sống văn hóa năng động, bề dày lịch sử hình thành và phát triển, cùng khả năng giao lưu, hội nhập quốc tế sâu rộng. Những yếu tố này tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các sự kiện văn hóa, thương mại, giải trí, thể thao và giao lưu quốc tế có sức hút đối với du khách.
Thành phố Hồ Chí Minh là đô thị có lịch sử hình thành và phát triển đặc sắc trong tiến trình phát triển của vùng Nam Bộ. Không gian văn hóa của thành phố là sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, giữa văn hóa Sài Gòn – Gia Định, văn hóa Nam Bộ, văn hóa của cộng đồng người Hoa tại Chợ Lớn và các giá trị được hình thành từ quá trình hội nhập quốc tế. Sự đa dạng này tạo nên nguồn tài nguyên văn hóa phong phú để xây dựng các sự kiện mang bản sắc riêng, như Lễ hội Áo dài, lễ hội ẩm thực, các sự kiện đường phố, chương trình nghệ thuật cộng đồng, lễ hội sông nước và những hoạt động gắn với không gian đô thị về đêm.
Bên cạnh các giá trị văn hóa truyền thống, Thành phố Hồ Chí Minh còn nổi bật với nhịp sống trẻ trung, năng động, cởi mở và giàu tính sáng tạo. Sự phát triển của hệ thống trung tâm thương mại, phố đi bộ, không gian ven sông, khu vui chơi giải trí, nhà hát, bảo tàng, đường sách, phố ẩm thực và các không gian sáng tạo đã mở rộng đáng kể khả năng tổ chức sự kiện ở nhiều quy mô và lĩnh vực khác nhau. Đây là nền tảng thuận lợi để phát triển các sự kiện về văn hóa, âm nhạc, thời trang, thể thao, công nghệ và thương mại, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch của thành phố.
Tuy nhiên, việc khai thác các nguồn lực văn hóa và không gian đô thị phục vụ phát triển du lịch sự kiện hiện nay vẫn chưa thực sự đồng bộ và tương xứng với tiềm năng sẵn có. Một số sự kiện còn thiên về hình thức tổ chức, thiếu chiều sâu về nội dung và chưa gắn kết hiệu quả với câu chuyện điểm đến, khiến trải nghiệm của du khách chưa đủ khác biệt và khó tạo được dấu ấn lâu dài. Đây là một trong những hạn chế cần được khắc phục để nâng cao sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh của du lịch sự kiện Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới.
Hệ thống hạ tầng và dịch vụ – điều kiện trực tiếp của du lịch sự kiện. Nếu tài nguyên văn hóa đô thị là nền tảng cho phát triển du lịch sự kiện thì hệ thống hạ tầng và dịch vụ chính là điều kiện trực tiếp quyết định chất lượng và khả năng cạnh tranh của loại hình du lịch này. Hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh sở hữu mạng lưới khách sạn, nhà hàng, trung tâm hội nghị, trung tâm triển lãm, trung tâm thương mại, doanh nghiệp lữ hành, đơn vị vận chuyển và cơ sở vui chơi giải trí tương đối phát triển. Đây là lợi thế quan trọng giúp thành phố đáp ứng nhu cầu tổ chức và phục vụ các đoàn khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm, hội chợ thương mại cũng như nhiều sự kiện có quy mô lớn trong nước và quốc tế.
Trong hệ thống sản phẩm du lịch sự kiện, du lịch MICE được đánh giá là một trong những phân khúc có tiềm năng phát triển nổi bật tại Thành phố Hồ Chí Minh. Với vai trò là trung tâm kinh tế và giao thương quốc tế của cả nước, thành phố thường xuyên đăng cai các hội nghị, diễn đàn, hội chợ, triển lãm, chương trình xúc tiến thương mại và các hoạt động kết nối doanh nghiệp. Đặc điểm của nhóm khách MICE là có khả năng chi tiêu cao, ưu tiên các dịch vụ chất lượng và thường kết hợp mục đích công việc với tham quan, mua sắm, thưởng thức ẩm thực và trải nghiệm văn hóa địa phương. Vì vậy, nếu được đầu tư và khai thác hiệu quả, MICE có thể trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển du lịch sự kiện và nâng cao giá trị gia tăng cho ngành du lịch thành phố.
