Theo Reuters (8/9/2026), xuất khẩu Trung Quốc tăng tốc nhờ nhu cầu quốc tế mạnh đối với các sản phẩm công nghệ cao và liên quan đến AI. Trong khi nhu cầu nội địa vẫn yếu, xuất khẩu tiếp tục là động lực quan trọng, cho thấy nền kinh tế còn phụ thuộc đáng kể vào thị trường bên ngoài để hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP 4,5–5% trong năm nay.
Dữ liệu hải quan công bố hôm thứ Ba cho thấy xuất khẩu của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới trong tháng 8 tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái, tính theo giá trị USD. Mức tăng này phù hợp với dự báo và cao hơn mức 23,9% ghi nhận trong tháng trước.
Nhập khẩu tăng 28,2% trong tháng 8, cao hơn mức tăng 27,5% của tháng 7 nhưng thấp hơn dự báo tăng 30%.
Ông Lynn Song, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách khu vực Trung Quốc mở rộng của ING, nhận định rằng mặc dù nhu cầu bên ngoài vượt xa tiêu dùng nội địa, rủi ro liên quan đến thuế quan và tính bền vững của chu kỳ đầu tư công nghệ vẫn là những yếu tố then chốt cần theo dõi để đánh giá đà tăng trưởng này có thể kéo dài bao lâu.
Trong tám tháng đầu năm, giá trị xuất khẩu các sản phẩm công nghệ cao tính bằng USD tăng 42,9%. Đáng chú ý, giá trị xuất khẩu chất bán dẫn tăng hơn gấp đôi, dù sản lượng chỉ tăng nhẹ 4,1%. Trong khi đó, xuất khẩu ô tô tăng hơn 50% cả về giá trị lẫn sản lượng.
Theo ông Zhaopeng Xing, chiến lược gia cấp cao về Trung Quốc của ANZ, nhu cầu mạnh đối với các sản phẩm liên quan đến AI, cùng với xe điện, pin năng lượng mặt trời và pin lithium-ion, đã giúp bù đắp những tác động bất lợi từ yếu tố thời tiết.
Ông Xing cũng lưu ý rằng các doanh nghiệp vẫn đang đẩy nhanh việc vận chuyển hàng hóa sang Mỹ trong bối cảnh những bất ổn liên quan đến thuế quan vẫn hiện hữu.
Cơn sốt AI và căng thẳng thương mại.
“Các lĩnh vực ghi nhận tăng trưởng nhập khẩu chủ yếu vẫn gắn với các sản phẩm công nghệ, cho thấy Trung Quốc tiếp tục chi mạnh tay trong cuộc đua công nghệ đang diễn ra,” ông Song của ING nhận định.
Nỗ lực của Trung Quốc nhằm giành lợi thế trong các công nghệ then chốt đã thúc đẩy mạnh sự quan tâm của nhà đầu tư đối với cổ phiếu công nghệ. Đồng thời, nhu cầu tăng vọt đối với các sản phẩm liên quan đến AI đang tạo động lực phát triển cho một thế hệ nhà sản xuất mới. Nhà sản xuất chip CXMT đã chuyển sang có lãi trong nửa đầu năm, theo báo cáo tài chính đầu tiên kể từ khi niêm yết, nhờ giá chip nhớ tăng mạnh và nhu cầu cao đối với năng lực điện toán phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy doanh số.
Tuy nhiên, các ngành công nghiệp phụ thuộc vào thị trường nội địa vẫn đang phải vật lộn với lạm phát giá sản xuất và nhu cầu yếu.
Việc dựa vào xuất khẩu để hấp thụ công suất công nghiệp cũng khiến Trung Quốc đối mặt với nguy cơ bị các đối tác thương mại áp đặt thêm các biện pháp hạn chế, trong bối cảnh cả Mỹ và Liên minh châu Âu đều yêu cầu Bắc Kinh thu hẹp thặng dư thương mại.
Thặng dư thương mại của Trung Quốc tăng lên 119,09 tỷ USD trong tháng 8, từ mức 112,5 tỷ USD của tháng trước. Trong tám tháng đầu năm, thặng dư thương mại đạt 805,51 tỷ USD, đưa tổng mức cả năm tiến gần khả năng vượt 1.000 tỷ USD năm thứ hai liên tiếp.
Thặng dư thương mại với Mỹ tăng từ 28 tỷ USD trong tháng 7 lên 29,18 tỷ USD trong tháng 8. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ tăng 34,4% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt xa mức tăng 17,8% của kim ngạch nhập khẩu.
