Ngày 19/9/2026, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) thông báo kế hoạch huy động tới 6 tỷ USD từ nay đến năm 2030 nhằm ứng phó các mối đe dọa ngày càng gia tăng đối với vùng biển Đông Nam Á, đồng thời thúc đẩy kinh tế xanh dương, lĩnh vực đóng vai trò quan trọng đối với an ninh lương thực, việc làm và thương mại của khu vực.
“Đại dương không chỉ là một ưu tiên về môi trường mà còn là nền tảng kinh tế của Đông Nam Á”, Chủ tịch Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) Masato Kanda cho biết. “Khi các hệ sinh thái biển suy thoái, tác động sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến sinh kế của ngư dân, bữa ăn của các gia đình và những ngôi nhà bị ngập lụt. Chúng tôi sẽ dành tới 6 tỷ USD để hỗ trợ phục hồi ngành thủy sản, xây dựng cơ sở hạ tầng ven biển có khả năng chống chịu và ngăn chặn rác thải trước khi đổ ra biển.”
Ông Kanda công bố Sáng kiến Kinh tế Biển ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN lần thứ 58 ở Metro Manila, dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Philippines Cristina Roque. Được triển khai trong giai đoạn 2026–2030, sáng kiến này nằm trong cam kết huy động 30 tỷ USD mà ADB công bố hồi tháng 5 nhằm hỗ trợ các ưu tiên của ASEAN đến năm 2030, qua đó phát huy vai trò của ADB là ngân hàng phát triển chủ lực của khu vực.
Đông Nam Á chiếm khoảng một phần năm sản lượng khai thác và nuôi trồng thủy sản toàn cầu. Hệ thống cảng biển, dịch vụ logistics ven biển và ngành du lịch của khu vực cũng đóng vai trò quan trọng trong duy trì thương mại, tạo việc làm và thu nhập cho người dân.
Tuy nhiên, nguồn vốn tự nhiên này đang chịu sức ép ngày càng lớn do hệ sinh thái suy thoái, rác thải nhựa tích tụ và hoạt động khai thác thủy sản. Các ước tính dựa trên mô hình cho thấy thiệt hại do ngập lụt ven biển trên toàn khu vực có thể lên tới khoảng 11,5 tỷ USD mỗi năm.
Sáng kiến Kinh tế Biển ASEAN hỗ trợ Khung Kinh tế Biển ASEAN và Kế hoạch Thực hiện giai đoạn 2026–2030. Theo đó, ADB sẽ tập trung hỗ trợ ba lĩnh vực chính.
Thứ nhất, củng cố nền tảng chính sách, thể chế và dữ liệu, những yếu tố quan trọng để thu hút các khoản đầu tư đáng tin cậy.
Thứ hai, mở rộng quy mô đầu tư vào các lĩnh vực kinh tế biển ưu tiên của ASEAN, bao gồm khai thác và nuôi trồng thủy sản, nâng cao khả năng chống chịu của các khu vực ven biển và phát triển chuỗi giá trị gắn với cảng biển.
Thứ ba, giảm ô nhiễm biển thông qua các giải pháp kinh tế tuần hoàn và cơ chế tài chính đổi mới nhằm huy động nguồn vốn tư nhân. Do phần lớn ô nhiễm biển bắt nguồn từ đất liền, sáng kiến cũng sẽ hỗ trợ cải thiện hệ thống xử lý nước và chất thải rắn ở khu vực thượng nguồn.
ADB là đối tác tài chính phát triển và cố vấn lâu năm của ASEAN. Ngân hàng hiện cung cấp gói hỗ trợ toàn diện nhằm giúp Philippines đạt được những kết quả quan trọng ở cấp khu vực trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN năm 2026.
Được thành lập năm 1966, ADB là ngân hàng phát triển đa phương hoạt động tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, hướng tới thúc đẩy tăng trưởng bền vững, bao trùm và có khả năng chống chịu. ADB hợp tác với các thành viên và đối tác để giải quyết những thách thức phát triển, huy động các công cụ tài chính đổi mới và quan hệ đối tác chiến lược nhằm cải thiện đời sống, phát triển cơ sở hạ tầng chất lượng và bảo vệ môi trường. ADB hiện có 69 thành viên, trong đó 50 thành viên đến từ khu vực.
Với kế hoạch huy động tới 6 tỷ USD đến năm 2030, sáng kiến của ADB được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực để ASEAN bảo vệ hệ sinh thái biển, nâng cao khả năng chống chịu của các cộng đồng ven biển và thúc đẩy các ngành kinh tế gắn với đại dương. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm và sức ép khai thác tài nguyên ngày càng gia tăng, phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn gắn trực tiếp với sinh kế, an ninh lương thực và triển vọng tăng trưởng dài hạn của Đông Nam Á.
Hoàng Hạnh