Tuy nhiên, hạ tầng phục vụ tổ chức sự kiện tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn một số hạn chế cần tiếp tục được khắc phục. Một số không gian tổ chức sự kiện ngoài trời chưa được đầu tư đồng bộ về bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, hệ thống chỉ dẫn, phân luồng khách và các tiện ích hỗ trợ khác. Bên cạnh đó, tình trạng ùn tắc giao thông tại khu vực trung tâm trong những thời điểm cao điểm có thể ảnh hưởng đáng kể đến trải nghiệm của người tham dự và hiệu quả tổ chức sự kiện. Đối với các sự kiện quốc tế quy mô lớn, yêu cầu về trung tâm hội nghị, triển lãm hiện đại, không gian đa chức năng cùng hệ thống dịch vụ hậu cần chuyên nghiệp ngày càng cao. Điều này đặt ra yêu cầu Thành phố Hồ Chí Minh cần tiếp tục đầu tư nâng cấp hạ tầng, đồng thời quy hoạch và phát triển các cụm không gian sự kiện theo hướng đồng bộ, hiện đại và phù hợp với chiến lược phát triển đô thị trong dài hạn.
Nguồn nhân lực du lịch sự kiện động lực trực tiếp của quá trình phát triển. Nguồn nhân lực giữ vai trò trung tâm trong phát triển du lịch sự kiện, bởi bản chất của loại hình du lịch này là quá trình tổ chức và cung cấp trải nghiệm cho con người. Chất lượng đội ngũ nhân lực vì vậy có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tổ chức, chất lượng dịch vụ và sự thành công của mỗi sự kiện. Thành phố Hồ Chí Minh hiện có lợi thế đáng kể về nguồn nhân lực trẻ, năng động và có khả năng thích ứng nhanh với những xu hướng mới của thị trường. Cùng với đó, hệ thống các trường đại học, cao đẳng và cơ sở đào tạo trong các lĩnh vực du lịch, quản trị sự kiện, truyền thông, marketing, ngoại ngữ, công nghệ thông tin và dịch vụ khách hàng đã cung cấp nguồn lao động có trình độ chuyên môn tương đối dồi dào cho ngành.
Bên cạnh hệ thống đào tạo chính quy, Thành phố Hồ Chí Minh còn tập trung nhiều doanh nghiệp tổ chức sự kiện, công ty truyền thông, khách sạn, doanh nghiệp lữ hành và các nền tảng công nghệ, tạo nên môi trường làm việc năng động và giàu cơ hội thực tiễn. Thông qua quá trình tham gia tổ chức các chương trình và dự án đa dạng, nhiều nhân sự trẻ đã tích lũy kinh nghiệm về lập kế hoạch, điều phối hoạt động, chăm sóc khách hàng và xử lý tình huống phát sinh. Đây là nền tảng thuận lợi để hình thành đội ngũ nhân lực du lịch sự kiện có năng lực chuyên môn và khả năng thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Tuy nhiên, nguồn nhân lực phục vụ du lịch sự kiện tại thành phố vẫn còn bộc lộ một số hạn chế. Một bộ phận nhân sự có kinh nghiệm tổ chức chương trình nhưng chưa có tư duy phát triển điểm đến và khai thác giá trị du lịch từ sự kiện. Ngược lại, nhiều nhân sự trong ngành du lịch quen với thiết kế và vận hành tour nhưng còn thiếu kiến thức chuyên sâu về quản trị sự kiện, trong khi đội ngũ làm truyền thông tuy có thế mạnh về quảng bá và tiếp thị nhưng chưa thực sự am hiểu hành vi du khách cũng như đặc điểm của chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch. Thực tế này cho thấy phát triển du lịch sự kiện đòi hỏi nguồn nhân lực mang tính liên ngành, kết hợp kiến thức và kỹ năng về du lịch, tổ chức sự kiện, văn hóa, truyền thông, công nghệ, ngoại ngữ và quản trị rủi ro. Do đó, việc đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ nhân lực chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu hội nhập và cạnh tranh quốc tế, vẫn là nhiệm vụ cấp thiết trong thời gian tới.