Thỏa thuận đình chiến thương mại giữa Bắc Kinh và Washington, đạt được vào cuối năm ngoái sau cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước, vẫn được duy trì bất chấp những căng thẳng phát sinh từng thời điểm. Hiện hai chính phủ đang xem xét cắt giảm thuế quan lẫn nhau đối với lượng hàng hóa trị giá 30 tỷ USD từ mỗi bên, đồng thời chuẩn bị cho một cuộc gặp thượng đỉnh khác vào cuối tháng này.
Xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc trong tháng 8 tăng so với tháng trước nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trung bình hàng tháng kể từ đầu năm. Trong khi đó, lượng dầu thô nhập khẩu giảm 23,4% so với cùng kỳ năm ngoái.
Các số liệu thương mại hầu như không gây biến động đáng kể trên thị trường. Đồng nhân dân tệ duy trì ổn định, trong khi giá cổ phiếu tăng nhẹ khi giới giao dịch chờ đợi dữ liệu lạm phát của Mỹ để tìm kiếm thêm tín hiệu về lộ trình lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Sự phụ thuộc vào nhu cầu bên ngoài
Sau khi tăng trưởng kinh tế hạ nhiệt xuống còn 4,3% trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6, các dữ liệu công bố tháng trước cho thấy cả sản lượng công nghiệp và doanh số bán lẻ đều tăng chậm lại vào đầu quý III. Trong khi đó, đầu tư vào tài sản cố định ghi nhận mức sụt giảm mạnh hơn trong bảy tháng đầu năm. Thị trường bất động sản, từng là một trong những động lực tăng trưởng chính, vẫn chìm trong tình trạng suy thoái kéo dài nhiều năm.
Vào tháng 8, Thủ tướng Lý Cường, nhà lãnh đạo cấp cao thứ hai của Trung Quốc, đã kêu gọi tăng cường nỗ lực ổn định nhu cầu từ bên ngoài. Đồng thời, ông thừa nhận nhu cầu nội địa vẫn yếu, các ngành công nghiệp đang đối mặt với nhiều khó khăn và môi trường quốc tế ngày càng bất ổn.
Chính phủ đã tăng cường hỗ trợ tài khóa cho nền kinh tế, trong đó có việc triển khai công cụ tài chính trị giá 800 tỷ nhân dân tệ (119,21 tỷ USD) nhằm thúc đẩy đầu tư cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, sức mạnh của lĩnh vực xuất khẩu giúp Bắc Kinh chưa phải lập tức triển khai các biện pháp quy mô lớn nhằm tăng thu nhập hộ gia đình, củng cố sự ổn định của thị trường việc làm hay vực dậy thị trường bất động sản.
“Dữ liệu thương mại mới nhất không củng cố đáng kể lập luận ủng hộ việc cắt giảm lãi suất trong thời gian tới,” ông Hao Zhou, chuyên gia phân tích tại Guotai Haitong Securities (Hồng Kông), nhận định.
“Mặc dù không thể loại trừ khả năng có thêm các biện pháp hỗ trợ chính sách, nhưng sự kết hợp giữa nhu cầu bên ngoài vẫn vững chắc, đà tăng trưởng công nghiệp ổn định và các biện pháp tài khóa ngày càng có trọng tâm cho thấy cần tiếp tục theo dõi để xác định thời điểm cũng như mức độ cần thiết của việc nới lỏng tiền tệ bổ sung.”
Nhìn chung, xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng và động lực quan trọng của kinh tế Trung Quốc, đặc biệt nhờ nhu cầu mạnh đối với các sản phẩm công nghệ cao, AI, chất bán dẫn và xe điện. Tuy nhiên, sự tương phản giữa thương mại quốc tế sôi động và nhu cầu nội địa còn yếu cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc đáng kể vào thị trường bên ngoài. Trong bối cảnh thặng dư thương mại gia tăng, căng thẳng thương mại với các đối tác lớn và những bất ổn về thuế quan có thể trở thành rủi ro đối với đà tăng trưởng xuất khẩu. Vì vậy, triển vọng tăng trưởng bền vững của Trung Quốc không chỉ phụ thuộc vào khả năng duy trì sức mạnh xuất khẩu mà còn vào hiệu quả của các chính sách thúc đẩy tiêu dùng, đầu tư và phục hồi thị trường trong nước.
Minh Anh