Tại phiên họp thứ 4 ngày 16/7/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, cho ý kiến về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Theo tờ trình do Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trình bày, dự thảo Luật gồm 4 chương, 37 điều, quy định các nguyên tắc, biện pháp, chính sách, nguồn lực và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực này.
Theo chinhphu.vn, dự thảo Luật quy định phạm vi điều chỉnh toàn diện, tập trung vào quản lý rủi ro quốc gia; xây dựng danh mục kiểm soát; áp dụng các biện pháp kiểm soát đặc thù đối với hoạt động, hàng hóa, vật liệu, công nghệ, dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng; đồng thời mở rộng kiểm soát ngoài danh mục, người sử dụng và mục đích sử dụng cuối cùng. Bên cạnh đó là các cơ chế ngăn chặn, phản ứng khẩn cấp; kiểm soát tài trợ phổ biến; quản lý thông tin, dữ liệu, cảnh báo sớm, phối hợp liên ngành; cùng với hoạt động thanh tra, giám sát, xử lý vi phạm, bảo đảm nguồn lực và hợp tác quốc tế.
Thẩm tra dự án Luật, Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại thống nhất về sự cần thiết ban hành, nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; hoàn thiện hành lang pháp lý và đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đồng thời thực hiện các cam kết quốc tế và nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Cơ quan thẩm tra cơ bản đồng thuận với phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, song đề nghị tiếp tục rà soát để làm rõ ranh giới với các luật chuyên ngành, nguyên tắc áp dụng pháp luật khi có chồng lấn; đồng thời bổ sung quy định liên quan đến công nghệ, dữ liệu, dịch vụ và giao dịch có yếu tố nước ngoài.
Các ý kiến tại phiên thảo luận cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đặc biệt với các lĩnh vực như ngoại thương, hải quan, phòng chống rửa tiền, hóa chất, năng lượng nguyên tử. Đồng thời, cần làm rõ hơn khái niệm “phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt” theo hướng bao quát cả chuyển giao công nghệ phi vật thể, dữ liệu và tri thức qua môi trường số; xác định cụ thể nguyên tắc áp dụng và phạm vi điều chỉnh, nhất là với các trường hợp hàng hóa ngoài danh mục nhưng có nguy cơ liên quan.
Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh khẳng định Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Luật, nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đủ hiệu lực cho công tác phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong bối cảnh mới.
Đây là dự án luật phức tạp, nhiều nội dung mới, liên quan đến nhiều lĩnh vực và tác động rộng tới kinh tế – xã hội, song Chính phủ và Bộ Quốc phòng đã chủ động chuẩn bị hồ sơ bảo đảm chất lượng, tiếp thu nhiều nội dung phù hợp thực tiễn và thông lệ quốc tế. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đánh giá cao các cơ quan của Quốc hội đã khẩn trương thẩm tra, đóng góp nhiều ý kiến cụ thể, rõ ràng.
Để hoàn thiện dự thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp thu đầy đủ ý kiến thẩm tra và chỉ đạo; tiếp tục rà soát, bảo đảm tính hợp hiến, thống nhất, đồng bộ và khả thi, không làm phát sinh thủ tục hay chi phí tuân thủ không cần thiết. Đồng thời, cần chuẩn hóa khái niệm, hoàn thiện nguyên tắc và cơ chế kiểm soát, nhất là đánh giá rủi ro quốc gia, thẩm quyền quản lý danh mục kiểm soát, kiểm soát tài trợ phổ biến; bảo đảm đồng bộ với pháp luật liên quan và làm rõ trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện.
Việc xây dựng Luật được xác định là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; đồng thời hoàn thiện một khuôn khổ pháp lý đồng bộ, đủ hiệu lực để kiểm soát, ngăn chặn và xử lý hiệu quả hoạt động phổ biến và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Dự luật không chỉ đáp ứng đòi hỏi cấp bách từ thực tiễn quản lý trong nước mà còn bảo đảm thực thi nghiêm túc các cam kết quốc tế, đặc biệt là các điều ước và nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc mà Việt Nam là thành viên.
Kết luận nội dung, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh giao Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Hội đồng Dân tộc và các ủy ban của Quốc hội tiếp tục hoàn thiện báo cáo thẩm tra chính thức, bảo đảm chất lượng và tiến độ, trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất sắp tới.
Hiểu Nguyễn