Sự phát triển của thị trường du lịch sự kiện. Một trong những điều kiện tiên quyết để phát triển du lịch sự kiện là sự hiện diện của thị trường khách đủ lớn và có nhu cầu tham gia các hoạt động trải nghiệm. Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có quy mô dân số đông, mức thu nhập bình quân đầu người tương đối cao, đời sống tiêu dùng năng động và khả năng thu hút lượng lớn khách du lịch trong nước cũng như quốc tế. Đây là những yếu tố tạo nền tảng thuận lợi để phát triển các sản phẩm du lịch sự kiện phục vụ đồng thời cả du khách và cư dân địa phương.
Nhu cầu tham gia sự kiện của người dân và du khách tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng đa dạng và có xu hướng chuyển dịch theo hướng đề cao trải nghiệm. Bên cạnh các hoạt động tham quan truyền thống, nhiều du khách quan tâm hơn đến các sự kiện văn hóa, ẩm thực, âm nhạc, nghệ thuật, thể thao, mua sắm và các hoạt động diễn ra vào ban đêm. Những chương trình như hội chợ du lịch, Lễ hội Áo dài, Lễ hội Sông nước, lễ hội ẩm thực, giải chạy cộng đồng, các buổi hòa nhạc, triển lãm và sự kiện thương mại không chỉ thu hút đông đảo người tham gia mà còn từng bước hình thành thói quen tiêu dùng gắn với các hoạt động sự kiện trong cộng đồng đô thị.
Sự mở rộng của thị trường này tạo ra nhiều cơ hội phát triển cho các doanh nghiệp du lịch, khách sạn, nhà hàng, đơn vị tổ chức sự kiện và công ty truyền thông, đồng thời góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng của hệ sinh thái dịch vụ liên quan. Tuy nhiên, thị trường du lịch sự kiện tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn chưa phát huy hết tiềm năng vốn có. Mặc dù nhiều sự kiện thu hút số lượng lớn người tham dự, nhưng hiệu quả chuyển hóa thành doanh thu du lịch và giá trị kinh tế gia tăng còn hạn chế. Không ít khách chỉ tham gia sự kiện trong thời gian ngắn mà chưa sử dụng nhiều dịch vụ bổ trợ như lưu trú, tham quan, mua sắm hay giải trí. Thực tế này cho thấy cần tăng cường sự liên kết giữa hoạt động tổ chức sự kiện với các sản phẩm và dịch vụ du lịch, bao gồm lưu trú, tour tham quan, ẩm thực, mua sắm, vận chuyển và giải trí, nhằm kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu và nâng cao hiệu quả khai thác thị trường khách.
Khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong du lịch sự kiện. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, khoa học và công nghệ đang trở thành nhân tố có ảnh hưởng ngày càng sâu rộng đến sự phát triển của du lịch sự kiện. Nếu trước đây việc tổ chức sự kiện chủ yếu dựa trên các phương thức truyền thống thì hiện nay công nghệ số đã được ứng dụng ở hầu hết các khâu của quá trình tổ chức, từ quảng bá, bán vé, đăng ký tham dự, check-in, quản lý khách, truyền thông trực tuyến đến khảo sát mức độ hài lòng sau sự kiện. Việc tích hợp các giải pháp công nghệ không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần cải thiện trải nghiệm của người tham gia và gia tăng năng lực cạnh tranh của điểm đến.
