Chiều 6/10/2026, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam, tại Nhà Quốc hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Panama José Raúl Mulino đã chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa các bộ, ngành hai nước. Với vị trí chiến lược, Panama được kỳ vọng trở thành cửa ngõ đưa hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường châu Mỹ, trong khi Việt Nam là cầu nối để Panama mở rộng hiện diện tại ASEAN.
Trước đó, cũng trong chiều 6/10, tại Hà Nội, Tổng thống Cộng hòa Panama José Raúl Mulino và Phu nhân đến đặt vòng hoa và vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Các văn kiện hợp tác gồm: Hiệp định Hợp tác về vận tải biển giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Panama; Thỏa thuận Hợp tác phòng chống tội phạm xuyên quốc gia; Biên bản ghi nhớ Hợp tác nông nghiệp; Biên bản ghi nhớ giữa Cục Du lịch quốc gia Việt Nam và Cục Du lịch Panama về hợp tác du lịch; Biên bản ghi nhớ về Hợp tác giữa các cơ quan Hải quan; Biên bản ghi nhớ giữa Cục Hàng không Việt Nam và Cục Hàng không Panama; Biên bản ghi nhớ Hợp tác giữa hai Học viện Ngoại giao; Biên bản ghi nhớ Hợp tác giữa Đại học Hàng hải Việt Nam và Đại học Hàng hải Quốc tế Panama; Biên bản ghi nhớ Hợp tác giữa Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VASS) và Viện Đổi mới sáng tạo Nông nghiệp Panama (IDIAP).
Mở rộng hợp tác từ hàng hải, logistics đến nông nghiệp, du lịch
Việc trao 9 văn kiện hợp tác trong khuôn khổ chuyến thăm cho thấy Việt Nam và Panama đang hướng tới mở rộng quan hệ trên nhiều lĩnh vực cụ thể, trong đó nổi bật là vận tải biển, hàng không, hải quan, an ninh, nông nghiệp, du lịch, đào tạo và nghiên cứu.
Đáng chú ý, nhóm văn kiện liên quan đến vận tải biển, hàng không và hải quan tạo thành một mạch hợp tác có tính liên kết. Hai bên trao Hiệp định Hợp tác về vận tải biển giữa hai Chính phủ; các biên bản ghi nhớ hợp tác giữa cơ quan hải quan và cơ quan hàng không hai nước. Đây cũng là những lĩnh vực gắn trực tiếp với thế mạnh và vị trí địa kinh tế của Panama, đồng thời liên quan đến nhu cầu tăng cường kết nối của Việt Nam với khu vực Mỹ Latinh và rộng hơn là thị trường châu Mỹ.
Phạm vi hợp tác không chỉ dừng ở kết nối giao thương. Thỏa thuận Hợp tác phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia mở thêm một hướng phối hợp về an ninh. Trong khi đó, các biên bản ghi nhớ về nông nghiệp và du lịch hướng tới những lĩnh vực còn nhiều dư địa để hai nền kinh tế khai thác thế mạnh bổ trợ cho nhau.
Một điểm đáng chú ý khác là hợp tác được mở rộng xuống cấp độ đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Hai Học viện Ngoại giao thiết lập khuôn khổ hợp tác; Đại học Hàng hải Việt Nam và Đại học Hàng hải Quốc tế Panama tăng cường kết nối; Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam và Viện Đổi mới sáng tạo Nông nghiệp Panama thúc đẩy hợp tác chuyên môn. Những thỏa thuận này tạo thêm nền tảng để quan hệ song phương không chỉ dựa trên trao đổi thương mại mà từng bước hình thành các kết nối về nhân lực, tri thức và công nghệ.
Từ khoảng cách địa lý đến sự bổ trợ về vị trí chiến lược
Nền tảng cho bước mở rộng hợp tác hiện nay được xây dựng qua hơn nửa thế kỷ quan hệ Việt Nam – Panama. Quan hệ hữu nghị giữa hai nước được duy trì thông qua các chuyến thăm, những khuôn khổ hợp tác song phương cũng như sự phối hợp tại các diễn đàn quốc tế.
Trong lĩnh vực kinh tế, thương mại song phương duy trì đà tăng trưởng, với Panama thuộc nhóm 10 đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam tại Mỹ Latinh. Tuy nhiên, dư địa của quan hệ kinh tế không chỉ nằm ở quy mô trao đổi hàng hóa hiện tại.
Khả năng bổ trợ về vị trí và thế mạnh của hai nền kinh tế.
Panama có lợi thế về kết nối hàng hải, logistics và vị trí chiến lược tại châu Mỹ. Việt Nam nằm ở trung tâm một khu vực kinh tế năng động của Đông Nam Á, có mạng lưới quan hệ kinh tế ngày càng rộng và năng lực sản xuất, xuất khẩu lớn. Vì vậy, nếu các khuôn khổ hợp tác mới được triển khai hiệu quả, quan hệ Việt Nam – Panama có thể vượt ra ngoài mô hình trao đổi hàng hóa đơn thuần để hướng tới vai trò kết nối giữa hai khu vực.
Theo hướng đó, Panama có thể trở thành một đầu mối giúp doanh nghiệp và hàng hóa Việt Nam tăng khả năng tiếp cận thị trường Mỹ Latinh và châu Mỹ. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có thể tạo thêm điểm kết nối để Panama tiếp cận ASEAN và các chuỗi sản xuất, thương mại tại châu Á.
Tạo thêm “đường ray” cho quan hệ Việt Nam – Panama
Nhìn từ cơ cấu 9 văn kiện được trao, chuyến thăm lần này không chỉ mở rộng số lượng lĩnh vực hợp tác mà còn tạo thêm những cơ chế để đưa tiềm năng song phương vào các dự án và hoạt động cụ thể.
Từ kết nối vận tải biển, hàng không và hải quan đến nông nghiệp, du lịch; từ phối hợp phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia đến đào tạo ngoại giao, hàng hải và nghiên cứu nông nghiệp, các thỏa thuận tạo thêm nhiều “đường ray” để quan hệ hai nước phát triển theo hướng đa tầng và thực chất hơn.
Trong bối cảnh đó, chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Panama José Raúl Mulino không chỉ tiếp nối nền tảng hữu nghị được vun đắp hơn nửa thế kỷ, mà còn mở ra cơ hội định hình một giai đoạn hợp tác thực chất hơn giữa hai nước. Những khuôn khổ hợp tác mới, trải rộng từ hàng hải, hàng không, hải quan đến nông nghiệp, du lịch, đào tạo và nghiên cứu, cho thấy quan hệ Việt Nam – Panama đang từng bước chuyển từ nhận diện tiềm năng sang kiến tạo các kết nối cụ thể. Xa hơn, sự bổ trợ về vị trí địa kinh tế và thế mạnh của mỗi nước có thể tạo nền tảng để Việt Nam và Panama không chỉ mở rộng hợp tác song phương, mà còn phát huy vai trò cầu nối giữa Đông Nam Á với Mỹ Latinh và châu Mỹ.
Thế Nguyễn