Ngày 9/7/2026, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) hạ dự báo tăng trưởng kinh tế Đông Nam Á xuống còn 4,5% do tác động từ tình trạng gián đoạn năng lượng kéo dài vì xung đột Trung Đông. Trong khi đó, ADB vẫn giữ nguyên dự báo tăng trưởng của Việt Nam, trái ngược với xu hướng điều chỉnh giảm của khu vực và phần lớn các tiểu vùng châu Á – Thái Bình Dương.
Xung đột Trung Đông kéo dài gây sức ép lên kinh tế Đông Nam Á
Xung đột Trung Đông đã bước sang tháng thứ 5, vượt xa kịch bản tích cực mà Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) xây dựng hồi cuối tháng 3. Diễn biến mới nhất càng làm gia tăng bất ổn khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn với Iran đã chấm dứt và cho biết Washington muốn “giải quyết dứt điểm vấn đề” thay vì tiếp tục theo đuổi các nỗ lực ngoại giao.
Trong bối cảnh căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, ADB đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế Đông Nam Á năm 2026 xuống còn 4,5%, thấp hơn 0,1 điểm phần trăm so với báo cáo công bố ba tháng trước. Đồng thời, lạm phát của khu vực được điều chỉnh tăng lên 3,8%, cao hơn 0,7 điểm phần trăm, phản ánh sức ép giá cả ngày càng lớn.
Theo ADB, tác động từ cuộc xung đột không chỉ dừng ở thị trường dầu mỏ mà đã lan sang toàn bộ chuỗi cung ứng. Giá năng lượng tăng kéo theo chi phí vận tải, sản xuất và nguyên liệu đầu vào leo thang, trong khi giá phân bón tiếp tục duy trì ở mức cao, khiến chi phí sản xuất nông nghiệp gia tăng. Cùng với hiện tượng El Nino kéo dài, khu vực phải đối mặt với nguy cơ mất an ninh lương thực và áp lực lạm phát dai dẳng hơn dự kiến.
Bên cạnh cú sốc từ phía nguồn cung, triển vọng nhu cầu bên ngoài cũng suy yếu. ADB hạ dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ năm 2026 từ 2,3% xuống 2,1% do lạm phát cao làm giảm sức mua của hộ gia đình. Năm 2027, nền kinh tế lớn nhất thế giới được dự báo chỉ tăng khoảng 2%. Đà tăng trưởng chậm lại của Mỹ – thị trường xuất khẩu quan trọng của Đông Nam Á – cùng nguy cơ gia tăng các biện pháp thuế quan sẽ tiếp tục tạo sức ép đối với hoạt động thương mại và xuất khẩu của khu vực.
Trong ASEAN, Philippines và Campuchia là hai nền kinh tế bị điều chỉnh giảm mạnh nhất. Dự báo tăng trưởng của Philippines giảm xuống 3,8%, thấp hơn 0,6 điểm phần trăm so với trước, còn Campuchia giảm 0,5 điểm phần trăm, xuống 4,1%. Thái Lan giữ nguyên mức tăng trưởng khiêm tốn 1,8%, trong khi Brunei là nền kinh tế duy nhất được nâng triển vọng từ 1,6% lên 1,8% nhờ hưởng lợi trực tiếp từ giá dầu tăng.
Trên phạm vi rộng hơn, ADB hạ dự báo tăng trưởng của toàn bộ khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang phát triển xuống còn 4,9% trong năm 2026, thấp hơn 0,6 điểm phần trăm so với năm 2025. Trung Quốc được đánh giá vẫn duy trì đà tăng trưởng tương đối ổn định, trong khi Ấn Độ bị hạ dự báo còn 6,6%, giảm 0,3 điểm phần trăm do chi phí năng lượng tăng cao làm suy yếu tiêu dùng và đầu tư trong nước.
Việt Nam giữ vững vị thế dẫn đầu tăng trưởng khu vực
Trong bối cảnh triển vọng kinh tế Đông Nam Á đồng loạt suy yếu vì tác động từ xung đột Trung Đông và nhu cầu toàn cầu giảm tốc, Việt Nam tiếp tục là điểm sáng hiếm hoi khi được Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) giữ nguyên dự báo tăng trưởng. Cụ thể, GDP của Việt Nam được kỳ vọng tăng 7,2% trong năm 2026 và 7% trong năm 2027, mức cao nhất trong số các nền kinh tế Đông Nam Á.
Theo ADB, triển vọng tích cực của Việt Nam được hỗ trợ bởi nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) duy trì tích cực, cùng sức chống chịu tương đối tốt của lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu trước những biến động bên ngoài. Trong khi nhiều nền kinh tế trong khu vực phải điều chỉnh giảm dự báo do chịu ảnh hưởng từ chi phí năng lượng tăng cao và nhu cầu xuất khẩu suy yếu, Việt Nam vẫn được đánh giá có dư địa tăng trưởng nhờ động lực từ đầu tư công, tiêu dùng trong nước và quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu.
Việc ADB giữ nguyên dự báo tăng trưởng cho Việt Nam cho thấy nền kinh tế vẫn được đánh giá có khả năng chống chịu tốt hơn nhiều quốc gia trong khu vực trước những biến động từ bên ngoài. Tuy nhiên, triển vọng này vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị, xu hướng giá năng lượng và nhu cầu của các thị trường xuất khẩu chủ lực. Do đó, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy đầu tư, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ là những yếu tố then chốt để Việt Nam giữ vững đà tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Dù nhiều nền kinh tế trong khu vực vẫn duy trì khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài, ADB cho rằng triển vọng tăng trưởng sẽ tiếp tục chịu thử thách nếu căng thẳng Trung Đông chưa sớm được kiểm soát. Trong bối cảnh đó, việc củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và giảm phụ thuộc vào các cú sốc năng lượng sẽ là yếu tố quan trọng giúp các quốc gia nâng cao sức chống chịu trước những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu.
Daisy Ng.