Là trung tâm kinh tế và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh tập trung nhiều doanh nghiệp công nghệ, truyền thông và các nền tảng số quy mô lớn. Đây là lợi thế quan trọng để các doanh nghiệp du lịch và tổ chức sự kiện đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoạt động kinh doanh và vận hành. Thực tế cho thấy việc triển khai vé điện tử, mã QR, thanh toán không dùng tiền mặt, bản đồ số, livestream, mạng xã hội, nền tảng bán vé trực tuyến và các công cụ phân tích dữ liệu đã giúp nhiều sự kiện nâng cao tính chuyên nghiệp, mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng và gia tăng hiệu quả truyền thông, đồng thời tối ưu hóa công tác quản lý và tổ chức.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch sự kiện tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn đối mặt với không ít thách thức. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa có đủ nguồn lực tài chính và nhân lực để đầu tư vào các giải pháp công nghệ hiện đại. Việc thu thập và khai thác dữ liệu khách tham dự cũng còn hạn chế, chủ yếu dừng ở các chỉ số cơ bản như số lượng đăng ký, lượt tương tác hoặc phản hồi chung sau sự kiện. Những dữ liệu có giá trị cao hơn, bao gồm hành vi chi tiêu, thời gian lưu trú, mức độ hài lòng, khả năng quay lại và nhu cầu cá nhân hóa của du khách, vẫn chưa được phân tích và sử dụng hiệu quả trong quá trình hoạch định sản phẩm và chiến lược tiếp thị.
Bên cạnh đó, sự thiếu kết nối giữa các nền tảng thông tin liên quan đến sự kiện với hệ thống khách sạn, tour du lịch, nhà hàng và điểm tham quan đã làm giảm tính liền mạch của chuỗi trải nghiệm dành cho du khách. Điều này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải thúc đẩy chuyển đổi số theo hướng đồng bộ, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông và tăng cường chia sẻ thông tin giữa các chủ thể trong hệ sinh thái du lịch sự kiện. Đây sẽ là tiền đề quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng và phát triển du lịch sự kiện theo hướng thông minh, hiện đại và bền vững.
Thể chế, chính sách và môi trường tổ chức sự kiện. Bên cạnh các yếu tố về tài nguyên, thị trường và công nghệ, thể chế và chính sách giữ vai trò định hướng quan trọng đối với sự phát triển của du lịch sự kiện. Trong những năm gần đây, Thành phố Hồ Chí Minh đã dành nhiều sự quan tâm cho phát triển du lịch đô thị, du lịch MICE, kinh tế đêm, du lịch đường thủy, du lịch văn hóa và các sản phẩm du lịch đặc trưng. Những định hướng này tạo nền tảng thuận lợi để du lịch sự kiện từng bước được xác định là một sản phẩm chiến lược, có khả năng tạo giá trị gia tăng cao và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế – xã hội của thành phố.
Thực tế cho thấy, chính quyền thành phố đã triển khai nhiều hoạt động xúc tiến, quảng bá điểm đến, hỗ trợ doanh nghiệp và tổ chức các sự kiện quy mô lớn nhằm thu hút khách du lịch. Các chương trình như hội chợ du lịch quốc tế, lễ hội văn hóa, Lễ hội Sông nước và nhiều hoạt động quảng bá khác đã góp phần nâng cao hình ảnh và gia tăng nhận diện thương hiệu du lịch Thành phố Hồ Chí Minh. Đồng thời, việc chú trọng phát triển du lịch MICE cũng phản ánh định hướng thu hút nhóm khách có khả năng chi tiêu cao, thời gian lưu trú dài và tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đối với nhiều ngành dịch vụ liên quan.
Mặc dù đạt được những kết quả nhất định, môi trường thể chế và chính sách dành cho phát triển du lịch sự kiện vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện. Đây là lĩnh vực có tính liên ngành cao, liên quan chặt chẽ đến các ngành du lịch, văn hóa, thể thao, thương mại, giao thông, an ninh, y tế, môi trường và truyền thông. Vì vậy, nếu cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các bên liên quan chưa đồng bộ, quá trình tổ chức sự kiện có thể gặp nhiều khó khăn về thủ tục hành chính, bố trí không gian, bảo đảm an toàn, phân luồng giao thông cũng như công tác truyền thông và quảng bá.
Bên cạnh đó, công tác đánh giá hiệu quả của các sự kiện hiện nay cũng cần được đổi mới theo hướng toàn diện hơn. Thay vì chỉ dựa trên số lượng người tham dự, cần xây dựng hệ thống chỉ tiêu phản ánh đầy đủ giá trị kinh tế, xã hội và truyền thông của sự kiện, bao gồm doanh thu du lịch, mức chi tiêu của du khách, thời gian lưu trú, mức độ hài lòng, hiệu ứng truyền thông, khả năng quay lại của khách và tác động đối với cộng đồng địa phương. Việc hoàn thiện cơ chế chính sách và phương pháp đánh giá sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu hóa nguồn lực và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của du lịch sự kiện tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Hội nhập quốc tế và liên kết vùng. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và liên kết vùng đang trở thành những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của du lịch sự kiện. Với vị thế là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước và cửa ngõ giao lưu quốc tế của khu vực phía Nam, Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều điều kiện thuận lợi để mở rộng hợp tác trong tổ chức hội nghị, triển lãm, hội chợ, sự kiện văn hóa, sự kiện thể thao và các chương trình xúc tiến du lịch quy mô quốc gia và quốc tế.
Sự hiện diện của đông đảo doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao, hiệp hội nghề nghiệp và cộng đồng doanh nhân quốc tế tạo nền tảng quan trọng để thành phố phát triển các sự kiện mang tầm khu vực và toàn cầu. Đồng thời, việc đăng cai tổ chức các sự kiện quốc tế không chỉ góp phần thu hút du khách mà còn nâng cao hình ảnh điểm đến, thúc đẩy đầu tư, tăng cường giao lưu văn hóa và khẳng định vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh trên bản đồ du lịch và sự kiện quốc tế.
Tuy nhiên, quá trình hội nhập cũng đặt ra những yêu cầu cạnh tranh ngày càng lớn. Thành phố Hồ Chí Minh phải cạnh tranh trực tiếp với nhiều điểm đến sự kiện hàng đầu trong khu vực như Singapore, Bangkok, Kuala Lumpur, Seoul và Tokyo, vốn đã sở hữu hệ thống hạ tầng hiện đại, kinh nghiệm tổ chức các sự kiện quốc tế, thương hiệu MICE được khẳng định và chiến lược xúc tiến chuyên nghiệp. Trong bối cảnh đó, nếu không tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ, phát huy bản sắc địa phương, đầu tư đồng bộ cho hạ tầng và xây dựng các thương hiệu sự kiện đặc trưng có sức lan tỏa, thành phố sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc thu hút và duy trì các sự kiện quy mô lớn cũng như gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Bên cạnh hội nhập quốc tế, liên kết vùng cũng là một định hướng quan trọng nhằm mở rộng không gian phát triển du lịch sự kiện. Với vai trò là trung tâm đón khách và đầu mối giao thông của khu vực phía Nam, Thành phố Hồ Chí Minh có thể kết nối các chương trình sự kiện với những điểm đến lân cận như Đồng Nai, Tây Ninh, Bà Rịa – Vũng Tàu, Long An và các địa phương thuộc Đồng bằng sông Cửu Long để hình thành chuỗi sản phẩm du lịch liên vùng. Mô hình liên kết này không chỉ góp phần kéo dài thời gian lưu trú, đa dạng hóa trải nghiệm của du khách và gia tăng mức chi tiêu mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa về kinh tế, văn hóa và du lịch cho toàn khu vực, qua đó nâng cao hiệu quả phát triển bền vững của du lịch sự kiện.
Một số giải pháp phát triển du lịch sự kiện tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
Để phát huy hiệu quả các điều kiện phát triển du lịch sự kiện tại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới, trước hết cần xây dựng chiến lược phát triển gắn với định vị và thương hiệu điểm đến. Thành phố cần xác định rõ các nhóm sự kiện chủ lực, tránh tình trạng phát triển dàn trải, thiếu trọng tâm và chưa tạo được dấu ấn trên thị trường. Các nhóm sự kiện ưu tiên có thể bao gồm MICE quốc tế, lễ hội văn hóa – ẩm thực, sự kiện âm nhạc và giải trí, sự kiện thể thao đô thị, sự kiện đường sông, sự kiện công nghệ sáng tạo và các hoạt động gắn với kinh tế đêm. Đối với mỗi nhóm sự kiện, cần xây dựng thông điệp riêng, xác định thị trường mục tiêu, lựa chọn không gian tổ chức phù hợp và phát triển các sản phẩm, dịch vụ bổ trợ đi kèm.
Song song với đó, việc khai thác bản sắc văn hóa đô thị cần được xem là giải pháp cốt lõi để tạo sự khác biệt và nâng cao sức cạnh tranh của du lịch sự kiện. Thành phố Hồ Chí Minh sở hữu nhiều giá trị đặc trưng như văn hóa Sài Gòn – Gia Định, không gian Chợ Lớn, ẩm thực đường phố, văn hóa cà phê, sông Sài Gòn, kiến trúc đô thị, nghệ thuật đương đại và đời sống về đêm sôi động. Những yếu tố này cần được lồng ghép sáng tạo vào quá trình thiết kế và tổ chức sự kiện nhằm hình thành những trải nghiệm mang đậm dấu ấn địa phương. Chẳng hạn, một lễ hội ẩm thực không chỉ giới thiệu món ăn mà còn cần truyền tải câu chuyện về sự giao thoa văn hóa và lịch sử hình thành của thành phố; tương tự, một lễ hội sông nước nên được kết nối với các giá trị lịch sử, cảnh quan ven sông và các sản phẩm du lịch đường thủy để gia tăng sức hấp dẫn.
Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng lịch sự kiện thường niên và phát triển cổng thông tin sự kiện thống nhất của thành phố. Lịch sự kiện cần được công bố sớm, cập nhật thường xuyên và cung cấp bằng nhiều ngôn ngữ nhằm hỗ trợ cả khách nội địa và quốc tế chủ động lên kế hoạch tham dự. Đồng thời, cổng thông tin nên tích hợp đầy đủ các dữ liệu liên quan như thời gian, địa điểm, hình thức đăng ký, vé điện tử, bản đồ, phương tiện di chuyển, cơ sở lưu trú, nhà hàng, điểm tham quan lân cận và các chương trình ưu đãi. Việc cung cấp thông tin đầy đủ và thuận tiện sẽ góp phần nâng cao khả năng chuyển đổi từ người quan tâm sự kiện thành khách du lịch thực tế.
Trong quá trình phát triển, cần tăng cường gắn kết các sự kiện với chuỗi sản phẩm và dịch vụ du lịch. Doanh nghiệp lữ hành, khách sạn, nhà hàng, trung tâm hội nghị, đơn vị vận chuyển và ban tổ chức cần phối hợp xây dựng các gói sản phẩm tích hợp như tham dự hội nghị kết hợp city tour, thưởng thức concert gắn với trải nghiệm ẩm thực đêm, tham gia giải chạy kết hợp nghỉ dưỡng cuối tuần, tham dự triển lãm kết hợp mua sắm hoặc chương trình MICE gắn với du lịch đường sông. Cách tiếp cận này không chỉ kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách mà còn giúp sự kiện trở thành một phần trong hành trình khám phá điểm đến thay vì chỉ là một hoạt động đơn lẻ.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học và công nghệ cần được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm. Thành phố và các doanh nghiệp cần đẩy mạnh sử dụng vé điện tử, mã QR, thanh toán không dùng tiền mặt, hệ thống đăng ký trực tuyến, bản đồ số, khảo sát điện tử và các nền tảng phân tích dữ liệu khách tham dự. Đồng thời, cần chú trọng thu thập và phân tích các thông tin về đặc điểm nhân khẩu học, nơi cư trú, mục đích tham gia, hành vi chi tiêu, thời gian lưu trú, mức độ hài lòng và khả năng quay lại của du khách để phục vụ công tác thiết kế sản phẩm, tiếp thị và quản trị điểm đến. Quá trình khai thác dữ liệu cần bảo đảm tuân thủ các quy định về bảo mật thông tin cá nhân và pháp luật hiện hành.
Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yêu cầu mang tính chiến lược đối với du lịch sự kiện. Các cơ sở đào tạo cần đổi mới chương trình theo hướng gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường và xu hướng phát triển của ngành, đồng thời bổ sung các nội dung về quản trị sự kiện, thiết kế trải nghiệm du khách, marketing số, truyền thông sự kiện, quản trị rủi ro, tổ chức sự kiện xanh, ngoại ngữ và văn hóa điểm đến. Việc tăng cường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp cũng cần được thúc đẩy nhằm tạo điều kiện cho sinh viên và học viên tiếp cận môi trường tổ chức sự kiện ngay trong quá trình đào tạo, qua đó nâng cao năng lực nghề nghiệp và khả năng thích ứng sau khi tốt nghiệp.
Song song với các giải pháp trên, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa khu vực công và khu vực tư trong phát triển du lịch sự kiện. Cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò định hướng chiến lược, hoàn thiện chính sách, quy hoạch không gian, hỗ trợ xúc tiến, bảo đảm an ninh, trật tự và vệ sinh môi trường. Doanh nghiệp đảm nhận vai trò đầu tư, sáng tạo sản phẩm, tổ chức vận hành và nâng cao chất lượng dịch vụ, trong khi cộng đồng địa phương góp phần tạo nên bản sắc văn hóa, sự thân thiện và tính hấp dẫn của điểm đến. Sự phối hợp hiệu quả giữa ba chủ thể này sẽ giúp các sự kiện không chỉ thành công về mặt tổ chức mà còn trở thành sản phẩm du lịch có giá trị lâu dài và sức lan tỏa rộng lớn.
Đồng thời, phát triển du lịch sự kiện cần gắn với định hướng tăng trưởng xanh và quản trị rủi ro. Các sự kiện quy mô lớn cần được chuẩn bị đầy đủ phương án về phân luồng giao thông, bảo đảm an ninh, y tế, phòng cháy chữa cháy, thoát hiểm, vệ sinh môi trường và xử lý khủng hoảng truyền thông. Thành phố cũng nên khuyến khích áp dụng các giải pháp tổ chức bền vững như sử dụng vé điện tử, giảm thiểu rác thải nhựa, bố trí hệ thống phân loại rác tại nguồn, ưu tiên vật liệu thân thiện với môi trường, khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng và kiểm soát tiếng ồn. Một sự kiện thành công không chỉ được đo bằng số lượng người tham dự mà còn ở mức độ an toàn, văn minh, thân thiện với môi trường và những ấn tượng tích cực để lại cho du khách.
Cuối cùng, cần đẩy mạnh liên kết vùng và hợp tác quốc tế nhằm mở rộng không gian phát triển du lịch sự kiện. Thành phố Hồ Chí Minh có thể phát huy vai trò là trung tâm tổ chức các sự kiện quy mô lớn, đồng thời kết nối với các địa phương lân cận để hình thành chuỗi sản phẩm du lịch liên vùng. Việc tăng cường liên kết với Đồng Nai, Tây Ninh, Lâm Đồng và các tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long sẽ góp phần đa dạng hóa hành trình trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao hiệu quả khai thác thị trường khách. Bên cạnh đó, mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế, hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp nước ngoài sẽ tạo điều kiện thu hút các sự kiện quy mô khu vực và toàn cầu, qua đó nâng cao vị thế và sức cạnh tranh của Thành phố Hồ Chí Minh trên bản đồ du lịch sự kiện quốc tế.
Du lịch sự kiện đang ngày càng khẳng định vai trò là một động lực quan trọng của du lịch đô thị trong bối cảnh phát triển kinh tế dịch vụ, kinh tế trải nghiệm và hội nhập quốc tế. Với những lợi thế về vị thế kinh tế, hệ thống hạ tầng, tài nguyên văn hóa, thị trường khách, nguồn nhân lực, khoa học công nghệ và khả năng kết nối quốc tế, Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều điều kiện để trở thành trung tâm du lịch sự kiện hàng đầu của Việt Nam và từng bước nâng cao vị thế trong khu vực. Sự phát triển của các loại hình như du lịch MICE, hội chợ triển lãm, lễ hội văn hóa, sự kiện ẩm thực, âm nhạc, thể thao và các hoạt động gắn với kinh tế đêm đã góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, quảng bá hình ảnh điểm đến và thúc đẩy tăng trưởng của nhiều ngành dịch vụ liên quan.
Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, thành phố cần tiếp tục hoàn thiện chiến lược phát triển theo hướng nâng cao chất lượng và bản sắc của các sự kiện, tăng cường liên kết với chuỗi dịch vụ du lịch, đầu tư đồng bộ cho hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan. Quan trọng hơn, phát triển du lịch sự kiện không nên được nhìn nhận như một hoạt động độc lập mà cần đặt trong tổng thể chiến lược phát triển điểm đến và liên kết vùng.
Trong bối cảnh đó, việc mở rộng kết nối giữa Thành phố Hồ Chí Minh với các địa phương lân cận sẽ tạo điều kiện hình thành những hành trình du lịch đa dạng, kết hợp giữa tham dự sự kiện với nghỉ dưỡng, khám phá thiên nhiên, trải nghiệm văn hóa và tìm hiểu lịch sử. Đặc biệt, bên cạnh lợi thế về tổ chức sự kiện hiện đại, Việt Nam còn sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch đặc sắc mà nhiều quốc gia trong khu vực khó có thể thay thế, bao gồm cảnh quan thiên nhiên phong phú, di sản văn hóa lâu đời, bản sắc cộng đồng đa dạng và chiều sâu lịch sử dân tộc. Đây chính là những giá trị cốt lõi cần được tích hợp vào quá trình thiết kế và phát triển các sản phẩm du lịch sự kiện nhằm tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt và gia tăng năng lực cạnh tranh của điểm đến.
Việc kết hợp hài hòa giữa du lịch sự kiện với du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch lịch sử và các loại hình trải nghiệm đặc trưng của Việt Nam sẽ góp phần mở rộng không gian du lịch, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách. Đồng thời, sự bổ trợ lẫn nhau giữa các loại hình này cũng tạo động lực phát triển cho các sản phẩm như du lịch thể thao, du lịch sáng tạo, du lịch đường sông và các hoạt động gắn với kinh tế đêm. Khi được quy hoạch và khai thác theo hướng liên kết, đồng bộ và bền vững, du lịch sự kiện không chỉ trở thành sản phẩm chủ lực của Thành phố Hồ Chí Minh mà còn là cầu nối để quảng bá những giá trị đặc sắc về thiên nhiên, văn hóa và lịch sử của Việt Nam ra thế giới, góp phần xây dựng hình ảnh điểm đến khác biệt, hấp dẫn và có sức cạnh tranh lâu dài trên thị trường quốc tế.
Lý Sĩ Quốc/ Học Viên Cao Học Khoa Du Lịch, Trường Đại Học Nguyễn Tất Thành
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2025), Báo cáo và thông tin về phát triển du lịch Việt Nam, Cổng thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
2. Chính phủ (2020), Quyết định số 147/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030.
3. Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (2025), Nghị quyết số 62/2025/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ thu hút các đoàn khách du lịch đến Thành phố Hồ Chí Minh tham dự hội nghị, hội thảo hoặc triển lãm và kết hợp tham quan du lịch.
4. Quốc hội (2017), Luật Du lịch năm 2017, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật.
5. Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh (2025), Thông tin triển khai nhiệm vụ trọng tâm ngành du lịch Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025.
6. Getz, D. (2008), “Event tourism: Definition, evolution, and research”, Tourism Management, 29(3), pp. 403–428.
7. Getz, D. & Page, S. J. (2016), “Progress and prospects for event tourism research”, Tourism Management, 52, pp. 593–631.
8. Bowdin, G., Allen, J., O’Toole, W., Harris, R. & McDonnell, I. (2012), Events Management, Routledge.
9. Richards, G. (2017), Eventful Cities: Strategies for Event Based Urban Development, Routledge.
10. UNWTO (2021), Digital Transformation and Tourism Recovery, World Tourism Organization.